Verdriet en tegenstrijdigheid in het werk van Mads Nissen

'Als een onderwerp je niet loslaat, fotografeer het dan.' Het is gaan werken als een levensmotto voor Mads Nissen, winnaar van de World Press Photo. Hij zegt: 'Ik voel me altijd betrokken bij de mensen die ik fotografeer. Ik ben niet objectief, ik ben helder een eerlijk.' Hieronder een selectie van Nissens bijzondere werk.

Een jongen drijft op plastic door het Colombiaanse regenwoud.Beeld Mads Nissen/ Scanpix/ Panos Pictures

'Ik was in Nepal toen ik in een ziekenhuis in Kathmandu dit meisje zag liggen. Ze lag alleen in een achterafkamertje en was daar neergelegd om de dood af te wachten. Ze was een wees van 18 maanden oud, zonder naam, omdat iedereen dacht dat ze snel zou overlijden. Ze had een groot aantal ernstige geboortedefecten, waaronder vocht in de hersenen door een lekkend ruggenmerg- een in het westen doorgaans goed te behandelen aandoening, die zonder behandeling uiteindelijk dodelijk zou zijn.De medische staf zag geen mogelijkheden om haar te helpen. Ik nam een foto van haar, we hadden oogcontact en ze lachte naar me.

'Toen ik de foto in Berlingske had gepubliceerd, reageerde een lezeres, Cecilie Mose Hansen: 'Ik ga maandag naar haar toe om te helpen.' Ik ging met haar mee. Ze werd overgebracht naar een privékliniek, waar een arts haar wilde behandelen. Er zouden drie zware operaties moeten worden uitgevoerd. Eerst moest ze aan haar schedel worden geholpen, waar als gevolg van vochtvorming een toenemende, ondraaglijke druk op stond. Daartoe moest de schedel eerst worden gebroken, waarna de twee delen weer zouden worden samengevoegd. Aanvankelijk leek de eerste ingreep geslaagd. Cecilie, die het kind de naam Victoria heeft gegeven, moest na een paar weken terug naar huis. Daar kreeg ze na een week een sms'tje uit Kathmandu dat Victoria was gestorven aan hartfalen.

'Ik ben gehecht aan deze foto omdat het zo'n intiem beeld is: het oogcontact tussen de twee, ze sliepen in hetzelfde bed. En ze ziet er zo leuk uit. Veel mensen noemden haar een monster, maar kijk, als je haar voorhoofd bedekt ziet ze er zo vriendelijk en intercultureel uit.' Voor multimediaverslag kijk op: madsnissen.com/multimedia/.

Tekst loopt door onder foto.

Beeld Mads Nissen/ Scanpix/ Panos Pictures
Beeld Mads Nissen/ Scanpix/ Panos Pictures

'Deze foto heb ik gemaakt in de stad Ajdabiya, bij mijn eerste reis naar Libië tijdens de oorlog. Het was enorm onoverzichtelijk, ik vroeg me steeds af: waar verdomme is de frontlinie? Die bleek verdwenen want de rebellen hadden de stad overgenomen. Het was een dramatische situatie, mensen waren euforisch, misschien omdat ze wekenlang in de schuilkelder hadden gebivakkeerd. Het is in dergelijke dramatische omstandigheden moeilijk om een goeie foto te maken, anders dan met video, want daar heb je explosies, schotenwisselingen, walmende rook, geschreeuw, beweging, die het beeld dramatisch kunnen maken.

'Toen stuitte ik op deze brandende tank. Ik wist dat het een levensgevaarlijke situatie is, zo'n tank is door de munitie die er waarschijnlijk in achter is gebleven niets anders dan een enorme handgranaat die elk moment kan ontploffen. Dat wist die man die erop sprong waarschijnlijk niet. Ik realiseerde me meteen: dit is het beeld waarop ik zat te wachten. Ik nam me voor maximaal vijf seconden dichtbij te komen. Ik realiseerde me dat, als de tank zou ontploffen, dat ook op dertig meter afstand nog fataal zou zijn voor me. Dus in die zin was het maken van deze foto een gecalculeerd risico.

'Toen ik bij de tank stond telde ik: 1, 2, 3, 4, 5..... wégwezen. Mijn hart zei: blijf nog twintig minuten. Ik ben gretig. Maar mijn verstand zei: vertrekken. Ik vind de foto mooi door de bevrijding die de man uitstraalt.'

Tekst loopt door onder foto.

Jens Stoltenberg.Beeld Mads Nissen/ Scanpix/ Panos Pictures

'Ik bewonderde Stoltenberg om wat hij zei in reactie op de aanslagen in Oslo en op Utøya: 'We moeten haat beantwoorden met nog meer liefde. We moeten intolerantie beantwoorden met méér tolerantie.' Zo sterk, in zo'n nationale crisis. Ik moest een foto van hem maken. Aanvankelijk werd ik weggehouden bij hem. Er zijn al zo veel foto's van hem gemaakt, zei men, en dat was ook zo.

'Na de begrafenis van een vriendin van hem, kon ik hem ontmoetten. Ik wachtte buiten in de regen, met mijn laptop onder de paraplu. Daar kwam hij. Stoltenberg is een lange man, dus ik vroeg hem: komt u een beetje naar beneden. Dat deed hij, hij boog zijn knieën wat. Ik hield een lamp met gedempt licht onder zijn gezicht - net buiten beeld. 'Het vergt veel moed om je zo kwetsbaar te laten zien. Daar moet je sterk en zachtaardig voor zijn.'

Tekst loopt door onder foto.

Jariath Sesay.Beeld Mads Nissen/ Scanpix/ Panos Pictures

'Ebola is moeilijk te coveren voor een fotograaf. Het gevaar is nieuw en verraderlijk. Gevaar is altijd onvoorspelbaar, altijd als je denkt te weten waar het vandaan komt, slaat het juist toe. Daarvan ben ik me bewust.

'Ik wilde de strijd tegen ebola laten zien, omdat ik het raar vond dat er in westerse media relatief zo weinig aandacht is voor de ziekte die al meer dan tienduizend doden heeft veroorzaakt, meer dan drie keer zoveel als het aantal slachtoffers van de aanslagen op het WTC in New York op 9/11. Amerikaanse levens zijn niet meer waard dan die in Sierra Leone, dat niet verder van Kopenhagen vliegen is dan Noord-Amerika.

'Ik moest op afstand blijven van de mensen die ik fotografeerde. Er was geen tijd om vragen te stellen. Ik reed achter de ambulance aan naar de ziektemeldingen. Zodra de zieke was opgepikt was het: in de ambulance laden en op weg naar de ebolakliniek. Elke vraag die ik zou stellen, leverde vertraging op, dus legde ik heel summier uit wat ik kwam doen. Op de foto zie je een man zijn moeder uit hun huis tillen. De handschoenen die hij draagt heeft hij van de hulpverlener gekregen, dus het is zeer waarschijnlijk dat hij haar voordien altijd onbeschermd heeft verzorgd en aangeraakt. Het zou me verbazen als de oude vrouw niet is doodgegaan. Waar we naar kijken, zijn de gevolgen van een vreselijke ziekte. In en rijk land, waar ook dengue en malaria heersen, en bloeddiamanten worden gewonnen en verhandeld. We kijken dus ook naar de gevolgen van een verwoest gezondheidssysteem.'

Tekst loopt door onder foto.

De jongen die drijft op een plastic deksel.Beeld Mads Nissen/ Scanpix/ Panos Pictures

'Deze foto maakte ik in het Colombiaanse regenwoud, een plek waar je alleen vliegend of per boot naartoe kunt. De foto staat in mijn boekAMAZONAS, waar ik zeven jaar aan heb gewerkt. Ik houd van die tegenstelling tussen natuur en cultuur, tussen het behoud van roots en ontwikkeling.De jongen drijft op een plastic deksel - plastic past niet bij het romantische idee dat we in het westen hebben van het regenwoud. Zulke tegenstrijdigheden wil ik graag laten zien.

'De foto doet me denken aan mijn eigen jeugd, toen ik urenlang in een veld kon zitten dagdromen. Tegelijk zit er ook iets verontrustends in het beeld, door de grillige vlakken rechts - een meisje dat ik erover sprak zei dat ze meteen aan een grote spin moest denken. 'Ik hoop dat de mensen in het regenwoud van de Amazone een balans vinden tussen hun oorsprong en het televisietijdperk. Het idee van de zuivere, pure wilde, zoals bijvoorbeeld Sebastiao Salgado in zijn fotografie verkondigt, is een leugen. Hij probeert in zijn foto's van natuurvolkeren het plastic en de Coca Cola te verbannen, dat is oneerlijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden