Recensie Film

Veel waanzinniger dan November krijg je het in de bioscoop niet vaak voorgeschoteld (****)

November

In de openingsscène van November rolt een monsterlijk wezen, gemaakt van stokken, oud gereedschap en een dierenschedel, krakend en piepend een schuur binnen, vangt een kalf met een metalen ketting en vervoert het dier door de lucht.

Vervolgens meldt het ding zich bij een stel boeren en eist nukkig meer werk. Niemand in de film kijkt daarvan op – in tegenstelling tot de overrompelde kijker.

Nee, veel waanzinniger dan November krijg je het in de bioscoop niet vaak voorgeschoteld. Regisseur Rainer Sarnet, afkomstig uit Estland, verfilmde min of meer een boek van landgenoot Andrus Kivirähk en klutst folklore, sprookjes, magie, bijgeloof en religie door elkaar in dit – ja, wat is het eigenlijk? Fantasy? Een romantisch drama?

In wezen gaat het surrealistische November, vrij conventioneel, over liefde. Dorpsmeisje Liina is op Hans, maar Hans valt als een blok voor een jonge Duitse barones. Maar als kijker tuimel je bij deze verduiveld geestige film van de ene verbazing in de andere. November speelt zich af op het platteland, ergens in een onbepaald verleden. In de wereld die Sarnet schetst, woont de duivel in het bos, zijn weerwolven doodnormaal en wordt de sauna tijdens Allerzielen gebruikt door de doden, die daar prompt in kippen veranderen. Maar absoluut hoogtepunt zijn de amorele Krats, wezens gemaakt van huishoudelijke attributen, die hun ziel van de duivel krijgen in ruil voor die van hun maker – hulde voor de vormgevers en animatoren.

Het maakt November grappig, donker, absurd en onvoorspelbaar. Sarnet voorzag de film van een industriële soundtrack die blijft spoken en filmde in zwart-wit. De shots zijn beeldschoon: Sarnet liet zich inspireren door foto’s van het Estse platteland van rond 1900, toen boerderijen leken opgetrokken uit de blubber, toen het vee in en uit liep en iedereen lompen droeg. Een deel van de cast bestaat uit amateurs, door Sarnet gevonden in kleine dorpsgemeenschapjes, en dat resulteert in gezichten die je niet snel ziet op het grote scherm: onvolmaakt, gerimpeld, met slechte tanden – op het groteske af.

Zo toont zich ook de mens in November: lui zijn ze, hebberig, altijd uit op eigen gewin. Maar ondanks dit cynische mensbeeld en al die gekkigheid blijkt het liefdesverhaal de film toch een kloppend hart te geven.

Dat is een onverwachte bonus. Wie naar de bioscoop gaat om zich te laten meezuigen in compleet andere werelden, om dingen te zien die hij nog niet eerder zag, mag November sowieso niet missen.

Fantasy. November. Regie Rainer Sarnet. Met Rea Lest, Jörgen Liik, Jette Loona Hermanis, Dieter Laser. 115 min., in 13 zalen. 

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.