Marloes Krijnen

Interview De lievelingswerken van Marloes Krijnen

Vertrekkend Foam-directeur Marloes Krijnen kiest haar favoriete werken

Marloes Krijnen Beeld Inga Powilleit

In achttien jaar tijd heeft Marloes Krijnen van Foam een fotografiemuseum van formaat gemaakt. Nu ze vertrekt, kiest ze voor V haar favoriete werken.

Achttien jaar Foam afsluiten, en veertig jaar hard werken: ‘Dat is een gek idee,’ zegt Marloes Krijnen, binnenkort 65. ‘Ik had nog door kunnen gaan, maar ik verheug me op een nieuw leven, een ander leven. Ik ben gevraagd voor bestuursfuncties, onder andere van  Amsterdam Art Weekend. Dat vind ik ontzettend leuk om te doen. Maar ik wil verder even een beetje voor me uitkijken. Ik krijg eindelijk tijd om die stapel boeken te lezen, meer te doen met mijn man, met ons gezin, met vrienden.’ 

Foam is Marloes Krijnen en Marloes Krijnen is Foam. Toen aan het begin van deze eeuw de roep om een fotografiemuseum in Amsterdam steeds luider werd, zette zij, als directeur gepokt en gemazeld bij World Press Photo, zich aan de ontwikkeling van een plan voor een instituut waar álle vormen van fotografie – van autonoom en documentair tot reclamefotografie en fotojournalistiek – aan bod zouden komen voor een breed publiek. Dat kwam massaal af op Diane Arbus, Henri Cartier Bresson, op Gordon Parks, Melanie Bonajo, Helmut Newton.

Van arrivé tot jong talent: op verzoek van V blikt Krijnen op de dag van haar afscheid terug op haar persoonlijke favorieten.

Koekoeksbloemen, Naardermeer, 1975. Beeld Frits J. Rotgans / Nederlands Fotomuseum

Frits Rotgans: Koekoeksbloemen, Naardermeer, 1975

‘Ik had aanvankelijk een portret van Hellen van Meene gekozen. Zij hing, met Ed van der Elsken, Elspeth Diederix, Paul Kooiker en nog een boel anderen, op onze allereerste tentoonstelling, Dutch Delight – over het gebruik van het Nederlandse licht in de fotografie. Ik vond het ontzettend spannend: niet alleen omdat ik reclameman Erik Kessels als gastcurator had gevraagd, toen nog een onbekende in de fotografiewereld, ook omdat ik niet wist hoe er zou worden gereageerd door het publiek. Ik had vanuit de Amsterdamse Kunstraad kritiek gekregen op mijn beleidsplan, ze verweten me geen keuzes te maken. Maar geen keuzes maken, wás mijn keuze.

‘Maar ik kies uit dat debuut toch deze, van Frits Rotgans. Hij staat al achttien jaar op mijn werkkamer. Altijd op de grond; als ik hem ophang, wordt het te officieel. Een foto op de grond betekent voor mij: tijdelijkheid, er had iets anders kunnen staan. Dat hij er nog staat, betekent dat ik er elke keer opnieuw voor heb gekozen. Het is een foto die staat voor rust.’

412-9, 2015. Beeld Awoiska van der Molen

Awoiska van der Molen: 412-9, 2015

‘Awoiska werd ontdekt door Colette Olof, die hier jaren als curator heeft gewerkt. In 2007 kreeg ze haar eerste tentoonstelling in Foam 3h, de ruimte waar we het werk van pas afgestudeerde fotografen laten zien. Daar hingen toen beelden van huizen in de nacht, heel donker op één lichtje na. Spookachtig en rustgevend tegelijk. 

‘Wat ik goed vind aan het werk van Van der Molen is dat ze er zo ontzettend de tijd voor neemt, en in deze tijd zo consequent werkt in zwart-wit. Ik kies haar ook, omdat ik wil laten zien hoe belangrijk het is om kunstenaars gedurende een langere periode te volgen. In 2016 maakten we een grote solotentoonstelling met haar. Toen was ze internationaal doorgebroken, was haar werk opgenomen in belangrijke museale collecties. Daar zijn we trots op. Het is een erkenning voor ons goede oog.’

Untitled (Topanga, CA II), 2017. Beeld Tyler Mitchell

Tyler Mitchell: Untitled (Topanga, CA II), 2017

‘Een van mijn ambities, sinds het begin van Foam, is om internationaal zichtbaar te zijn. Dat hebben we in beginsel vooral gedaan door een magazine te maken dat overal ter wereld te koop was. Sinds een paar jaar laten we onze Foam Talents, twintig van de allerbeste internationale kunstenaars die we kiezen uit de jaarlijkse Talent Call, ook zien in Londen en bij Red Hook Labs in Brooklyn, New York. Die organisatie heeft een heel goed educatief programma voor kinderen uit achterstandswijken die niet vanzelfsprekend met fotografie in aanraking komen. Die krijgen de kans zelf met fotografie aan de slag te gaan, om er misschien een baan in te vinden. 

‘De oprichter, Jimmy Moffat, heeft ons in contact gebracht met Tyler Mitchell. Hij was de eerste zwarte fotograaf die, op zijn 23ste nota bene, een cover mocht schieten voor Vogue. Met Beyoncé. Het ging zo hard met hem. Als Nederlands fotomuseum kom je er alleen tussen als je over goede relaties beschikt. Je vroeg me persoonlijk te zijn: ik denk dat ik daarin heel goed ben geweest, om die persoonlijke contacten aan te knopen en te onderhouden. Zodat je iets wordt gegund. Dankzij Moffat hebben we het werk van Mitchell kunnen laten zien, werk dat er op dit moment, waar alles draait om inclusiviteit, heel erg toe doet. Dit beeld ontroert mij, omdat het zo symbolisch is: iemand op de schouders nemen, groter maken en verder dragen.'

Eternal Beauty II, 2014. Beeld Juno Calypso

Juno Calypso: Eternal Beauty II, 2014

‘Je kunt dit beeld in tweeën knippen. Alsof het twee verschillende werelden zijn die op elkaar botsen. Ik hou van de verwarring die dit zelfportret zaait. Links: elegant, een beetje sexy. Rechts, door het masker, afstandelijk en een beetje eng. Wat ik erin herken, is het ambivalente van vrouw zijn. Als je het hebt over mijn tijd bij Foam: aan de ene kant wil je ervoor zorgen dat mensen met plezier aan het werk zijn, dat ze mogelijkheden krijgen om zich te ontplooien. Aan de andere kant kan ik ook harde beslissingen nemen, dat is ook mijn taak.'

Gun 1 NY, 1955. Beeld William Klein

William Klein: Gun 1 NY, 1955

‘Foam is ook blockbusters programmeren van fotografen van naam die nog nooit, of heel lang geleden, in Nederland te zien zijn geweest. Nou, dat was bij Klein, een van de grootste nog levende Amerikaanse fotografen, hij is 91, nog niet zo makkelijk voor elkaar te krijgen. Allereerst zegt hij in eerste instantie tegen alles nee. En van Foam had hij nog nooit gehoord – wat ik natuurlijk heel irritant vond. Want je wilt dat iedereen je museum kent. 

‘Lang verhaal kort: we hadden geregeld dat hij kwam kennismaken in Amsterdam, een hotel zou zijn verblijf sponsoren, je denkt: we hebben hem. Maar hij kwam niet. Toen zijn mijn opvolger Marcel Feil en ik naar Parijs afgereisd, waar hij woont. We hebben uren gewacht in zijn woonkamer, hij kwam pas rond lunchtijd. Hij had zelf het restaurant gekozen, zo chic eet je normaal niet als directeur van Foam. Uiteindelijk hebben we een fantastische tentoonstelling met hem gemaakt. Klein zei zelf tijdens de opening: een van de beste die er ooit van mijn werk is gemaakt.

‘Je hebt gelijk: het is een veel agressievere foto dan de andere vier, die zijn meer verstild. Is verstild typisch Marloes? Ha, als je dat tegen mensen zou zeggen, beginnen ze heel hard te lachen. 

‘Ik vind dit een belangrijke foto, omdat het een journalistieke foto is, en, dat heb ik overgehouden aan mijn tijd bij World Press Photo: ik vind het belangrijk dat foto’s mensen bewustmaken van de wereld waarin ze leven, ze tot actie aanzetten. Onlangs stond de foto van de vader en zijn dochtertje, verdronken onderweg van Mexico naar de VS, in alle kranten. Ik kon er bijna niet naar kijken, maar dan dwing ik mezelf om het toch te doen. En ik weet zeker: dit wordt een iconisch beeld. Net als het Vietnammeisje.'

Cosmic Chakra, 2016. Beeld Dominic Hawgood

Dominic Hawgood, Cosmic Chakra, 2016

‘Mijn laatste tentoonstelling. Leg je deze foto naast die van Rotgans, dan zie je welke ontwikkeling de fotografie heeft doorgemaakt. Van klassiek documentair naar virtuele realiteit, van papier naar installatie en bewegend beeld. Hawgoods werk is hallucinerend; het verbeeldt wat de kunstenaar ziet en voelt als hij onder invloed is van psychedelica. Ik ben zelf opgegroeid in Amsterdam in de jaren zestig, maar ik heb nog nooit een joint gerookt. Nog nooit. Ik ben veel te bang de controle te verliezen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden