Review

Vergeten opera Heliane keert welverdiend terug op bühne

Deze vergeten opera krijgt een welverdiende comeback met giga-orkest, koor en hoofdrollen om bang van te worden. Het koor en de hoofdrollen schitteren temidden van het decibellenveelvoud.

null Beeld null

Volgens de componist was het zijn beste opera. Toch is Das Wunder der Heliane (1927) van Erich Wolfgang Korngold (1897-1957) zelden te horen - bij de première werd de muziek al als ouderwets beschouwd. Maar één keer klonk het stuk in Nederland, in een concertante uitvoering in de Zaterdagmatinee in het Concertgebouw in 1995.

De laatste jaren is er een opleving waar te nemen. Opera Vlaanderen opende vrijdag in Gent zijn seizoen met een Heliane onder regie van David Bösch. Voor Heliane was het ook een beetje thuiskomen: het was in Gent dat in 1970 de eerste naoorlogse productie werd opgevoerd.

Das Wunder der Heliane (****), opera.
Opera Vlaanderen, 15/9, Gent.
Nog te zien: Gent (2x) en Antwerpen (5x) t/m 10/10.

Geniale momenten

Bij de première bleek zowel waarom het stuk zo weinig wordt opgevoerd als waarom het een opleving verdient. Het vereist een monsterbezetting; er is een gigantisch symfonieorkest nodig met gitaar, piano, celesta, harmonium en een orgel (dat er niet is in Gent en elektronisch wordt opgelost). En dan is er nog een groot koor én een kinderkoor nodig.

Maar het mag wat kosten, want er zitten geniale momenten in deze partituur. De opera, over een heerser en zijn vrouw Heliane, die door haar vermeende minnaar tot leven te wekken moet bewijzen dat ze niet met hem heeft geslapen, bevat geweldige muziek, die na de wat massieve eerste akte alleen maar beter wordt.

De opera heeft de orkestrale bronstigheid en het effect van Richard Strauss, maar ook melodieën die eerder doen denken aan Puccini en - ondanks het vaak bombastische orkest - de lichte cadans van de Weense operette. Je begrijpt waarom Korngold later in Hollywood een van de grondleggers van de filmmuziek zou worden. Het orkestrale tussenspel zou ook als concertstuk standhouden tussen de beste werken van de jaren twintig.

Orkestrale vloedgolven

Eigenlijk is de muziek te groots voor de kleine orkestbak van de Gentse opera; de noten lijken over de rand te klotsen. Sommige musici verdrinken onder leiding van dirigent Alexander Joel haast in de orkestrale vloedgolven die van tijd tot tijd opsteken. Knap: het koor weet ondanks een decibellenveelvoud toch te flonkeren, en zeker de hoofdrollen zijn geweldig bezet. De Litouwse sopraan Ausrine Stundyte is zeer overtuigend als Heliane, de IJslander Tómas Tómasson (de heerser) is inderdaad om bang van te worden.

Regisseur David Bösch laat Heliane plaatsvinden in een woestenij; in de eerste akte is alleen een afgebladderd billboard te zien - het groezelige decor (van Christof Hetzer) sluit perfect aan op de muziek. Bösch blijft weg van verdere verwijzingen naar de actualiteit en laat Heliane een duister en vervreemdend sprookje zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden