Verontwaardigd 'linksmeisje' en ironische pulpkijkster

Het nieuwe album van Aafke Romeijn bevat twaalf sprankelende songs met puntige teksten. Voor het eerst zijn de sombere en vrolijke observaties in balans, zegt ze zelf, en dat past bij haar veelzijdigheid.

Aafke Romeijn: 'Ik heb een schaamteloze fascinatie voor pulptelevisie.' Beeld Daniel Cohen
Aafke Romeijn: 'Ik heb een schaamteloze fascinatie voor pulptelevisie.'Beeld Daniel Cohen

Je zou haast zweren dat de tweets van @aafkeromeijn niet afkomstig kunnen zijn van één enkel twittermeisje. Achter het account moeten haast wel twee Aafkes zitten: een die af en toe flink op het orgel gaat over seksisme, de nieuwe regels voor zzp'ers en andere ergernissen - en een die zich even later schaamteloos verkneukelt over zo ongeveer álle pulp- en meegluurprogramma's die de Nederlandse commerciële zenders te bieden hebben.

Maar al die tweets komen dus van een en dezelfde Aafke Romeijn (29). Zoals de journaliste van Vrij Nederland en de maakster van de kleurrijkste Nederlandstalige synthesizerpop van dit moment ook dezelfde Aafke Romeijn zijn.

'Ik heb een schaamteloze fascinatie voor pulptelevisie', zegt ze aan de eettafel in haar appartement in Utrecht met zicht op het zonovergoten Park Transwijk. 'Ik kijk ongeveer alles, van Boer zoekt vrouw tot mannen die niet kunnen klussen of mensen die uithuilen bij John Williams omdat ze niet met geld kunnen omgaan. Van mijn ouders mocht ik vroeger maar weinig tv kijken. Communistisch nest. Geen plastic speelgoed, geen commerciële tv. Misschien dat ik daardoor de schade zo gulzig inhaal. Het is een viezig soort leedvermaak, ik kan het niet ontkennen.'

Wonderlijke tegenstelling

Voor het eerst heeft ze die wonderlijke tegenstelling tussen serieus en vrolijk, tussen het verontwaardigde 'linksmeisje' en de ironische pulpkijkster op uiterst aanstekelijke wijze weten te vangen op een album: Je Doet Je Best Maar, haar derde volwaardige studioplaat en het eerste dat op een regulier platenlabel verschijnt. De twee voorgangers bracht ze in eigen beheer uit: het zwaarmoedige Engelstalige pianoalbum Stella Must Die! (2012) en haar eerste Nederlandstalige plaat met elektronische beats Chin. Ind. Spec. Rest. (2014).

Je Doet Je Best Maar bezingt een lappendeken aan onderwerpen. De plaat lijkt wel overal over te gaan. In de titelsong trekt ze furieus van leer tegen een ex ('Ik heb je gewoon vermoord in mijn hoofd, zodat ik al je shit nooit meer hoef te horen'), om in M/V lichtvoetig te fantaseren over hoe het zou zijn om een dag van geslacht te ruilen met een jongen ('Ik laat mijn snor rustig staan, kijk naar de meisjes op straat, ik ben de baas op kantoor').

Aafke blogt

'Dingen Die Je Niet Doet Voor Een Albumrelease. Relaxen. Slapen. Het huishouden. Dat soort dingen. En dus had ik gisteren even een soort energiecrisis. 's Ochtends tijdens het repeteren kreeg ik opeens een jankbui bij de gedachte dat ik 's middags nog moest spelen in Gouda, en 's avonds in Groningen (hello, hormonen). Meteen na die huilbui viel ik spontaan in slaap achter mijn piano. Superhandig.' (aafkeromeijn.nl)

Types

In 15% drijft ze geestig de spot met al die types in de muziekindustrie die de muzikant van alles beloven, maar slechts een percentage van diens inkomsten in hun zak steken ('15%, klinkt veel, maar dat betaalt iedereen, mevrouw'), maar daar staat dan weer XOXO tegenover, een onderkoeld gezongen verkrachtingslied, gebaseerd op haar eigen ervaringen, over gedwongen seks met je beste vriend. Juist de lijzige, haast achteloze toon maakt de afgemeten zinnen indringend: 'Ik wil je nooit meer zien/ Nou ja, tot morgen dan/ Je bent mijn beste vriend/ Ik weet niet hoe dat kan.'

Om dan weer af te sluiten met Afstandsbediening, een ode aan de wonderlijke collage van zinnen die ontstaat tijdens een avond zappen.

'Ik had eigenlijk nog veel meer blije, lichte liedjes willen maken, maar daar ben ik nu eenmaal minder goed in, geloof ik', zegt ze. 'Ik denk dat dat te maken heeft met mijn muzikale aanpak. Ik houd van dreigende beats en synthesizergeluiden, die bijna vragen om bozige teksten. Ik ben er al heel trots op dat de verhouding tussen serieus en vrolijk nu voor het eerst ongeveer fifty-fifty is.'

Dat haar drie albums zo verschillend zijn, wordt deels verklaard door haar persoonlijk uitgangspunt als muzikante: op elk album wil ze iets leren dat ze nog niet kon, de ex-conservatoriumstudente, geschoold harpiste, ingevoerd in de compositieleer.

Chin. Ind. Spec. Rest.

'Op dit album wilde ik alles analoog doen wat ik op Chin. Ind. Spec. Rest. nog digitaal programmeerde. Ik heb analoge synthesizers gekocht en die goed leren kennen. Dat was het eerste. Het tweede: ik wilde ditmaal geen liedjes schrijven achter de piano, maar componeren zonder instrument, zoals ik dat op het conservatorium deed. Rechtstreeks op papier, partituren maken.'

Die werkwijze leidde tot fundamenteel andere songs dan op de twee voorgangers. Ze verontschuldigt zich voor het 'technische verhaal', maar het is o zo cruciaal voor de veelkleurigheid en puntigheid van Je Doet Je Best Maar: 'Op de piano schrijf ik ongemerkt langere liedjes. Als ik op papier zit te componeren, denk ik na vier maten: nu moet er iets gebeuren. En na acht maten denk ik het weer. En na drie minuten: zo, nu is het wel lang genoeg.'

En toen moesten er nog woorden bij. Voor het eerst was alle muziek er eerder dan de teksten.

Synthesizerliedjes

'Ik had al die compacte, totaal verschillende synthesizerliedjes liggen en besloot om, eigenlijk voor het eerst, gewoon om me heen te kijken en te schrijven over dingen die ik tegenkwam. Ik schrijf vanuit het perspectief van personages. Alleen zo kan ik over een verkrachtingservaring zingen zonder huilerig te worden. Of over een politicus zonder belerend te worden.'

Zo belanden we bij Haider, misschien wel de wonderlijkste tekst op de plaat, over de rechts-populistische Oostenrijkse FPÖ-partijleider Jörg Haider (1950-2008). Een op zijn zachtst gezegd omstreden politicus, maar het lied bevat niets wat ook maar líjkt op een politiek oordeel. Het is een puur observerend lied, vol compassie over de mens achter de partijleider geworden: 'Ik voer campagne, rook mijn pijp, praat vaker met dan zonder microfoon.'

'De figuur Haider boeide me al voor zijn dood mateloos', zegt Romeijn. 'Omdat hij de politiek ontsteeg. Hij was een filmpersonage. Ik heb álles over hem gelezen, inclusief de heel slechte memoires van zijn moeder. Haider was stiekem homo, had minstens zes verschillende minnaars, maar wilde daar niet voor uitkomen. Hij raakte zo in de knoop met zijn eigen ontkenning dat hij uiteindelijk wanhopig in de auto is gestapt met twee flessen wodka achter de kiezen - en zich tegen een boom te pletter heeft gereden, misschien expres, misschien ook niet. Dat gegeven laat me niet los: zo'n lederhosenfascist die tegen bijna alle mensen bezwaren had, maar uiteindelijk toch vooral niet kon leven met zichzelf.'

'Ik word nooit oud, ik vraag niet veel/ Mijn kapsel op een munt van 50 cent (...) De zonnebank, het parlement.'

Aafke Romeijn: 'Ik schrijf vanuit het perspectief van personages. Zo kan ik over verkrachtingservaringen schrijven zonder huilerig te worden.' Beeld Daniel Cohen
Aafke Romeijn: 'Ik schrijf vanuit het perspectief van personages. Zo kan ik over verkrachtingservaringen schrijven zonder huilerig te worden.'Beeld Daniel Cohen

Zwaarmoedig drab

Typisch zo'n tekst die ze in 2012 of 2014 nooit op die manier had kunnen schrijven, in de geest van de schrijver F. Bordewijk, boegbeeld van de Nieuwe Zakelijkheid en als taalkunstenaar een van haar inspiratiebronnen: korte zinnen, rake woorden, alle adjectieven weggesnoeid ('anders word je Bløf'). Droog en zakelijk, maar juist daardoor indringend. Woorden die landen als een hamer op een aambeeld.

'Vroeger ging ik altijd teksten zitten schrijven op momenten dat ik me ongelukkig voelde. Dan komt er zwaarmoedige drab uit. Maar 80 procent van de tijd ben ik vrolijk en hartstikke gelukkig. Daar móésten toch ook liedjes in zitten?'

Zeker. Het gelukzaligste draagt de naam van het park waarover Romeijn en haar Vlaamse partner in liefde én muziek, Bram Ievens, dagelijks uitkijken.

'Er staat melk in de koelkast en als het regent blijf ik droog. Het zijn de bomen van Park Transwijk, het is de lift naar vierhoog.'

Aan het begin van de zomer hopen ze er hun eerste kind te verwelkomen. Haar buik bolt al. Deze maand staat een handvol optredens gepland. Na het zwangerschapsreces volgen er meer. Het is Romeijns eerste echte clubtournee, wat alles te maken heeft met het feit dat Je Doet Je Best Maar via een echt platenlabel verschijnt. Dat maakt alles eenvoudiger, zeker ook het boeken van een tournee. Ze hoeft niet zelf meer achter boekers en zaalprogrammeurs aan te bellen. Daar zijn nu mensen voor. Mooie tijden.

'Er slapen overal stapels boeken en er wordt voor mij gezorgd/ Er zijn sirenes in de verte/ Ik denk dat ik hier blijf.'

Aafke Romeijn: Je Doet Je Best Maar. V2. Live: 17/2 Waalse Kerk, Amsterdam. 18/2 013, Tilburg. Tournee.

Mooie woorden

André Hazes: Kleine jongen
'Hét bewijs dat een rijmwoordenboek mooie liedteksten kan opleveren. Vader vertelt zijn zoon hoe hard en teleurstellend het leven kan zijn, zonder daarbij de liefde uit het oog te verliezen.'

Jacques Brel: Voir un ami pleurer
'Brel somt alle zaken op waarvan hij een brok in zijn keel krijgt. Simpel, herkenbaar en doeltreffend. Mooiste regel: Bien sûr le temps qui va trop vite. Die staat op mijn arm getatoeëerd.'

Spinvis: Het voordeel van video
'Een tekst die bestaat uit lichtelijk creepy vragen aan een onbekende, waardoor het voelt alsof je verhoord wordt door een stalker. Deze tekst heeft geen narratief, maar roept zo veel beelden op dat er toch een verhaal ontstaat.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden