Vergeet afrobeat, hier is Altin Gün en Turkse psychedelica

Nederlands bandje Altin Gün over wat goed was aan hun 70s-helden.

Altin Gün met als tweede van links Jasper Verhulst. Foto Renate Beense

Bijna nergens was de rockrevolutie zo spannend als in het Turkije van de jaren zeventig. Westerse psychedelische rock en funk werden gecombineerd met Turkse folk en honderd jaar oude teksten. Tegenwoordig wint Turkse psychedelische rock aan populariteit in Nederland. Dj's draaien het, toonaangevende platenzaken verkopen het. Zangeres Selda Bagcan (69) stond onlangs nog op het festival Strange Sounds from Beyond. Geheel terecht, volgens bassist Jasper Verhulst. De muziek is opzwepend, exotisch en dansbaar, alsof Jimi Hendrix de saz - een oosters snaarinstrument - bespeelt. Met zijn Turkse psychedelische rockband Altin Gün speelt Verhulst volgende week op Lowlands.

Verhulst raakte bekend met het genre toen hij op tournee was in Istanbul met popmuzikant Jacco Gardner. Op een middag belandde Verhulst in platenzaak Monoplak. 'Een medewerker liet me het nummer Dokuz Sekiz van Okay Temiz horen', vertelt hij. 'Een instrumentaal nummer. Funky, met veel percussie, saz en synthesizers. In die zaak heb ik veel namen opgeschreven zodat ik ze later kon natrekken.'

Terug in Nederland wilde Verhulst de muziek spelen die hij sinds kort zo graag beluisterde. Maar hoe maak je Turkse psychedelische rock als je de taal niet spreekt? Verhulst plaatste een oproep op Facebook: 'Turkse zangers gezocht voor een psychedelische rockband.' Zo werden zanger-saz-speler Erdinc Ecevit Yildiz en zangeres Merve Dasdemir gevonden. Ook de gitarist en drummer van Jacco Gardner en de percussionist van afrobeat-band Jungle by Night sloten zich aan. Altin Gün (gouden dag) was geboren.

Aanvankelijk bestond het repertoire van de band alleen uit covers van liedjes die Verhulst kende. Nu bewerkt Altin Gün ook traditionals (oude nummers) die zanger Yildiz bijvoorbeeld kent van Turkse bruiloften. Verhulst: 'We nemen alleen de tekst en de melodie, veranderen de akkoorden en tijdens het jammen ontdekken we wat werkt.' Turkse psychedelische rockartiesten uit de jaren zeventig gingen meestal ook op deze manier te werk. Ze speelden traditionals van soms wel honderd jaar oud, maar dan met westerse instrumenten. Het omgekeerde gebeurde ook: met traditionele Turkse instrumenten coverden ze westerse rock-'n-roll.

Instrumentarium

Een origineel Turks nummer is vooral te herkennen aan de instrumenten. Sterk aanwezig is de al eerder genoemde saz, een snaarinstrument met een diep, warm geluid. Ook de darbuka, een percussie-instrument, is aanwezig op veel nummers, net als de zurna, een fluit die een hard en schel geluid produceert. Het psychedelische aspect is afkomstig van effectpedalen. De toetsenist gebruikt vaak een synthesizer. Andere veelgebruikte instrumenten zijn het hammondorgel, drums en conga's.

Dat de mix van oosters en westers geluid juist in Turkije ontstond, is niet gek. Turkije was in de jaren zestig en zeventig relatief modern. Veel jonge Turken luisterden naar westerse rockbands als Pink Floyd en Led Zeppelin. De hoogtijdagen van de Turkse psychedelische rock duurden tot 1980. Legerleider Kenan Evren pleegde een staatsgreep. Veel teksten waren politiek-activistisch en dat werd niet gewaardeerd door de regering. Selda Bagcan belandde meermaals in de gevangenis en haar muziek werd verboden. Voor Verhulst is de inhoud van de teksten niet van belang. Het gaat hem om de muziek, niet om de politiek. Verhulst: 'We willen mensen in Nederland laten horen hoe vrolijk en dansbaar Turkse psychedelische rock klinkt, nu Turkije zo negatief in het nieuws is.'

Altin Gün speelt op 18/8 op Lowlands, op 3/9 op Into The Great Wide Open en op 9/9 Into The Woods.


De grote drie

Drie Turkse psychedelische rockartiesten die u volgens Jasper Verhulst moet kennen:

Selda Bagcan (69)

'Het nummer Yaz Gazeteci Yaz van Selda is een ware culthit geworden. In 2014 was Selda de headliner op Le Guess Who? in Utrecht. Hip-hopproducers Mos Def en Dr. Dre sampleden haar nummers. Ze schuwt het experiment niet, maar de typische Turkse folk blijft goed te horen.'

Erkin Koray (76)

'Een van de grondleggers van de Turkse psychedelische rock. Koray speelde al in de jaren vijftig covers van Elvis Presley en Fats Domino. Hij was de eerste die elektrische gitaren en moderne versterkers liet horen. De 'Turkse Jimi Hendrix' wordt hij genoemd. Naast psychedelische rock heeft Koray veel disconummers opgenomen. Ook geweldig.'

Baris Manço (1943-1999)

'Misschien wel de grootste rockheld van Turkije. Naast muziek maakte hij populaire kinder-tv-programma's. Zijn album 2023 klinkt kosmisch. Het staat vol synthesizers en spoken word. Mijn favoriete nummer is Gönül Dagi.'

Meer over