Verdwaald in de geschiedenis

VOORUITLOPEND op de komende Boekenweek brengt een aantal tijdschriften themanummers uit over Griekse en Latijnse literatuur. De Gids heeft het eerste nummer van dit jaar gewijd aan 'geliefde personages uit de klassieke oudheid' en het winternummer van De Tweede Ronde heeft als ondertitel 'Grieks nummer'....

De belangrijkste bijdrage aan deze Tweede Ronde is de vertaling van vier 'Elpenor-gedichten' van de in 1981 overleden dichter Takis Sinópoulos. Bijna veertig pagina's lang wordt de lezer getrakteerd op de meest indringende nachtmerries en oorlogstaferelen. De eerste regels zetten de toon: 'Landschap van dood. Versteende zee zwarte cipressen/ lage kust verweerd door zon en licht/ holle rotsen onder meedogenloze zon/ geen golfje op het water geen wiekslag in de lucht/ enkel oneindige rimpelloze gestolde stilte.'

Vervolgens wordt Elpenor ten tonele gevoerd, de jongste reisgezel van Odysseus, die zo smartelijk aan zijn einde kwam door roekeloos van het platte dak af te stappen, nog half in slaap en de ladder vergetend. Sinópoulos beschrijft hem als een ronddolende geest 'blind van de zon van het peinzen' en verdwaald 'in de eindeloze hoofdstukken van de geschiedenis'.

Verdwaald of niet, in het bijbehorende essay geeft vertaler en gastredacteur Hero Hokwerda een overzicht van de belangrijke rol die de antiheld Elpenor in de literatuur van de afgelopen eeuw heeft gespeeld. Ezra Pound omschreef hem met een van zijn beroemdste regels: 'a man of no fortune, and with a name to come.' Na Pound volgden James Joyce, T. S. Eliot en uiteraard een reeks Griekse dichters zoals Yorgos Seferis en Yannis Ritsos.

Van laatstgenoemde zijn in De Tweede Ronde negen 'getuigenissen' opgenomen, geschreven in de jaren zestig. Prachtige, prozaïsche gedichten waarin thema's en personages uit de oudheid op bijzonder suggestieve wijze nieuw leven krijgen ingeblazen. Als Ritsos de rusteloze ziel van Elpenor tegenkomt, schrijft hij: 'Het enige wat hij vroeg/ was een ellemaats gronds op het strand van Aiaiai/ met daarop zijn riem gezet - de riem waarmee hij/ naast zijn makkers geroeid had.'

Het Griekse proza is van beduidend mindere kwaliteit en ook de drie kleine afdelingen met Nederlands werk vallen, zoals wel vaker in De Tweede Ronde, in het niet bij het themagedeelte. Van enig verband is geen sprake of het moet, in de afdeling 'light verse', dat ene gedicht van Drs. P zijn. Hij betuigt zijn spijt dat de 'epische roem' van de Grieken vervangen is door Zorba, Onassis en Demis Roussos, de 'Zingende Vagina'.

Geen Grieks nummer zonder een kleine aanvulling op het werk van de beroemdste Griekstalige dichter van de afgelopen eeuw, Konstantinos Kavafis. Deze keer zijn het twee vertalingen van wijlen Marko Fondse en een berijmde vertaling van het beroemde gedicht 'De stad' door slavist Hans Boland. Deze maakt ook duidelijk waarom het zo goed is dat De Tweede Ronde van alle vertaalde gedichten ook het origineel weergeeft: Boland slaagde er wonderbaarlijk genoeg in om niet alleen het moeilijke rijm, maar ook de lengte van de regels en daarmee de typografie van het gedicht in vertaling aan te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden