Verhaal van halfbroers wordt knap verteld in documentaire die mededogen kweekt

Het festival Movies that Matter toont films die de strijd aangaan met onverschilligheid. The Bastard, over een Afrikaanse en Nederlandse halfbroer, is er zo een.

Veel wranger kun je het begrip geboorteloterij niet illustreren. De eerste jongen die Joop Hoek verwekt, bijna vijftig jaar geleden, wordt geboren bij een Ethiopische moeder. Hij wordt halfbloedje genoemd en met de nek aangekeken, is straatarm en belandt in de dodencel. De tweede zoon is een blonde fietsenmaker in het rustige Friese Oudemirdum. Van het bestaan van een halfbroer in Afrika heeft hij geen idee - tot op een dag de telefoon gaat.

Goed verhaal natuurlijk. Regisseur en voormalig NRC-correspondent Floris-Jan van Luyn (Dagboek van een Postduif) heeft alleen al met dit contrast in The Bastard goud in handen. Zeker als de Friese broer besluit de Afrikaanse broer te helpen, terwijl hun inmiddels bejaarde vader nurks volhoudt dat het helemaal niet zeker is dat het écht zijn zoon is.

The Bastard
Documentaire
Regie: Floris-Jan van Luyn
Première op Movies that Matter. Vanaf 29/3 te zien in de bioscoop.

The Bastard beleeft deze week zijn Europese première tijdens Movies that Matter, het in 1995 opgerichte festival dat gelooft dat films een wapen kunnen zijn tegen onverschilligheid. Het is tevens een van de zes films die genomineerd zijn voor de gloednieuwe Dutch Movies Matter-competitie. Kans daarop maken geëngageerde Nederlandse films (alleen documentaires in dit eerste jaar) die 'de ogen openen voor mensenrechten'.

Voor eenieder die mensenrechten al een warm hart toedraagt, lijkt het probleem in The Bastard op papier vrij simpel: een halfbroer die een doodstraf boven het hoofd hangt, die help je natuurlijk. Emotionele hereniging: klaar is Kees. Maar het fascinerende is: The Bastard graaft dieper. Het gaat over menselijke verhoudingen die zich niet zo eenvoudig in een goed-foutschemaatje laten drukken.

Samen met editor Gys Zevenbergen schakelt Van Luyn spannend tussen het aangeharkte Friesland en het rommelige Ethiopië, tussen de fascinerende levensgeschiedenissen van vader Joop en zijn Nederlands-Ethiopische zoon Daniel. Ondertussen volgt hij beide takken van de familieboom in het heden tot de onvermijdelijke eerste ontmoeting. Zo vloeit alles samen tot één geschiedenis, die zo knap verteld wordt dat de montage een monsterklus moet zijn geweest.

Als zoon van een Nederlandse vader en Indische moeder, zo schrijft Van Luyn in de persmap, herkende hij Daniels universele zoektocht naar herkomst en erkenning. Maar in de parallellen die hij legt tussen de levens van vader en zoon komen nog veel meer vragen naar boven. Over verantwoordelijkheid en rekenschap voor daden in het verleden bijvoorbeeld. Over ouderschap en mannelijkheid. En die opvliegendheid, die vader en zoon beiden hebben, is dat een kwestie van genen of een resultaat van soortgelijke omstandigheden?

Verder te zien

Movies that Matter opent morgen met Golden Globe-winnaar Aus dem Nichts. Een thriller/rechtbankdrama, geregisseerd door Fatih Akin, die geïnspireerd is door een serie rechts-extremistische moorden. Verder zijn er meer dan zestig films en documentaires te zien en worden debatten en verdiepingsgesprekken georganiseerd. Thema's dit jaar zijn onder meer klimaat, migratie en activisme. Movies that Matter duurt t/m 31/3.

The Bastard kan soms behoorlijk pijnlijk zijn. Neem vader Joop, bijvoorbeeld. Dat hij zijn zoon Daniel als peutertje achterliet in Ethiopië, en nooit meer iets van zich liet horen? 'Niet zo netjes', vindt hij nu, al interesseert die hele verloren zoon hem geen zier. Afrikanen, zo zegt hij, hebben nu eenmaal een ander dna. Au. Aan de andere kant mag de charismatische Daniel dan wel een slachtoffer zijn, hij heeft wél behoorlijk wat op zijn kerfstok en is soms onredelijk.

Culturele botsingen, steeds weer opvlammende wrokkigheid: Van Luyn legt het feilloos bloot. Iedereen struikelt door situaties waarvoor nu eenmaal geen handboek is, en ondanks goede bedoelingen worden er fouten gemaakt. Het is even betreurenswaardig als onvermijdelijk, toont The Bastard: het is een documentaire die mededogen kweekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden