Verdwalen uitgesloten

De toerist die voor het eerst de Londense metro neemt, voelt zich allicht wat ongemakkelijk. De roltrappen die naar grote diepte leiden, de duizenden reizigers, de snel optrekkende treinen, de ogenschijnlijk krap bemeten tunnels waarin ze verdwijnen....

De man aan wie we dat te danken hebben, de technisch tekenaar Harry Beck, wordt ruim lof toegezwaaid in Metrokaarten van de wereld, dat kaarten en diagrammen van tweehonderd steden omvat en werd samengesteld door de Britse journalist en verzamelaar Mark Ovenden. ‘Een meesterwerk’ noemt de auteur de kaart van Beck uit 1933, die tot op de dag van vandaag wereldwijd geldt als blauwdruk voor metrokaarten.

En dat terwijl Beck feitelijk geen kaart ontwierp, maar het complexe stelstel van lijnen en stations terugbracht tot een strak schema; de bovengrondse topografie liet hij achterwege. De tunnels gaf hij weer in rechte lijnen en diagonalen onder een hoek van 45 graden; de stations in het centrum plaatste Beck op gelijke onderlinge afstand van elkaar, als bovengronds referentiepunt gold uitsluitend de Theems.

De Nederlandse vertaling van Metrokaarten is bijgewerkt tot en met 2006, en op de actuele kaarten die Ovenden, naast prachtig historisch materiaal, bijeenbracht is de invloed van Beck volop zichtbaar. Van Moskou tot Washington en van Rome tot Chicago bedenken grafisch ontwerpers eigen varianten op Becks briljante diagram. Een metropool als Parijs ging merkwaardigerwijs pas vijf jaar geleden overstag.

Rotterdam en Amsterdam slaan, ondanks het beperkte metronet, eveneens een uitstekend figuur want hun metrokaarten zijn vervaardigd door Paul Mijksenaar, ontwerper en specialist in bewegwijzering. Dank zij hem kunnen we eveneens soepel de weg vinden in de Amsterdam Arena, op Schiphol, en op drie razenddrukke vliegvelden van New York.

Mijksenaar zocht al weer jaren geleden contact met London Transport met het verzoek ‘de kernvisualisaties’ van de Londense kaart over te nemen. In zijn eigen ontwerp voor de Amsterdamse metrokaart bracht hij niettemin op subtiele wijze een topografische ondergrond aan van waterwegen, parken en grachten. De reactie uit Londen, waar de erfenis van Beck streng wordt bewaakt, luidde: ‘Mr. Beck would be pleased.’ De kaart van Mijksenaar hangt in Amsterdam onder meer in de metrorijtuigen aan de kopse uiteinden; aan een nieuwe versie, noodzakelijk na de uitbreiding met de Noord-Zuidlijn, wordt gewerkt.

En voor de echte liefhebbers: een fragment van de Londense metrokaart is sinds kort ook als huiskamertapijt verkrijgbaar. Voor 750 euro loop je elke dag over een icoon uit de designgeschiedenis.Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden