Recensie Beeldende Kunst

Verdomd, het scheppingsverhaal past perfect bij Carel Visser zijn zestig jaar overbruggende oeuvre ★★★★☆

Carel Visser, Genesis, Beelden aan Zee in Den Haag. Beeld Beelden aan Zee

Soms moet je een dilettant zijn om een radicale omwenteling te kunnen forceren. Uit onwetendheid en nieuwsgierigheid. Carel Visser (1928-2015) was zo’n dilettant. Hij  begon in elk geval eind jaren veertig beelden te maken die Nederland niet eerder had gezien. Hoewel in het buitenland Barbara Hepworth, Constantin Brancusi en Alberto Giacometti al in de jaren dertig het moderne licht hadden gezien, was de Hollandse moerasdelta nog altijd het domein van pijprokende kleikneders en stoffige steenhakkers. 

Visser heeft daar haast in zijn eentje (oké, samen met onder anderen Wessel Couzijn, André Volten en Shinkichi Tajiri) na de Tweede Wereldoorlog een einde aan gemaakt. Een dilettant dus. Maar wel een met een vader die een constructiebedrijf bezat. En waar hij al op vroege leeftijd leerde lassen en tussen staalplaten en roestig ijzer moet hebben rondgedwaald. En die, goed kijkend naar wat met name Brancusi en Giacometti in het buitenland al hadden gemaakt, van alles aan elkaar laste. Van een stervend paard en copulerende vogels tot abstracte stapelingen van platen metaal. 

Beelden die zonder sokkel op de grond moesten liggen, (semi-)abstract en met de lasnaden nog zichtbaar. Werk dat in niets leek op het realisme van moedige vrouwen en stoere dokwerkers dat tot dan toe de beeldhouwkunst in Nederland had bepaald, mede dankzij de explosieve toename van oorlogsmonumenten en de monolitische contouren van de vorstin, Wilhelmina.

Overigens is het met die vroege lekennieuwsgierigheid van Visser nooit meer goed gekomen, die bleef. Na de  staalstapelingen volgden beelden met schelpen, schapenwol en struisvogeleieren. Daarna begon hij sieraden te maken (niet zijn beste werk) en lampen (ook niet zo sterk). Om daarna weer dode padden op papier te plakken of gorillacollages te maken van ribkarton. Het is nooit opgehouden.

Zie van zo’n grillig oeuvre maar eens een tentoonstelling te maken. Dat zal samensteller Carel Blotkamp ook hebben gedacht, tot hem (Blotkamp is net als Visser van religieuze afkomst) het Genesis-verhaal te binnen viel. Op zich een cliché-uitgangspunt, want ja: God schept en de kunstenaar ook. Gaap! Maar verdomd, bij Visser pakt het wonderwel goed uit. Zijn oeuvre plooit zich soepel naar de zes dagen waarin het Opperwezen de wereld in elkaar knutselde, van de scheiding van dag en nacht tot de geboorte van de mens. Ergo: Visser die in een kleine zestig jaar die hele schepping overdoet. Na de oorlog was dat inderdaad noodzakelijk.

Genesis

★★★★☆

Door Carel Visser. 

Beelden aan Zee, Den Haag, t/m 10/6. 

Grafiek van Visser, Gemeentemuseum Den Haag, t/m 10/6.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden