Review

Verschaffel schrijft voor wetenschappers, niet voor liefhebbers

'Woestijn', 'dor terrein' en 'onherbergzaam'. Het is geen opbeurend beeld dat Tom Verschaffel, hoogleraar cultuurgeschiedenis in Leuven, van de achttiende-eeuwse letterkunde in de Zuidelijke Nederlanden schetst. De titel, De weg naar het binnenland, benadrukt de geïsoleerde positie van het Zuiden: er was nauwelijks uitwisseling met het Noorden, waar het wemelde van de letterkundige activiteiten. Wie wilde meetellen, koos voor het Frans, de taal van de cultuur en het bestuur.

Verschaffel stelt de zaken niet fraaier voor dan ze zijn. Hij biedt een feitelijk verslag van wat er geproduceerd werd. Maar door steeds te benadrukken dat er in het Zuiden zo weinig te halen valt, krijgt de lezer weinig trek in deze letterkunde. Terwijl er genoeg boeiende teksten de revue passeren, zoals het kritisch-wijsgerige werk Den geest der reden van de priester Jozef de Wolf of het satirische geschrift De klap-bank der juffers, waarin zeven jonge Gentse vrouwen erop los roddelen. Ook het werk van de Brugse rederijker Jan Pieter van Male mag er zijn: hij was ervan overtuigd dat de Vlamingen op een dag hun achterstand ten opzichte van de noorderburen zouden inlopen.

In haar oratie De mythe terug hield Marita Mathijsen ooit een vlammend pleidooi om nieuwe mythes te creëren en tot appetijtelijke visies op de oudere letterkunde te komen. Die oproep is aan Verschaffel niet besteed: hij verkiest de ontnuchtering boven de betovering. Als wetenschapper ben ik content: het boek is informatief, zakelijk van toon en biedt gedegen kennis op een onderbelicht terrein. Maar als liefhebber van de historische letterkunde ervaar ik een gemis: ik wil verleid en enthousiast gemaakt worden.

Tom Verschaffel, De weg naar het binnenland - Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1700-1800: de Zuidelijke Nederlanden. Non-fictie. Prometheus; 331 pagina's; euro 39,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden