Verkapte opportunisten en een goedgelovige sul

THEATER..

Tartuffe van Molière door Art & Pro. Regie: Frances Sanders. Gezien: Rozentheater Amsterdam, 24 april. Daar nog t/m 23 mei.

Wat is meneer Orgon dol op zijn nieuwbakken vriend Tartuffe. Met diens godsvruchtige taal voedt hij zijn ziel, door hem raakt hij onthecht van aardse zaken. Uiteindelijk schenkt hij hem zijn hele bezit, inclusief zijn dochter. Dat deze Tartuffe een lepe huichelaar is die zijn slachtoffer met vrome praatjes om de tuin leidt, doorziet iedereen. Behalve Orgon, de verblinde bedrogene zelf.

Die totale overgave van Orgon aan Tartuffe is de motor van het stuk, hoe je de komedie ook speelt. En daarmee maakt Frances Sanders het zich in haar regie van Tartuffe bij het Amsterdamse Art & Pro niet makkelijk. Bij haar is Orgon verre van een goedgelovige sul. Gewapend met een diplomatenkoffertje heeft de man meteen iets pedants. Hij prijst zijn nieuwe vriend, maar zijn relaas klinkt koel en berekenend alsof hij zojuist een voordelige zakentransactie heeft afgesloten.

Hier is Tartuffe omringd door verkapte opportunisten. De heer des huizes zelf, zijn verwende dochter en zelfs mevrouw die met de dienstmeid Dorine onder één hoedje speelt en niet te beroerd is het met de bedrieger op een akkoordje te gooien als de nood aan de man komt. Allemaal worden ze gedreven door eigenbelang.

Toch zet Sanders ons geen bittere, zwarte komedie voor. De toon blijft luchtig, de tekst is bekort en het tempo hoog: na krap anderhalf uur sta je weer buiten. Wel handhaaft ze het happy end dat Molière schreef onder dwang van de kerk die het stuk jarenlang verbood. Als Orgon en zijn gezin ten slotte hun huis uitgezet dreigen te worden en de politie Orgon komt arresteren, nemen ze niet hem mee, maar Tartuffe.

Dat einde blijft onwaarschijnlijk en geforceerd, hoewel Sanders enige logica toevoegt: Orgon had het gerechtshof onlangs een gunst bewezen, men is hem nog iets verplicht. 'Daar zijn we goed vanaf gekomen', zucht mevrouw, en ze werpt Tartuffe een pesterig kushandje toe. De dochter plooit zich in een verveelde pose en kijkt blasé de zaal in.

In zulke ironische details schuilt het amusante van deze productie. Emoties blijven onderkoeld, de komedietoon is beheerst. Zelfs Mijs Heesen als de potige, onverzettelijke Dorine verheft nauwelijks haar stem. Ze kiest voor het understatement, en dat doet ze prachtig. Net als Debbie Korper, die mevrouw speelt als de tweeslachtigheid zelve: in de beroemde verleidingsscène is ze sloerie en trut tegelijk.

Mooi is ook Nina Deuss als Orgons dochter, een dwarse, besluiteloze puber die geen raad weet met zichzelf en de situatie. In een fraaie scène met Rop Verheijen (haar verloofde), toont ze de arrogante balorigheid van de jeugd.

Het zwakste punt blijft de verhouding tussen Orgon en Tartuffe. Har Smeets als Orgon is te gewiekst om een geloofwaardig slachtoffer te zijn van de zalvende, wel erg ingetogen Tartuffe die Peter Sonneveld neerzet. Sonneveld mist op zijn beurt dat onberekenbare waardoor hij uiteindelijk gevaarlijk wordt en iedereen te vlug af is. Misschien hadden die twee zelfs van rol moeten wisselen.

Intussen blijft Molières tekst wonderwel overeind, welke interpretatie je er ook op loslaat. Sanders' aanpak staat haaks op die van Dirk Tanghe, momenteel in Utrecht te zien. Wie geen van beide wil missen, kan het beste rustig met Sanders beginnen. In Utrecht spat het vuurwerk uit het dak. Als Tanghes Tartuffe een houseparty is, gemengd met wilde flamenco, dan houden ze het in Amsterdam op een eenvoudige foxtrot.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden