tv-recensie Frank Heinen

Verward is een verbijsterende film over een man die er een afwijkende perceptie van de realiteit op nahoudt – toch wringt er iets

In een interview in deze krant vertelde documentairemaker Jos de Jager vorige week dat Will Rijkers de documentaire over zijn leven inmiddels had gezien. Die was er blij mee en gaf hem een 8.

Die documentaire, Verward (EO), was maandagavond op NPO2. De film is een tour door een hoofd dat draait als een centrifuge en bestaat grotendeels uit beelden die Will zelf de afgelopen jaren heeft gemaakt, in zijn strijd tegen Praktisch Alles. Schokkerige beelden, want Will droeg de camera rond zijn nek.

Wills leven is vol gevaar. Hij gelooft, nee, hij wéét dat hij slachtoffer is van ‘gangstalking, organised harassment en mind control’. Overal om hem heen is straling. Hoogstwaarschijnlijk wordt hij al zijn hele leven ‘gemonitord en gemanipuleerd’. Ze zitten in zijn hoofd, ze kijken door zijn ogen, ze luisteren zijn gedachten af, ze dienen hem schokken toe. Er is geen twijfel, de aanwijzingen zijn overal. Dus blijft hij vooral binnen, sportend, gezond eten bereidend, opgesloten in een werkelijkheid die alleen voor hem waarneembaar is, waarin zijn gedachten worden afgeluisterd, zodat hij voor de zekerheid de hele nacht keihard de radio laat spelen.

Klachten worden niet behandeld. Hij wordt weggestuurd bij de woningbouwvereniging. Een relatie heeft hij niet, contact met zijn familie evenmin. Wanneer de paniek en de frustratie er weer eens toe hebben geleid dat hij mensen ‘satanische consulenten’ heeft genoemd, moet hij voor de rechter komen. Later in de film zit hij in het park schijnbaar willekeurige mensen achterna.

‘Stalker!’ roept hij. ‘Stalker!’ En: ‘Je bent een psychopaatje!’

Verward is een verbijsterende film. Een paar keer dacht ik aan regisseur De Jager, die vermoedelijk honderden uren aan burenruzies, paranoïde monologen en beverige snapshots zonder uitzicht heeft moeten doorploegen. Net als in moderne klassiekers als De regels van Matthijs en Het beste voor Kees word je als kijker in Verward tijdelijk losgelaten in een plattegrondloos gangenstelsel van gedachten en logica die niet de jouwe zijn. Daarbij voorziet Will alle beelden ook nog eens persoonlijk van commentaar, want door alles zo secuur mogelijk uit te leggen, hoopt hij het bestaan van een complot tegen hem aan te tonen. Hulp van de GGZ weigert hij, uitgestoken handen weert hij af. De film zal zijn gelijk bewijzen. ‘Voor al die mensen die me niet geloven willen: wacht maar tot je zelf aan de beurt bent.’

En toch wringt er iets. Je kunt stellen dat De Jager open kaart speelt door in een gefilmd slotgesprek te wijzen op het feit dat veel kijkers zullen concluderen dat Will geholpen moet worden. Je zou echter ook kunnen beweren dat Will het effect dat Verward op kijkers heeft nooit goed heeft kunnen inschatten, omdat hij er nu eenmaal een afwijkende perceptie van de realiteit op nahoudt. De film zal hem vast een hoop medeleven opleveren, een begin van begrip misschien, maar geen gelijk. Zijn hoop daarop was ijdel, maar dat kon Will, die nooit twijfelt, onmogelijk weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden