Vergelijkend warenonderzoek naar journalistieke verloedering en relevantie Bart Jungmann

Een bliksembezoek aan Frankrijk bood deze week de mogelijkheid tot een vergelijkend warenonderzoek. De reis voerde door drie landen, dus dat zou drie voetbalweekbladen opleveren....

Bart Jungmann

Dat is niet helemaal gelukt, althans niet in nationale spreiding. Misschien lag het aan het haastige karakter van de reis, maar de Zwitserse tankstations langs de snelwegen hadden niets te bieden aan voetballeesvoer, in Frans noch in Duits. Op de schappen wel maandbladen, glimmende uitgaven van FIFA en UEFA die beide in Zwitserland zijn gevestigd. De rest was als leesvoer niet serieus te nemen.

De oogst: France Football, deze week met een gratis stickeralbum van Panini. Op de cover zegt Michel Platini, de Franse UEFA-baas, dat het gebruik van videobeelden de doodsteek van het voetbal zou zijn.

Duitsland bleek het tijdschrift Kicker in tweevoud op te leveren. Op maandag is het blad voor het overgrote deel gevuld met voetbal van het afgelopen weekeinde. Donderdag is Kicker een krant in klein formaat met ditmaal als belangrijkste nieuws het gedwongen afscheid van middenvelder Torsten Frings als international.

De concurrentie komt van Sport Bild dat wel echt een tijdschrift pretendeert te zijn. Maar Bild blinkt ook in zijn sportieve variant niet uit in diepzinnigheid. Het is een bladerblaadje dat in zijn uitgave van 13 januari uitpakt met een dubbelinterview. Onder de titel Thema der Woche mogen Arjen Robben en Franck Ribéry een beetje gek doen met elkaar.

Het leukst daarbij zijn de foto’s. Geweldig dat een topclub als Bayern in een tijdperk van imagebuilding durft te drijven op twee van die antihelden. Ribéry is de sullige kruimeldief in een keiharde misdaadfilm. Robben kan met zijn brede grijns en hoge voorhoofd de dubbelganger zijn van de Britse komiek Tommy Cooper.

Intussen lag thuis alweer Voetbal International te wachten, ditmaal met het zelfbewuste hoofd van Co Adriaanse op de omslag. Binnenin mag hij tamelijk kritiekloos verhalen van de wondere wegen die hem naar een goedbetaalde flutbaan in Qatar hebben geleid. Maar op de laatste pagina maakt hoofdredacteur Johan Derksen gehakt van ‘de schoolmeester die van zijn volwassen voetballers persoonlijkheid eist, maar ze behandelt alsof ze kinderen zijn’.

Vijf jaar geleden heb ik de hoofdredacteur van VI opgezocht voor een interview in zijn werkvertrek te Gouda, een bunkerachtig gebouw dat daarvoor een bankfiliaal had gehuisvest. Derksen had de muren van de vroegere directiekamer behangen met elftalfoto’s uit lang vervlogen dagen. In die omgeving, waarvan de muren dus uitdrukken dat het vroeger beter was, heeft hoofdredacteur Derksen elke week het laatste woord.

Van alle mannen die graag het laatste woord hebben, is Johan Derksen een wonderbaarlijk geval. Hij is een straatvechter in luxeverpakking, even hoffelijk als beledigend.

Vermoedelijk is Derksen ook een man van sterk wisselende stemmingen. In de uitgave van 13 januari loopt hij in zijn nastoot over van zelfgenoegzaamheid. Een gunstig lezersonderzoek leidt tot de vaststelling dat de klant tegenwoordig koning mag heten en dat journalistieke relevantie een gedateerd begrip is.

Rond de jaarwisseling was het laatste woord een in gal gedoopte ontboezeming waarin hij zichzelf te kijk zette als de butler van de commercie. VI, twee weken later dus een prachtblad, heette toen overgeleverd te zijn aan de nukken van arrogante voetballers en aan bedrijven die hun status uitbaten. ‘Nog niet zolang geleden noemden we dat journalistieke verloedering’, aldus de bittere hoofdredacteur in wat een ontslagbrief had kunnen zijn.

Qua verloedering is in het vergelijkend warenonderzoek één parallel te trekken. Voetbal International heeft een vaste rubriek, waarin de beste voetballer van het weekeinde wordt gekozen. Die rubriek is tegenwoordig verpatst aan een leverancier van scheermesjes. Van de buitenlandse voetbalbladen gaat alleen Sport Bild zover. In samenwerking met een worstenfabrikant probeert het tijdschrift de fans van Bayern München te paaien.

Maar inhoudelijk gezien doen Derksen en zijn redactie het opvallend goed, zeker als je het beperkte taalgebied in acht neemt. Kicker en France Football blinken vooral uit in degelijkheid en zijn een nogal voor de hand liggende weerslag van de afgelopen speelronde.

Voor iets meer geld heeft VI een overstelpend maar gevarieerd aanbod. Daarin komt ook de keerzijde van het betaald voetbal aan bod, zoals deze week de malafide praktijken van makelaars. Journalistiek lijkt me dat buitengewoon relevant.

jungmann@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden