Verrassende schenking: Stedelijk en Literatuurmuseum ontvangen 1 miljoen euro van wijlen Jaap Harten

Jaap Harten verrast postuum Stedelijk en Literatuurmuseum elk met 1 miljoen euro. De dichter en schrijver wilde zijn twee grootste passies begunstigen.

Jaap Harten in zijn tijd bij het Literatuurmuseum.

Dankzij een erfenis zijn twee musea in één klap elk een miljoen euro rijker geworden. Donderdag maakte het Stedelijk Museum in Amsterdam bekend dat het een legaat heeft gekregen van de schrijver en dichter Jaap Harten, die in december op 87-jarige leeftijd overleed. Daarnaast blijkt Harten ook een miljoen euro te hebben nagelaten aan het Literatuurmuseum in Den Haag.

Voor directeur Aad Meinderts van het Literatuurmuseum was de schenking een verrassing. 'Hij had het niet van tevoren verteld. Hij heeft vroeger bij dit museum gewerkt en het contact met hem is altijd gebleven. Zijn grootste passies waren kunst en literatuur. Dus het is niet vreemd dat hij het Stedelijk Museum en het Literatuurmuseum in zijn testament heeft bedacht. Wij hebben ook de literaire nalatenschap van Harten gekregen. Ik heb al brieven voorbij zien komen van Frans Kellendonk en Gerard Reve.'

Bijzondere legaten

Het legaat is een aanzienlijk bedrag voor het museum, stelt Meinderts. 'Onze jaarlijkse subsidie bedraagt 2,7 miljoen euro, dus het is bijna een derde daarvan. We denken nog na over de bestemming van het geld, maar gaan het mogelijk gebruiken voor nieuwe tentoonstellingen. Het kan ook bijdragen aan de verhuizing van het museum over enige jaren.'

Voor het Stedelijk Museum is de schenking relatief gezien veel minder groot, maar het is nog altijd meer dan het jaarlijkse aankoopbudget van 900 duizend euro. De twee legaten zijn ook bijzonder omdat de musea zelf mogen bepalen wat ze ermee gaan doen. Het Stedelijk weet dat nog niet. 'We zoeken iets goeds. Het gaat in elk geval niet naar de exploitatie', zegt een woordvoeder.

Omvangrijke erfenis

Jaap Harten leefde samen met kunstschilder Oskar Lens, die kort voor hem overleed. Harten debuteerde in 1954 met een poëziebundel en zou er daarna nog een aantal uitbrengen. Maar hij kreeg vooral bekendheid met zijn roman De getatoeeerde Lorelei (1968), die zich afspeelt in Berlijn. Daarin identificeerde de auteur zich met Joden, homoseksuelen, travestieten en anderen voor wie in nazi-Duitsland geen plaats was.

Van 1960 tot 1974 werkte Harten bij het Letterkundig Museum en Documentatiecentrum, dat nu het Literatuurmuseum heet. Daarna wijdde hij zich geheel aan de kunst. Zijn vader was importeur van Volvo Trucks. Toen die overleed, werd de vrachtwagenzaak verkocht. Daardoor kreeg Harten een omvangrijke erfenis.

Harten Fonds

Met een deel van dat geld zette hij in 1988 het Harten Fonds op, een stichting die financiële steun verleent aan publicaties over belangrijke figuren in de culturele wereld. Daardoor kon onder meer een biografie over Helene Kröller-Müller, de oprichter van het Kröller-Müller Museum, verschijnen, en een catalogus met werk van de kunstenaar Lucebert, met wie Harten bevriend was.

Zijn fonds heeft ook het Stedelijk Museum financieel geholpen. Recentelijk droeg het bij aan de publicatie van de catalogi bij de tentoonstellingen over de Amsterdamse School en Seth Siegelaub.

Jaarlijks keert de stichting ruim 200 duizend euro uit, zegt penningmeester Bert Leemreis. Hij was juridisch-fiscaal adviseur van Harten en wikkelt nu diens nalatenschap af. Volgens Leemreis zijn er ook nog andere legaten ten behoeve van medisch onderzoek. Wat overblijft van de erfenis gaat naar het Harten Fonds, waardoor het bestaan daarvan nog vele jaren is gegarandeerd. 'Harten stond altijd dubbel tegenover het vele geld dat hij had geërfd', zegt Leemreis. 'Daarom wilde hij dat een substantieel deel naar goede doelen ging.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden