Boekrecensie Nowelle Barnhoorn

Vermakelijk ongemak in een nonchalante stijl (vier sterren)

Ongemakkelijke situaties weet Nowelle Barnhoorn zo trefzeker en droog te brengen dat de lezer tegelijk wordt geraakt en vermaakt.

Beeld Deborah van der Schaaf

Waar gaat bescherming over in verstikking, als het om de opvoeding van kinderen gaat? Kan liefde onbaatzuchtig zijn? En wanneer de kinderen merken dat ze niet alleen van hun ouders, maar ook van elkaar afhankelijk zijn, is het dan een teken van volwassenheid of een nederlaag, als een van de partijen besluit afstand te nemen?

Deze eeuwige vraagstukken lijken de bron van waaruit Nowelle Barnhoorn (1986) opereert. Twee jaar geleden debuteerde ze met de roman Schemerdieren, waarin het stille Friese landschap waar zij zelf is opgegroeid een even grote rol speelt als de personages. In de opvolger De Tweelingparadox blikt de Friese fotograaf Mathis (28) terug op zijn jeugd als de geslaagde helft van een eeneiige tweeling, terwijl zijn broertje Thomas dat hij bij de geboorte verstikte, spastisch en verstandelijk gehandicapt is en nooit voor zichzelf zal kunnen zorgen. Hun bezorgde moeder voedde hen in haar eentje op.

Zoals al bleek uit haar debuut, beschikt Barnhoorn over een nonchalant ogende stijl waarmee ze tal van ongemakkelijke situaties en vragen soepel aanvat. Thomas krijgt zoveel aandacht en is ook nog zo vertederend, dat Mathis zich in een figurantenrol gedrongen voelt. Vol schuldgevoel brengt Mathis zijn broer naar een zorginstelling, waar direct een gezamenlijke activiteit op het programma staat, zo kondigt een opgewekte begeleidster genaamd Ellemieke aan: bloempot beschilderen.

Als Mathis eindelijk een vriendinnetje mee naar huis neemt, krijgt deze Elvira migraine, kan niet veel meer praten en is misselijk, bovendien bang bij het vooruitzicht in een vreemd huis ’s nachts naar de wc te moeten. ‘Tegen elven kwam haar vader haar ophalen met de auto.’

Barnhoorn heeft een abonnement op ongemakkelijkheid, maar presenteert die zo trefzeker en droog dat ze de lezer in één moeite door vermaakt. Student Mathis die in Angola zijn eerste foto’s heeft gemaakt, gaat weer even terug naar het ouderlijk huis om zijn moeder en broer te zien, en heeft meteen spijt: ‘Terwijl we naar huis reden keek ik om me heen, naar de spoorwegovergang iets verderop waar zich ongeveer tweemaal per jaar iemand voor de trein wierp, en waarom zou je ook niet.’ Ja, de stemming zit er goed in. Als hij eenmaal binnen is, krijgt zijn broer bijna een epileptische aanval van blijheid.

Naarmate Mathis zelfstandiger gedrag begint te vertonen, merkt hij aan de emailberichten die Thomas stuurt dat die hem deerlijk mist, zonder dat hij wil klagen, en dat raakt de kern van het tweeslachtige gevoel dat het onderwerp is van deze roman: je kunt je van de ander verwijderen, maar de band wordt daar niet losser van. En dat is maar goed ook, kun je weer denken als je die mailtjes vol aandoenlijke fouten leest. Leuk dat je in New York zit, bericht de arme Thomas aan zijn broer, maar ik word helemaal gek tussen de luiwammesen op het activiteitencentrum: ‘Ik weet niet hoe het met de andere lui zit maar ze vinden het niet erg om gemoederlijk af te wachten tot het bijltje er bij neer gaat ofzo. Maar ik wil wat bijdragen aan de maatschappij.’

Vergeleken bij hem is Mathis een onopvallende student en fotograaf, ‘zo iemand die eigenlijk niemand echt heel goed kende, maar aan wie verder niets mankeerde en die je er leuk bij kon hebben.’ Op het strand bij Barcelona is er een vreselijke Argentijnse voor nodig, ze doet aan yoga en schrijft een beetje, ondertussen met kalme wijsheden strooiend, om hem uit zijn schulp te laten kruipen.  ‘Ga liggen en accepteer dat het goed is zoals het is. Dat jij goed bent zoals je bent.’

Je zou het zen-mens door het papier heen willen trekken en tuchtigen. Laat die jongen met rust! Maar ook mijn bescherming heeft Mathis niet nodig. Dat moet ik toegeven, en dat komt door Nowelle Barnhoorns schrijfkunst.

De Tweelingparadox

Nowelle Barnhoorn

Prometheus; 288 pagina’s; € 19,99.

4 sterren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden