Recensie Boeken

Vernuftige sfeertekeningen van onherbergzame de Endlands in ‘gothic novel’ (drie sterren)

Duivelsdag

Andrew Michael Hurley; Uit het Engels vertaald door Auke Leistra. Prometheus; 318 pagina’s; € 19,99.

Een ‘master of menace’, zo wordt de Britse auteur Andrew Michael Hurley door Britse critici getypeerd. Hurley debuteerde in 2015 met De Loney, een in een uithoek aan de Engelse noordwestkust gesitueerde roman waarin religie, bijgeloof, volkstradities en menselijke wreedheid een belangrijke rol speelden. Het boek was doorweven met bovennatuurlijke of schijnbaar bovennatuurlijke elementen en paste in de traditie van de gothic novel.

Al deze kwalificaties zijn van toepassing op Hurleys tweede roman Duivelsdag (Devil’s Day). Opnieuw is de locatie een afgelegen en relatief onherbergzaam gebied, ditmaal een vallei in de grensstreek van Lancashire en Yorkshire, de Endlands geheten. De associatie met Emily Brontës Wuthering Heights is even onvermijdelijk als gerechtvaardigd.

De roman begint met een terugblik op een gebeurtenis van een eeuw geleden, toen de Duivel een schaap zou hebben gedood, zich in haar vacht hulde en vervolgens overal in de omgeving dood en verderf zaaide. In deze gebeurtenis wortelt de nog altijd levende traditie van Duivelsdag: als in de herfst de schapen van de woeste heidegebieden zijn gehaald, vindt er een ritueel plaats waarbij de Duivel, dronken gevoerd, wordt verjaagd. De schapen zijn dan weer een jaar veilig.

Tegen deze achtergrond vertelt Hurley het verhaal van John Pentecost, afkomstig uit de Endlands, maar weggetrokken naar Sussex waar hij een domineesdochter trouwde en een keurige maar weinig inspirerende baan als leraar kreeg. John keert terug naar zijn geboortestreek voor de begrafenis van zijn grootvader, precies in de periode dat Duivelsdag naakt.

Hij meent dat zijn zwangere vrouw Kat, die hem vergezelt, enthousiast zal zijn om de Endlands en zijn bewoners te leren kennen, maar de lezer vermoedt van meet af aan het tegenovergestelde. Al snel wordt duidelijk dat de Endlanders Johns vertrek uit de streek als een vorm van verraad beschouwen en dat Kat – afkomstig uit de Engelse middle class en nota bene een vegetariër! – door de schapenboeren wordt gewantrouwd.

Daarmee heeft Hurley een dankbaar uitgangspunt geschapen voor een reeks raadselachtige, steeds beklemmender en ten slotte ronduit schrikwekkende gebeurtenissen. De personages hadden soms meer uitdieping verdiend, maar dankzij Hurleys stilistisch vernuftige sfeertekeningen zijn de Endlands zelf de indrukwekkende hoofdpersoon van deze roman.