Recensie How to invent a Country

Vermakelijke BBC-podcast is leerzame introductie in ontstaansgeschiedenis van landen (vier sterren)

De Volkskrant luister naar (nieuwe) podcasts en bespreekt er elke week een. Vandaag: How to Invent a Country.

How to Invent a Country. Gemaakt door Misha Glenny, voor de BBC

Te beluisteren via Apple Podcast en bbc.co.uk

De Nederlands-Belgische grens wordt niet gevormd door een berg of rivier, maar door een ‘zigzaggende lijn die tamelijk willekeurig lijkt getrokken’, aldus Ben Coates, de Britse schrijver van Why the Dutch Are Different. ‘Om een idee te krijgen van de absurditeit van de grenzen’, zegt Misha Glenny, Brits auteur en historicus, ‘moet je afdalen naar Baarle-Nassau, in het zuiden van Nederland. Daar zijn 22 kleine Belgische stukjes land.’ Met stijgende verbazing: ‘Naast elk huisnummer staat een Nederlands of Belgisch vlaggetje, om aan te geven tot welk land het huis behoort. It’s ab-so-lutely bonkers.

Wat is een land? Hoe zijn de grenzen ervan bepaald? Bestaat er zoiets als een nationale identiteit? Interessante vragen, die Misha Glenny beantwoordt in de uiterst vermakelijke en leerzame BBC-podcast en -radioserie How to Invent a Country. Naast de ontstaansgeschiedenis van Nederland wordt ook die van Duitsland, de Verenigde Staten, het Habsburgse Rijk en Italië geschetstin drie afleveringen van een half uur per land. Een tamelijk eurocentrische lijst, maar afleveringen over onder meer Mexico, Brazilië en Indonesië staan op de planning.

Glenny doorkruist een land en spreekt – veelal lokale – schrijvers, hoogleraren en historici. Hij vertelt luchtig, schakelt regelmatig met het heden en verbaast en verwondert zich over zaken waarover anderen hun schouders ophalen – uitstekende eigenschappen voor een geschiedenisgids.

Lyrisch is hij over de stiptheid van boot, trein en bus tussen Texel en Amsterdam, en enigszins teleurgesteld als hij met zijn producent tot zwijgen wordt gemaand in een stiltecoupé. ‘We kennen Nederland als een liberaal land, maar er heerst ook een cultuur van conformiteit’, constateert Glenny, die, toen hij in zijn jeugd bij familie in Nederland verbleef, al calvinistische trekjes meende te herkennen.

Glenny en de geraadpleegde deskundigen strooien met vergelijkingen, anekdotes en citaten. Zo schreven de Britten in 17de-eeuwse pamfletten over Nederland als ‘het ingeslikte braaksel van de zee’. Over de Opstand tegen Filips II, die ‘verre heerser in Madrid’: ‘Wat was de oorzaak van een oorlog die tachtig jaar duurde? Oplopende woede over lokale vrijheden die werden afgenomen.’ Verwijzend naar de Brexit: ‘Hoe vertrouwd klinkt dat?’

Ook in andere afleveringen worden interessante parallellen getrokken. Het Habsburgse Rijk was, volgens de Zwitserse historicus Jürg Stüssi-Lauterburg, ‘een beetje als de voorloper van de EU’: inwoners ervan konden werken en met één valuta betalen in steden als Lviv, Krakau, Wenen en Boedapest.

Sommige geschiedenisjunkies menen wellicht dat alle fijne verhalen en persoonlijke observaties ten koste gaan van belangrijke oorlogen en figuren – de Hertog van Alva, de Spaanse landvoogd van de Nederlanden onder wiens bewind de Tachtigjarige Oorlog begon, blijft onbesproken. Maar voor de overgrote meerderheid zal How to Invent a Country juist door die nadruk een heerlijke introductie in de ontstaansgeschiedenis van landen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.