Verlangen naar een lach en een traan

Dood en vergankelijkheid gaan op de Nacht van de Poëzie samen met koffie, bier, en crêpes. Maar waar was de actualiteit?...

‘Ik weet niet hoe het met de andere dichters was, maar ik heb het gevoel dat ik achter een groot urinoir sta,’ zegt Joost Zwagerman om één uur ’s nachts, en hij verruilt het uit houten letters opgetrokken katheder voor een eenvoudige microfoonstandaard. Dan reciteert hij – nee, rapt hij een dialoog tussen de gestoorde Roeshoofd en zijn ouders: ‘Ik ben al vier / maar mijn vader is groter / want die is al acht.’

De 22 dichters op de 26e Nacht van de Poëzie, afgelopen zaterdag in het Utrechtse Vredenburg, hanteren het spreekgestoelte ieder op eigen wijze. Vlaming Peter Holvoet-Hanssen zet er zijn flesje bier op, Pieter Boskma bestiert het, Gerrit Kouwenaar verdwijnt er achter, Charles Ducal lijkt ervan te willen wegrennen en Jan Eijkelboom gaat er in eerste instantie per ongeluk naast staan. De halfblinde Fries Tsjebbe Hettinga is de enige die zijn gedicht uit het hoofd voordraagt en heeft dus geen katheder nodig; ook oud-actrice Liesbeth Lagemaat en performer Diana Ozon doen het zonder.

Acht dichters maken hun Nacht-debuut en co-presentator Menno Wigman beleeft zijn première als gastheer. Het merendeel van de circa 2500 bezoekers is er zeker niét voor het eerst, afgaande op hun geroutineerde gedrag en kreten van herkenning wanneer presentator Piet Piryns aan voorgaande jaren refereert. Om zeven uur in de avond gaat de zaal open en twintig minuten later zijn de meeste stoelen bezet door poëzieliefhebbers met een vooruitziende blik. De rest neemt plaats op de grond – als een zee bij vloed kruipen ze steeds dichter naar het podium, en op het hoogtepunt van de avond zit het publiek op de houten vloer zeker acht rijen dik.

‘I wish I could understand what the hell you’re talking about’, lacht de Amerikaanse zangeres Dayna Kurtz, één van de zeven muzikale entr’actes, als ze na Zwagerman het podium beklimt. ‘Every now and then someone whispers: ‘‘this one is about death’’.’

Dood en vergankelijkheid zijn inderdaad alom aanwezige thema’s. Peter Holvoet-Hanssen dicht over zijn dode moeder, Ed Leeflang over zijn toekomstige orgaan-ontvanger. ‘F. Stark is goed met de dood’, opent F. Stark, en Jan Eijkelboom hoort ‘de stemmen van de overledenen die ik heb liefgehad nog steeds’.

Misschien heeft het met de leeftijd te maken – de jongere generatie dichters laat de dood veelal voor wat ze is en bespreekt aardser zaken. Vrouwkje Tuinman verhaalt over het stadsleven, de nacht en de slaap. Micha Hamel schetst Christina Aguilera op de wc en Thomas Möhlmann vraagt zijn moeder uit de boom te komen.

Grote afwezige tijdens de Nacht van de Poëzie is de actualiteit. Pas tegen half twee sluipt die Vredenburg binnen als Dayna Kurtz over 11 september zingt, Diana Ozon bezweert dat er geen illegalen bestaan, ‘alleen mensen op één aarde’, en hekkensluiter Kees van Domselaar de vogelgriep noemt.

Voor politiek en actualiteit is het publiek waarschijnlijk ook niet gekomen. Met een boekenmarkt, biertap, falafeltent en crêperie komt de festivalstemming er goed in – en de bezoekers lijken vooral te verlangen naar een lach en een traan. Ivo de Wijs zorgt met zijn melige ‘atletiekserie’ voor hilariteit alom en krijgt het luidste applaus. Samen met Gerrit Kouwenaar wel te verstaan, die stram voorover gebogen en verborgen achter het katheder door menig bewonderaar wordt gefotografeerd.

De verkoop van vele kopjes koffie ten spijt – ‘minstens 180 liter’, schat de barjongen, ‘maar nog veel meer bier’ – houdt een groot deel van de bezoekers het rond middennacht voor gezien. Eva Cox, Thomas Möhlman, Diana Ozon en Kees van Domselaar dichten voor een allengs leger wordende zaal. Wanneer de laatste entr’acte Nighthawkes at the diner opkomt is er op de vloer ruimte om te dansen. Slechts vijf of zes nachtbrakers hebben daar de energie nog voor. De rest van de poëzieliefhebbende ijzervreters maakt het zichzelf gemakkelijk en gaat erbij liggen. Ogen dicht, en luisteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.