ALBUMRECENSIE KLASSIEKComplete Philips Recordings

Vergeten dirigent Paul van Kempen zorgt voor duistere spanning en strakke ritmiek ★★★★☆

Paul van Kempen - Complete Philips Recordings

Paul van Kempen (1893-1955) is de grote vergetene van het Nederlandse dirigeren. Misschien had hij de pech dat hij zijn piek bereikte in een decennium dat toch al niet om kanjers verlegen zat, denk aan Eduard van Beinum, Willem van Otterloo en de beginnende Bernard Haitink. En wat zeker niet hielp was het schandaalconcert in januari 1951, toen Van Kempen in het Amsterdamse Concertgebouw wegens vermeende collaboratie werd onthaald op een stinkbom en rotjes.

Maar luister naar een 10-cd-box met historische Philips-opnamen en sta versteld. Wat jaagt Van Kempen een strakke ritmiek door de Dag des Oordeels in Verdi’s Requiem. Wat een duistere spanning broeit er in de Zesde symfonie van Tsjaikovski. En zelden vertoond, het heilige vuur waarmee hij Beethovens Derde symfonie in vlam zet.

Haitink typeerde hem ooit als ‘een Mengelberg in zakformaat’. Lees: een niet per se sympathieke leider die zich uit romantische overmoed soms afwijkingen van de partituur permitteert (zoals extra pauken- en bekkenslagen in Tsjaikovski Vijf).

Toch wilden orkesten hem graag hebben. Als chef legde Van Kempen tussen 1949 en 1955 een stevig fundament onder het Radio Filharmonisch. Als gastdirigent in het prille lp-tijdperk dook hij de studio in met groepen die ertoe deden: het Concertgebouworkest, de Berliner Philharmoniker, de belangrijke orkesten van Parijs, Rome en Milaan. De Arnhemse dirigentenkenner Niek Nelissen zocht de historische registraties bij elkaar, inclusief het zelden gehoorde oratorium Isaïe, le Prophète (1950) van de Pool Alexandre Tansman.

À propos de vermeende collaboratie: in 1932, Hitler was nog niet aan de macht, liet Van Kempen zich naturaliseren tot Duitser, de voorwaarde voor een baan in Oberhausen. In september 1940 trad hij met de Dresdner Philharmoniker in Den Haag op voor de Wehrmacht. En al werkte hij later in Dresden en Aken door, een naoorlogse commissie vond het te gering voor een straf.

Paul van Kempen

Complete Philips Recordings

Klassiek

★★★★☆

Decca/Eloquence

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden