Beschouwing

Verdient Girls' onuitstaanbare Hannah een happy end?

Het allerlaatste seizoen van de hitserie Girls begint. Willen we eigenlijk wel dat de onuitstaanbare Hannah Horvath nog lang en gelukkig leeft?

Van linksaf: Shosanna, Marnie, Hannah en Jessa.

Je kunt uit een hoop scènes kiezen wanneer je het nogal intense karakter van Hannah Horvath wilt beschrijven. Maar voor de overtreffende trap van Hannah moet je het vijfde seizoen van Girls hebben, aflevering acht. Welk ander seriepersonage zou haar relatie laten stranden in een verlaten toiletgebouw langs de weg, terwijl ze zojuist met vriend Fran op een roadtrip van drie maanden was vertrokken?

Gehuld in een morsige pyjama slaat ze het aanbod van haar verbijsterde ex af om haar naar huis te brengen. Liever belt ze haar vriendinnen, die allemaal wel wat beters te doen hebben dan haar bevrijden uit niemandsland. Kameraad Ray is traditiegetrouw de beroerdste niet en komt haar oppikken. Alleen Hannah zou haar chauffeur vervolgens een ongewenste bedankblowjob opdringen. Rays dure bus crasht op zijn kant in de berm en Hannah stapt in bij een vreemde gast om maar zo snel mogelijk terug in de stad te geraken. Succes met de brokken en de mazzel, Ray.

Haat-liefdeverhouding

Komende week begint het laatste seizoen van Lena Dunhams drama-comedyserie Girls (HBO), over vier jonge vrouwen in Brooklyn, New York. Nog tien afleveringen, dan is het over met de pret die kijken naar dit stel aanmodderende twintigers de afgelopen vijf jaar was. Hannah, Marnie, Jessa en Shoshanna ploeteren onverminderd voort. Nog steeds staan ze te treuzelen op de drempel naar volwassenheid. Ze hebben geen stabiele relaties, geen vaste baan en geen idee of hun vriendschap standhoudt.

Girls was niet alleen maar léúk om te zien. Nu de serie stopt, komt er ook een einde aan de haat-liefdeverhouding die veel kijkers hebben met de karakters, en vooral met protagonist Hannah, gespeeld door regisseur, producent en schrijver Dunham zelf. Het betreft een haat-liefdeverhouding die de afgelopen jaren uit balans raakte, in het voordeel van argh. Hoe is het zover gekomen, en met welk gevoel zal Hannah ons binnenkort achterlaten?

Amir Arison als Kevin Mimma en Lena Dunham als Hannah Horvath.

Het meest van alle personages verbeeldt zij het stereotype van een generatie die graag naar zichzelf staart. Stadse leeftijdsgenoten herkennen in Girls hun belevingswereld of satire op hun belevingswereld, met vlammende analyses van de tijdsgeest en popculturele verwijzingen die hun ouders nooit zouden begrijpen.

Hannah Horvath kwam tot ons als een getalenteerd schrijver, doorgaans in weinig flatteuze kleren en heel vaak schaamteloos bloot. Ze had aanvankelijk een gedoerijke relatie met Adam, die viel voor haar mollige uiterlijk en complexe persona. Hannah is gevat, intelligent en geestig, zeker, maar ook: egocentrisch, hypocriet, neurotisch, sociaal onhandig, lui, verwend, narcistisch en met het seizoen onuitstaanbaarder.

Shoshanna Shapiro, gespeeld door Zosia Mamet.

Alles-draait-altijd-om-Hannah Horvath-momenten

Nog zo'n veelzeggend alles-draait-altijd-om-Hannah Horvath-moment deed zich voor in het derde seizoen, toen haar uitgever David kwam te overlijden. Meer dan zijn plotselinge dood betreurde Hannah het feit dat haar nog te verschijnen e-book mogelijk ook ten grave werd gedragen. Aan iedereen die ze tegenkwam wilde ze kwijt dat ze 'een goede vriend' was verloren, maar dat het haar eigenlijk niets deed. Eigenlijk is niemand in de serie er sympathieker op geworden, maar Hannah spant de kroon. Haar gedrag riep steeds meer weerstand op, en een vraag: is het noodzakelijk dat we sympathie voelen voor personages als Hannah om de series waarin ze spelen te waarderen?

Het antwoord is nee, want we bleven kijken. Het hielp zeker dat Hannahs gekte in fases kwam en naast ongemakkelijk ook verrassend en grappig bleef. In het bittere realisme, de hardleersheid van alle karakters en het happy end dat nimmer in zicht lijkt, schuilt bovendien óók de aantrekkelijkheid van Girls. De ergernis die een Hannah oproept, is op zichzelf fascinerend en een drijfveer om door te kijken. Hoeveel erger kan iemand worden?

En ja, misschien leefde ergens toch de hoop dat ze zich kon ontwikkelen tot een vriendelijke vrouw met empathie en het vermogen tot zelfreflectie, nadat ze eens flink door het leven op haar bek zou zijn getimmerd. Een personage met wie je ondanks alles blijft meeleven, wens je toe dat ze haar plek vindt. En dat ze zich ontwikkelt tot een tevreden, redelijk mens. Toch?

Allison Williams als Marnie Michaels

Een artikel over de breedgedeelde afkeer van Hannah op de Amerikaanse cultuursite Vulture werd geïllustreerd met tweets als 'Dear Lena Dunham, please kill Hannah in episode 1 of season 6. If necessary, I'll wait until the finale, I guess.' Iemand anders stelde vast dat ze in haar leven, het echte leven dus, nooit zo'n hekel aan iemand heeft gehad als aan Hannah Horvath.

Wat die eerste opmerking betreft: een karakter in een serie die stopt, gaat hoe dan ook een beetje dood. En qua die tweede: dat is niet zo vreemd. Hannah is geen mens van vlees en bloed, ze is een schepping van Lena Dunham aan wie wij ons bij wijze van ontspanning mogen vergapen. Wellicht is het daarom een tikje frustrerend dat ze door de makers van Girls niet zachtjes in de 'juiste' richting is geduwd; de juiste richting in de rollende ogen van haar publiek. Of hoe Jen Doll haar gevoelens verwoordde op de site The Wire: 'Ik weet dat Dunham Hannah niet is, en dat Hannah Dunham niet is, maar hoe kan Hannah zo stom zijn als Dunham zo slim is?'

Dat Hannah met haar stommiteiten teleurstelt, komt uiteindelijk vooral doordat ze niet voldoet aan het beeld dat een heleboel mensen hebben van een geslaagde vrouw. Ze komt niet tegemoet aan verwachtingen en doet niet aan persoonlijke groei, iets wat volgens ons bij ouder worden hoort.

Onbevredigend

Gaat die ontwikkeling nog plaatsvinden, vraag je je af nu het slotstuk van Girls nadert, en zou dat eigenlijk wel bevredigend zijn? Welk geluk is het meest gehate personage gegund?

Mocht Hannah zich gaan gedragen naar de ontdekking dat de wereld niet alleen om haar draait, dan zou dat een hele openbaring zijn. Maar het zou een stukken interessanter statement zijn als Hannah gewoon blijft wegkomen met haar gedrag, als ze gewoon de oncharmante, tactloze, onaangepaste vrouw blijft die we uit geen andere serie kennen. En eindelijk een succesvolle schrijver wordt. Een gelouterde Hannah zou een ongeloofwaardig groot contrast vormen met de Hannah die we inmiddels kunnen thuisbrengen. De gedachte dat ze een gladgestreken leven begint als bestsellerschrijver annex denker annex fitgirl, met een niet-destructieve relatie: suf en voorspelbaar. De hekel aan de oude Hannah zou direct oplossen in hekel aan de nieuwe Hannah.

Lees ook

In 'Not that kind of girl' spaart Lena Dunham zichzelf geen moment
Alles rond Lena Dunham (28) is omgeven met lichte hysterie. In 2014 interviewde Volkskrant Magazine haar naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Not that kind of girl. Lees hier het interview terug. (+)

De eerste afleveringen van het nieuwe seizoen voorzien in enige gemoedsrust. Liefdes- en vriendschapsintriges slepen voort: Marnie is druk met scheiden van Desi de verschrikkelijke en Jessa is tot niemands vreugde nog steeds met Adam, de ex van Hannah. Ondertussen begint Shoshanna aan een nieuwe baan en pakt Hannah het schrijven weer op.

In de trailer was al te zien hoe ze zichzelf aanprees in een sollicitatiegesprek met de redacteur van een magazine. 'I don't give a shit about anything, yet I simultaneously have opinions about everything.' Zo kennen we Hannah weer. Ze wil verhalen schrijven die ervoor zorgen dat mensen zich minder eenzaam voelen, zegt ze even later op serieuze toon, ze wil mensen laten lachen om de pijnlijke zaken des levens.

Na een ouderwets hysterische eerste aflevering stevent Hannah in nummer twee en drie af op een iets mildere versie van zichzelf. Toch ligt het niet in de lijn der verwachting dat Girls transformeert in een goedvoormekaarshow, met vrienden die in volmaakte harmonie uitwaaieren richting 'en ze leefden nog lang en gelukkig'. In de teaser die HBO afgelopen herfst online zette, heten de laatste afleveringen 'their last chance to get it almost right'. Bijna goed, dus niet helemaal. Dat lijkt het beste voor iedereen, de Hannah Horvath-hater incluis.

HBO-Ziggo

Sinds 1 januari zijn HBO-producties zoals Game of Thrones en Girls exclusief te zien bij Ziggo. Dat wil zeggen: de series zijn beschikbaar voor Ziggo-abonnees met een Movies & Series XL-pakket. Van het laatste seizoen van Girls verschijnt elke week één nieuwe aflevering. Zondag 12/2 wordt de eerste aflevering in Amerika uitgezonden, een etmaal later is die aflevering on demand te bekijken bij Ziggo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden