De week in boeken Beroerde lobbyisten

Vertalers hebben alle reden om in opstand te komen

Vertalers krijgen maar 6,6 cent per vertaald woord. Hoog tijd dat daar iets aan gebeurt.

Beeld Getty Images

Deze week belandde De klokkenluider van de ­Notre-Dame op mijn bureau, de roman van ­Victor Hugo uit 1831 die weer hot werd nadat de kathedraal in brand was gevlogen (ja, flauw). Ik was op die droevige avond van 15 april al snel naar ­zolder geklommen om te kijken of ik het boek in huis had en trof een verstoft exemplaar in het Frans aan, de taal waarin ik in een ver verleden weliswaar ben ­afgestudeerd maar die, zeker als het om dikke vette 19de-eeuwse pillen gaat, nog helemaal niet meevalt; nou ja, ik ben ook gewoon te lui om zo’n boek in het Frans te lezen. Een Nederlandse versie bleek nergens meer te krijgen. Maar nu ligt hij dus weer in de winkel, met een nawoord van Jan van Aken en kundig ­vertaald door Willem Oorthuizen.

Waar zouden we zijn zonder ver­talers? Die vraag kwam donderdag aan de orde tijdens het Tweede Kamerdebat over de ‘Brief uitgangspunten cultuurbeleid 2021-2024’ van cultuurminister Ingrid van Engelshoven. Hij stond niet in de brief zelf helaas, maar wel in een motie die werd ingediend door Corinne Ellemeet van GroenLinks. Volgens Ellemeet vormen de literair vertalers een vergeten groep. Vergeten in de zin dat hun werk zó belabberd wordt betaald, dat ook een gevestigd vertaler die een jaar lang voltijds werkt in opdracht van nette uitgevers, daar een bruto inkomen van hooguit 18 duizend euro aan overhoudt. In haar ­motie stelde Ellemeet voor een half miljoen euro vrij te maken als extra budget voor het Letterenfonds, om in elk geval de werkbeurzen van literair vertalers wat op te krikken.

Vertalers zijn beroerde lobbyisten. Ze gaan nooit de straat op, ze staken niet, ze schreeuwen niets van daken. Daar hebben ze ook helemaal geen tijd voor, want ze kunnen uren zoet zijn met nadenken over de correcte vertaling van begrippen als seigneur-terraces (‘krenterig type dat de ­hele dag op een terras blijft plakken terwijl hij maar één luizig koffietje bestelt’ telt helaas te veel woorden). Toch hebben ze alle reden om in opstand te komen. Volgens het modelcontract van de Lite­raire Uitgeversgroep en de Auteursbond krijgt een vertaler voor proza minimaal 6,6 cent per vertaald woord, wat belachelijk weinig is gezien de tijd die een goede vertaling kost: met een boek van 70 duizend woorden ben je maanden bezig en verdien je dus een paar duizend euro. Bruto. Als een boek lekker verkoopt, deelt de vertaler via royalty’s in het succes; maar de meeste goede buitenlandse boeken worden geen bestsellers. Komende dinsdag wordt over de motie van Ellemeet gestemd. Dat die maar Kamerbreed mag worden ­aangenomen, en het begin is van meer maatregelen. 

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden