Verantwoording en sluipschutter Churchill

Hoe komen jullie aan die fake foto's? Dat is de strekking van nogal wat brieven en e-mailtjes rond deze serie....

Waarom dat dan niet bij de allereerste aflevering gemeld? Simpel: toen per ongeluk op het knopje {delete} gedrukt en dat was dat. Vervolgens bedacht dat er dan maar straks bij het afsluiten van de serie een keurige verantwoording moest komen.

Dat was dat? Niet helemaal. Alle vervelende zaken komen op z'n minst in tweeën. Twee weken geleden stond de gecastreerde foto rond Castro op deze plek, met een bijschrift dat wel zeer dicht in de buurt kwam van de oorspronkelijke Franse tekst. De 'schrijver' was allereerst apetrots op zijn zo mooi rijmende vertaling van het bijbehorende gedicht. Hij borg het stuk op in zijn computer en wilde er later, zoals dat in de journalistiek heet, een 'eigen verhaal' van maken. Maar hij verzuimde dat en zo geraakte 'Voor de poorten van Santiago de Cuba' onaanvaardbaar dicht bij plagiaat, zoals een student aan de School voor Journalistiek in Utrecht terecht opmerkte ('Mij is geleerd dat dit de grootste zonde is in de journalistiek', wreef hij even zout in de wond).

Wat kun je dan nog zeggen? Het spijt mij zeer, beste lezer.

Toch nog een keer geprobeerd. Het gaat alweer om een 'Commissariat'-duo. De linker toont Winston Churchill tijdens een bezoek aan een militaire basis. Hij laat zich blijkbaar de werking van een mitrailleur uitleggen. Deze foto verscheen toentertijd in veel Britse kranten en periodieken. De krijgshaftige eerste minister liet zich graag in dergelijk poses vereeuwigen. Er zijn foto's van hem, met helm staande op het dak van een regeringsgebouw in Whitehall, terwijl de Duitse bommen rondsuizen. Er is een bekende prent van Churchill-met-kijker, turend over Het Kanaal naar de verrichtingen van de Spitfire-piloten die het opnemen tegen de Messerschmitts, Heinkels en Stuka's van Hermann Göring. 'Nooit hebben zovelen zoveel aan zo weinigen te danken gehad', zou Churchill er later van zeggen en dat maakte de strijders van de Battle of Britain onsterfelijk.

Maar op het Berlijnse ministerie van Volksaufklärung und Propaganda van Josef Goebbels zag men in Churchills pose met de mitrailleur een kans op een tegenzet. Alle personages rond Churchill werden verwijderd en de eerste minister bleef alleen met zijn wapentuig achter. Eronder werd in grote letters geplakt: Heckenschützen, oftewel 'sluipschutters'. De bedoeling was duidelijk: de Britse oorlogsleider mocht per se in Duitse ogen niet als een serieus te nemen politicus worden beschouwd, maar moest worden afgebeeld als een laag, gemeen schepsel. Zoals immers de faam van een sluipschutter is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden