POSTUUM

Veertig jaar gebroken puberharten in Achterwerk van VPRO Gids

Teruglezen: het postuum van Villa Achterwerk uit 2014 toen al sprake was van het naderend einde

Achterwerk, de legendarische rubriek met jeugdbrieven achter op de VPRO Gids, haalt de Kerst niet. De puber van tegenwoordig stort zijn hart uit op internet en niet meer op papier.

Achterwerk in 1995 Beeld -

Robbie leeftijd en woonplaats onbekend heeft een probleem. Nou ja, probleem: er moet hem iets van het hart. 'Weet je wat ik stom vind? Dat iedereen denkt dat alle mensen internet hebben', schrijft hij. 'Wij hebben wel een computer, maar dus niet internet. Dus niet zomaar zeggen: kijk op het internet. Want dan baal je vet als je dat niet kan en op school niet mag en de bibliotheek te duur is.'

Het is 2002, een tijd waarin de internetverbinding in veel huishoudens nog met een krakend modem tot stand komt en sommige gezinnen zelfs helemaal geen internet hebben, zoals bij Robbie thuis. Wat er wel is: Achterwerk, de brievenrubriek voor de jeugd op de achterpagina van de VPRO Gids.

Al bijna veertig jaar schrijven kinderen en pubers er over hun leven, liefdes en lasten. Binnenkort, zo maakt de VPRO vandaag bekend, komt er een einde aan de legendarische kinderbrievenrubriek.

Door datzelfde internet: in 2014 wenden jongeren zich met prangende kwesties tot Google, onlinefora en sociale media, en niet meer tot het papier. 'De stroom brieven werd elk jaar minder', schrijft samenstelster Elja Looijestijn in de gids van komende week. 'Gelukkig waren het er nog wel genoeg om wekelijks een leuke pagina mee te vullen. Maar zelfs dat lukt de laatste maanden steeds minder. Laat ik maar heel eerlijk zijn: als het zo doorgaat haalt Achterwerk de Kerst niet.'

De VPRO roept het publiek op mee te denken over een nieuwe invulling. Duidelijk is dat de rubriek in deze vorm zal verdwijnen.

18-plussers

Achterwerk was niet alleen populair onder jongeren, ook 18-plussers lazen graag mee. Carry Slee baseerde haar succesvolle boek Spijt, over een jongen die wordt gepest en zelfmoord pleegt, op een brief; Karel van het Reve prees de rubriek ooit in een radiocolumn.

De pagina bood een inkijkje in de weidse belevingswereld van fantasyboeken tot drugs, van dode cavia's tot dode vrienden van een beperkte groep jongeren. Een bevoorrechte groep vooral: kinderen uit bemiddelde links-intellectuele gezinnen, de internetloze Robbie was een uitzondering. Het nageslacht van babyboomers kortom, vaak nog met grotere idealen dan hun ouders.

Zo wilde de 13-jarige Manon niets liever dan de wereld verbeteren, schreef ze in 2004. 'Maar wat? Ik weet het echt niet en dan voel ik me machteloos.' Ze ergerde zich aan haar vader, die na het journaal gewoon weer een grapje maakte en haar suggestie om een kindje te adopteren wegwuifde met de boodschap dat het allemaal niet zo simpel is. 'Hij doet altijd alsof hij zo links is en hippie enzo, maar als het erop aankomt is hij te laf.'

Slechts een op de vijf brieven die binnenkwamen was door jongens geschreven. Hun favoriete onderwerp: muziek. Na de zelfmoord van Kurt Cobain discussieerden de Achterwerk-jongeren nog wekenlang over wie zich een echte fan van Nirvana mochten noemen. Niels (15): 'Alle pseudo-fans bedankt, Kurt wou dit dus niet maar jullie dwongen hem ertoe met die massale populariteitskwestie.'

Er waren kwijnende puberharten aan mannelijke zijde (een jongen van 17: 'Ik ga kapot zonder jou'), maar de afdeling romantiek was toch vooral voorbehouden aan de jonge vrouwen. Die zich trouwens vaak al wel heel volwassen voelden, zoals de 17-jarige Lina. Zij vertelde in haar brief trots over haar relatie met de gymleraar. Want: 'Ik wil hopeloos verliefde jongens en meisjes laten weten dat het toch wat kan worden.'

De tijd vooruit

Vaak was de rubriek de tijd vooruit. Voordat Paul Scheffer zijn essay 'Het multiculturele drama' publiceerde, was op Achterwerk al te lezen hoe meisjes het vervelend vonden om op straat te worden nageroepen door Turkse en Marokkaanse jongens. Sommige lezers reageerden geschokt. Niet over de beschreven gebeurtenissen, maar de vermeend rechtse agenda die de brievenredacteur zou hebben.

In 2005 discussieerden jongeren over de regels die hun ouders stelden aan 'computeren'. 'Ik mag maar een uur per dag', klaagde een jongen van 14. Hij vroeg tips om zijn ouders te kunnen overtuigen van het nut van de computer.

'Wees blij dat je ouders je begrenzen in je computergebruik', reageerde Jacob-Jan. 'Ga je concentreren op je hobby's of leuke dingen doen met vrienden.'

Jacob-Jan heeft de strijd heeft verloren net als Achterwerk. Ingehaald door de tijd.

Beeld nvt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.