Verrassend swingende Smekelingen

Theater..

Op een (vermeend) onbewaakt moment kijkt Theseus, koning van Athene, even naar zijn eigen beeltenis, weerspiegeld in een glanzend instrument. Met een klein gebaar herschikt hij snel iets. Het tekent hem direct: Theseus is ijdel. Het tekent ook de voorstelling: een Griekse tragedie als muziektheater waarbij de muzikanten en hun instrumenten organisch deel uitmaken van de handelingen en er bovendien plaats is voor allerhande kleine geestigheden.

Paul Koek regisseert Smekelingen van Euripides, samen met Michael Marmarinos, artistiek leider van het Griekse Theseum Ensemble. In juli staan ze in het befaamde theater van Epidauros, als genodigden van het Hellenic Festival. Het is Koeks eerste grote voorstelling met de Veenfabriek, zijn nieuwe groep na ZT Hollandia. Het is bovendien de eerste keer dat Smekelingen wordt gespeeld in Nederland. Nogal een project, maar het is hem gelukt: deze Smekelingen is een verrassende en interessante voorstelling, die, ook niet onbelangrijk, swingt dat het een lieve lust is.

De Veenfabriek omvat nu namelijk ook Touki Delphine, drie jonge muzikanten van het vroegere Kopna Kopna; een 'knutselfunkband' die theateropgang maakte met Jonghollandia-voorstelling Lost Chord Radio. Die band is niet meer, maar diezelfde energieke manier van muziek- en theatermaken is prettig herkenbaar.

Euripides' stuk raakt aan thema's als patriottisme, oorlog en interventie, de verdediging van democratische grondbeginselen en ook: groot particulier verdriet bij verlies van dierbaren. De smekelingen uit de titel zijn om te beginnen de moeders en zonen van zeven helden uit Argos, die zijn gesneuveld tijdens een mislukte militaire missie. Vijandig Thebe weigert de lijken af te staan. Ook aanvoerder Adrastos komt vragen: de lichamen moeten terug om gecremeerd te worden, en hij heeft daarbij steun nodig van Athene en haar koning Theseus. Maar om die laatste hiervan te overtuigen dien je van goeden huize te komen; ook zijn moeder Aithra lukt dat niet zomaar.

Die eerste scènes zijn meteen sterk; Yonina Spijker is een lekker geëxalteerde Aithra, Aus Greidanus jr. een aandoenlijke Adrastos. En Joep van der Geest is een ontdekking als de geweldige dandy van een Theseus, die zijn argumenten zonneklaar uiteen weet te zetten. Zo is de toon gezet; het geweeklaag, de hypnotiserende Griekse klanken (de in totaal vijf Nederlandse acteurs worden terzijde gestaan door drie Griekse collega's), de fraaie aankleding en pulserende muziek - het valt allemaal fraai samen.

Dat die spanning en sensatie niet tweeënhalf uur vol te houden is, is dan absoluut vergeeflijk; er zijn latere smekelingenepisodes die voor je gevoel wel heel lang worden uitgespeeld en de emotionele lading ervan komt zeker niet in alle gevallen aan. Maar het is een genoegen je te realiseren hoe dit stuk zo eigenzinnig en interessant kan worden gebracht, dat verschillen tussen nu en pakweg 420 voor Christus wegvallen. Zodat je je toch weer opnieuw verrast voelt door Euripides. En uiteraard door Paul Koek en zijn Veenfabriek.

Karin Veraart

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden