De week in boeken Nescio

Vergeet vooral niet het nieuwste Nesciootje in de reiskoffer te stoppen

Bijna vakantie, een mooi moment om mee te reizen met de oerhollandse schrijver Nescio.

Nescio. Beeld Alamy Stock Photo

De routes zijn uitgestippeld, de koffers kunnen van zolder worden gehaald. De vakantie is nakende. Geen moment was geschikter om Buitenland is geen land te publiceren (Van Oorschot; € 15,-), waarin Lieneke Frerichs, bezig met de biografie van Nescio (1882-1961), vertelt over de twee vakantiereizen die de oerhollandse schrijver maakte, in 1932 en 1934. Eerst met zijn twee jongste dochters (van de vier) op zwaarbeladen fietsen door België naar Noord-Frankrijk, en daarna met zijn vrouw per auto naar onder meer St. Georges-les-Bains in de Ardèche.

Liefhebbers van het bescheiden en hoogstaande werk van Nescio kennen behalve de novellen en verhalen ook het Natuurdagboek 1946-1955, met lofzangen op de stilte van Loenersloot, Kortenhoef, Durgerdam, Schoorl en Bergen (met ‘schitterende leege witte stoelen voor de Rustende Jager’), en anders wel op de stilte van de wolkenpartijen bóven deze plaatsjes. En dan doken er 9 jaar geleden de twee brieven op die de jonge Nescio (pseudoniem van zakenman J.H.F. Grönloh) in 1908 en 1910 vanuit Veere schreef, waar hij de toren van de Grote Kerk beklom en zich haast bij God voelde (‘tusschen half 5 en kwart voor 5’).

Maar zowaar, nadat België was doorstaan, waar snikhitte en stortbuien elkaar afwisselden (en hij een gekookt nachthemd uit zijn koffertje haalde), heeft Nescio ook in Frankrijk bij momenten genoten, zo citeert Frerichs van prentbriefkaarten en uit brieven. Bij Montreuil-sur-Mer fietsen ze langs gouden velden, schoven en stoppels, ‘en bijna geen menschen (…) en geen opschriften, geen reclameborden, geen zitjes of lolplaatsen, bijna geen auto’s, leeg, leeg en vriendelijk, golvend, soms zwoegden wij naar de wolken’; het is ‘eenzaamheid zonder verlatenheid’. In de Ardèche geniet hij van bergen, rivieren, geuren en bloemen. ‘Dit is weer het land zonder opschriften, zonder herrie, zonder lolplaatsen, zonder radio. In het dorpje van 300 inwoners zijn drie kroegjes waar men zich ook wel eens bedrinkt, maar dat zijn meer rituele attributen va het landschap, met wingerdranken.’

Diverse passages over die tweede vakantie, tot en met de drie kroegjes met wingerdranken, ‘waar men zich wel eens bedrinkt’, zouden 8 jaar later terechtkomen in het beroemde verhaal ‘Insula Dei’, dat pas in 1961 werd gepubliceerd. Grote vraag daarin: moet de mens in het ‘dal der plichten’ blijven, of mag hij zich terugtrekken in zichzelf?

Dat gaan wij ons ook maar eens afvragen, deze vakantie, wanneer we erin slagen de lolplaatsen te omzeilen, en we vooral niet zijn vergeten het nieuwste Nesciootje in de reiskoffer te stoppen.

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden