Vertrek Fuchs en Van Heusden onvermijdelijk

Dat Rudi Fuchs zou opstappen bij het Stedelijk Museum was geen verrassing. Maar het moment is dat wel. Er waren tal van incidenten in de 'Stedelijk-soap' die ook tot zijn vertrek hadden kunnen leiden....

Onvermijdelijk, zo valt het vertrek van zowel Rudi Fuchs als Stevijn van Heusden, respectievelijk de artistieke en zakelijke directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam, te noemen. Onvermijdelijk. Want als er iets duidelijk is geworden in de al dertien jaar slepende discussie over de nieuwbouw van het Stedelijk - een discussie die het afgelopen jaar groteske vormen aannam - dan is het wel dat er iemand tussen de spaken móest geraken.

En grote kans, zo vermoedde menigeen, dat die persoon Fuchs zou zijn.

Fuchs wordt gastdocent Kunstpraktijk bij de universiteit van Amsterdam. Hij zegt dat hij 'tevreden' is met het zwaar bevochten verbouwingsplan voor het Stedelijk, maar dat hij te dicht tegen zijn pensioen aan zit om de bouwperiode te begeleiden. Met hem kondigde directeur Van Heusden zijn vertrek op termijn aan. De zakelijk directeur maakt over een half jaar de weg vrij voor een nieuwe directie die de nieuwbouw op zal pakken.

Het enige wat bij vriend en vijand verbazing wekt, is het moment dat Fuchs heeft verkozen voor zijn vertrek: vóórdat het besluit over de nieuwbouw van het museum definitief rond is. Deze maand moet de gemeenteraad beslissen over het plan voor een bescheiden uitbreiding van het Stedelijk op het Museumplein. De financiering is nog niet rond.

Fuchs' vertrek komt voor sommigen daarom 'onverwacht vroeg'. Maar ook laat. Want in de soap die de nieuwbouwgeschiedenis van het Stedelijk werd, zijn er talloze momenten geweest, waarop iedereen verwachtte dat Fuchs zou opstappen.

De Audi-affaire was zo'n moment - in 1999 ontketende Fuchs een storm van protest met zijn voorstel voor een 'autoshowroom' in het museum, die de nieuwbouw van architect Siza zou moeten bekostigen. Of toen in 2000 bleek dat het museum leed onder jarenlang achterstallig onderhoud, en de kosten voor (ver)nieuwbouw zestig miljoen gulden hoger zouden uitvallen.

Eind 2001, toen Fuchs herstellende was van een ernstig auto-ongeluk, was dan ook een 'chique tijdstip geweest om eervol weg te komen', aldus Amsterdamse politici en kunstbestuurders. Maar hij bleef en de kritiek stapelde zich op. Tegen zijn 'populistische' tentoonstellingen als die van koningin Beatrix en van Dennis Hopper. Als de bestuurlijke keuzes: de Amsterdamse Kunstraad velde in 2000 een ongekend hard oordeel over Fuchs, en adviseerde zelfs een deel van de subsidie aan het museum in te trekken. In februari 2002 plaatste de gemeente bovendien zakelijk directeur Stevijn van Heusden boven Fuchs, tot dan toe waren ze gelijkwaardig geweest.

Afgelopen jaar werd duidelijk hoezeer het museum de regie over de toekomst verloor: de Amsterdamse politiek kwam met het voorstel het Stedelijk in zijn geheel naar de Zuidas te verhuizen - voor Fuchs een 'onverteerbaar' plan. In de daaropvolgende discussie bleef ook de positie van Fuchs niet gespaard: wethouder Dales van Financiën noemde Fuchs 'niet meer de juiste man op de juiste plek'.

Fuchs heeft al die tijd standgehouden. Als 'een geharnast man' wordt hij getypeerd, als 'iemand die zich aan kritiek weinig gelegen laat liggen'. Maar Fuchs is 'geen bouwheer'. In de Amsterdamse kunstwereld wordt het logisch gevonden dat hij nu opstapt.

Ook het feit dat Stevijn van Heusden tegelijk met Fuchs zijn vertrek heeft aangekondigd, kan nauwelijks verbazing wekken. Hij verweet de gemeente in een interview 'onbehoorlijk bestuur' had verweten. Amsterdam heeft zo gesold met met het Stedelijk Museum dat die uitspraak misschien te vergeven was geweest, maar hij viel zeer slecht bij zijn bazen, cultuurwethouder Belliot en burgemeester Cohen van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden