'Verkopen is leuk, vrijheid belangrijker'

Kunstenaars zouden hang- en stageld van expositieruimten moeten krijgen. ‘Van eer alleen kan ik geen huur betalen.’..

amsterdam Galeries die kunstenaars een vergoeding gaan geven voor het mogen tonen van hun werk, zogenoemd hang- en stageld? Vergeet het maar, maakt de voorzitter van de Nederlandse Galerie Associatie, Huub Broos, zaterdagmiddag al snel duidelijk in het hol van de leeuw. De gemiddelde galeriehouder zou er door failliet gaan, zegt hij tijdens een discussie over een betere honorering door galeries en musea, nu kunstenaars steeds meer op de markt zijn aangewezen voor hun inkomen.

Hij reageert op de stelling van kunstenaarsvakbond FNV Kiem, die vindt dat er veel te veel geld aan de strijkstok blijft hangen bij galeries. Ze krijgen vaak de helft van de opbrengst, terwijl ze meestal niet meebetalen aan transportkosten en verzekering. Ook musea en presentatieinstellingen blijven veelal in gebreke, vindt de bond.

Broos discussieert er zaterdagmiddag in het hoofdkantoor van de FNV over met onder anderen SP-Kamerlid Hans van Leeuwen (zelf kunstenaar) en adjunct-directeur Marieke van Schijndel van de Mondriaan Stichting. Kiem wil met het debat, onder leiding van adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant Suzanne Weusten, de aandacht vestigen op de inkomenspositie van kunstenaars.

In al het geweld tussen minister Plasterk en de Raad voor Cultuur, het rumoer over kortingen op muziekensembles en het verdwijnen van toneelgezelschappen, zijn zij wat op de achtergrond geraakt. Nederland telt er zo’n twaalfduizend, die met hun kunst te weinig verdienen om van te leven. Een gewoon of zelfs hoog inkomen is maar voor weinigen weggelegd.

Broos legt uit dat menig galeriehouder het helemaal niet zo breed heeft. Pas als een werk van de hand gaat, valt er geld te verdelen. SP-Kamerlid Hans van Leeuwen vindt dat kunstenaars bovenal meer subsidie moeten krijgen. ‘Zo hou je de pluriformiteit in stand. Het is natuurlijk hartstikke leuk als je iets verkoopt, maar het belangrijkste is scheppende vrijheid. Als je voor de markt moet gaan werken, leidt dat tot commercialisering.’ Kunstenares Anook Visser wijst erop dat ze vaak zwak staat tegenover een galeriehouder. ‘Voor jou tien anderen. Het is mijn eer of mijn inkomen. Maar van mijn eer kan ik de huur niet betalen.’

Kunstenaars zijn te slecht georganiseerd, constateert panellid Anne Graumans, PvdA-raadslid in Amsterdam. ‘Als die twaalfduizend allemaal een tientje zouden betalen, kun je al een goede lobbyist aan het werk zetten.’ Het is ook de oproep die Plasterk even later doet. Kunstenaars, verenigt u, zegt hij. Zo kan een vuist gemaakt worden om musea en galeries dwingen meer rekening met hen te houden.

Uit handen van ‘galeriehoudster’ Agnes Jongerius, de voorzitter van de FNV, krijgt Plasterk het eerste Kunstkeurmerk, met als symbool een honingraat (plaster in het Pools). Het moet gaan dienen als een Michelinster die musea en galeries krijgen als ze fatsoenlijk hang- en stageld betalen. De FNV zelf betaalt zoals het hoort 750 euro aan de kunstenaars van wie werk in het kantoor is opgehangen, en dat te koop is voor FNV-leden. Valse concurrentie, vindt galerievoorzitter Huub Broos dat. ‘Dat werk hoort door onze leden verkocht te worden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden