Mode

Veel van de kleding uit ‘The Beatles: Get Back’ vraagt er nog steeds om gedragen te worden

The Beatles tijdens de ‘Get Back’-sessies, januari 1969. Beeld
The Beatles tijdens de ‘Get Back’-sessies, januari 1969.

Aan de hand van de documentaire over de Get Back-sessies in januari 1969 bespreekt de Volkskrant de opvallendste kledingkeuzen van de vier Beatles en hun entourage.

Cécile Koekkoek

Het is 6 januari 1969, dag 3 van de Get Back-sessies. De kille industriële loods van de Twickenham-filmstudio in West-Londen wordt niet alleen opgefleurd door de projectie van grote kleurvlakken groen, paars en roze op de betonnen muren, maar ook door de kleding van The Beatles. Paul McCartney draagt een pluizige perzikroze trui met knoopjes, George Harrison een subtiel gestreepte okergele coltrui. John Lennon heeft zijn groene shirt met korte mouwen en knoopsluiting ingeruild voor een paarse variant, gecombineerd met hetzelfde zwarte gilet als hij droeg op dag 1 en 2. De bontjas van zijn aanstaande echtgenote Yoko Ono, zelf gehuld in een zwart satijnen combinatie, hangt over zijn stoel. Ringo Starr draagt een dikke, grofgebreide beige trui met bruingestreepte col.

Het gezelschap oogt cool en eigentijds; nonchalant en to the point tegelijkertijd. En ook al zijn we inmiddels ruim vijftig jaar verder, veel van de kledingstukken van The Beatles vragen er nog steeds om gedragen te worden.

Foto’s uit het boek ‘The Beatles: Get Back’. Beeld Studio V
Foto’s uit het boek ‘The Beatles: Get Back’.Beeld Studio V

Dat we een halve eeuw teruggaan in de tijd is – als we het hebben over uiterlijk – vooral terug te zien in schmutzigkeit. De gebitten zijn niet hagelwit, de tanden staan scheef, de haren zijn vet, de baarden ongetrimd. Shirts met zweetkringen worden dagen doorgedragen en de vaak net iets te strakke broeken vertonen slijtageplekken. Beauty was nog geen miljoenenindustrie en mode geen wegwerpproduct. Ook al verdienen The Beatles miljoenen, ze lijken ze niet uit te geven aan peperdure kleding.

De driedelige televisiedocumentaire The Beatles: Get Back, geregisseerd en geproduceerd door Peter Jackson, legt het creatieve proces van componeren bloot in de maanden voordat The Beatles uit elkaar gingen. De film bevat niet eerder vertoond materiaal van de opnamen van het studioalbum Let It Be en vormt de opmaat tot het allerlaatste concert van The Beatles, op het dak van Apple Corps in Savile Row, in de Londense wijk Mayfair. De band ruziet over de muzikale richting, en het gebrek aan de voor hen zo kenmerkende uniforme kledingstijl lijkt de spanningen te weerspiegelen.

Het concert op het dak is een van de weinige waarin The Beatles ‘out of uniform’ optreden. Meestal zetten ze juist hun kleding in om zich te profileren als groep, als band, als eenheid. Niet voor niets noemt Mick Jagger hen het ‘vierkoppige monster’. In elke fase van hun carrière werken ze samen met ontwerpers en kledingmakers en bedenken ze nieuwe looks om hun innovatieve muziek te benadrukken. Soms dragen ze alle vier precies hetzelfde, maar meestal is een uniforme stijl leidend, waaraan elke Beatle een persoonlijke draai geeft.

George Harrison in ‘The Beatles: Get Back’. Beeld Studio V
George Harrison in ‘The Beatles: Get Back’.Beeld Studio V

De grote kracht van The Beatles is dat ze onconventioneel zijn, zowel in hun muziek als in hun presentatie. Ze dragen waar ze zin in hebben en hebben tegelijkertijd een enorme vernieuwingsdrang. Vooral op de Britse working class is de invloed van The Beatles ongekend groot. Ze haken aan bij mode-iconen als John Stephen, de eerste ontwerper die zich verbindt aan de consumptiemarkt voor jonge herenkleding die eind jaren vijftig en begin jaren zestig is opgekomen. Ook de man achter het iconische label Cecil Gee en de invloedrijke ontwerper John Michael zijn pioniers op het gebied van mannenmode in de jaren zestig.

The Beatles hebben oog voor die ontwikkelingen, zetten ze naar hun hand en maken ze populair. Met hun kleding doen ze hetzelfde als met hun muziek: ze vernieuwen en brengen keer op keer een nieuw geluid naar de massa. Fans vragen zich niet alleen af wat de sound van de nieuwe plaat zal zijn, maar ook hoe ze eruit zullen zien. Als The Beatles iets dragen, doen hun fans dat ook.

The Beatles beginnen hun carrière met zonnebrillen, leer en zwarte truien, maar al snel doen, op instigatie van manager Brian Epstein, klassieke kostuums hun intrede. Zijn invloed op hun styling is gigantisch; denk alleen al aan de beroemde foto uit 1963 waarvoor The Beatles zich in reversloze jasjes van Pierre Cardin staken. Tussen 1960 en 1970 passeren tal van stijlen de revue: die van mods, rockers, militairen, matrozen, edwardiaanse hippies, Indiase spirituele denkers, dandy’s, liefhebbers van psychedelica en specifieke Beatles-stijlen zoals het beroemde kapsel (de mop top, vanwege de gelijkenis met een dweil) en de Beatle boots (enkelhoge Chelsea-boots met Cubaanse hak en puntige teen). The Beatles hebben strikte opvattingen over hun imago, adopteren stijlen en passen ze toe, pikken er eigen elementen uit en tillen zo hun imago naar een hoger niveau.

John Lennon in ‘The Beatles: Get Back’. Beeld Studio V
John Lennon in ‘The Beatles: Get Back’.Beeld Studio V

The Beatles inspireren ook nu nog, en bijna alles wat ze dragen past prima in het huidige modebeeld – het maakt Get Back extra lekker om naar te kijken. Je kunt je nog steeds zo kleden, de stijl is wonderlijk modern. En de kleding is nog steeds te koop, uiteraard bij grote modehuizen en kledingketens die altijd op retro zullen teruggrijpen, maar veel leuker zijn natuurlijk winkels voor vintagekleding, waar je de echte, originele Beatle-snit vindt. Zo verkoopt Indianaweg in Amsterdam een aantrekkelijke mix van stijlen uit de afgelopen eeuw – van stevig katoenen nachtjaponnen uit begin 20ste eeuw, nu te dragen als zomerjurk, tot handgebreide truien uit de jaren tachtig. In de collectie is veel Beatle-materiaal te vinden.

‘Het opvallendste aan de kleding in Get Back is dat die uniseks is,’ zegt Débra den Dekker, met haar zus Romy eigenaar van Indianaweg. ‘George Harrison en Ringo Starr dragen vrouwenblouses en zijn daarmee hun tijd ver vooruit. Het maakt dat Get Back zowel vrouwen als mannen inspireert als het gaat om stijl.’

Wat ook opvalt, is dat The Beatles in Get Back zelf al zo’n beetje alle stijlen uit de jaren zestig combineren, tot aan felgekleurde overhemden met puntkraag van polyester toe. ‘Polyester, of Dacron, was makkelijker te wassen en te onderhouden. Als wij inkopen, kiezen we zelden voor polyester, omdat het vaak niet lekker zit en niet mooi valt’, zegt Den Dekker.

De Beatle-generatie was de eerste generatie die de vrijheid ervoer om te breken met heersende tradities, opvattingen en levensstijl. ‘Daardoor werd mode androgyner, een ontwikkeling die zichtbaar werd in de collecties van Pierre Cardin en Yves Saint Laurent. Die fluïditeit en expressie zie je terug in Get Back. Overigens was de stijl van The Beatles vooral een stijl van jongeren. Het straatbeeld dat je ziet tijdens het rooftopconcert, is veel traditioneler.’

Aan de hand van Get Back bespreken we de opvallendste kledingkeuzen van de vier Beatles en hun entourage. Romy en Débra den Dekker zochten er vergelijkbare items bij uit hun collectie.

Paul McCartney in ‘grandad shirt’ met zwart gilet. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.  Beeld
Paul McCartney in ‘grandad shirt’ met zwart gilet. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.

Paul McCartney

In Get Back is Paul McCartney de enige Beatle met een kapsel, vakkundig geknipt door vaste kapper Leslie Cavendish (schrijver van The Cutting Edge: The Story of the Beatles’ Hairdresser Who Defined an Era): het lijkt lang, maar is kort. Misschien is de coupe van McCartney in Get Back een stil protest tegen de ontwikkelingen in de band: tegen de zin van McCartney voelt de groep niet meer als eenheid.

Treedt McCartney in Get Back voortdurend op de voorgrond in een poging zich een waardig leider te tonen, in kledingkeuze is hij de subtielste van alle Beatles. Altijd geweest ook; McCartney loopt graag in de pas, draagt pakken op maat en smaakvolle en representatieve jasjes. Met Brian Epstein is hij de drijvende kracht achter het uitstralen van eenheid, zich realiserend hoe groot de impact van imago kan zijn. Zijn slordige Get Back-baard valt op en maakt hem bijna aaibaar. Collega Harrison geeft hem een compliment.

Rechts: Paul McCartney tijdens de Get Back-sessies. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.  Beeld
Rechts: Paul McCartney tijdens de Get Back-sessies. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.

Net als Lennon draagt McCartney op meerdere dagen een T-shirt met knoopjessluiting (oftewel een Henley-shirt of grandad shirt) met daarover het onvermijdelijke zwarte gilet, maar onder dat rafelige gilet trekt hij ook gerust een paarse coltrui aan. Opvallend is de camelkleurige jas met ruitpatroon in bordeauxrood over een gedistingeerde zwarte coltrui. Zijn aaibaarheid komt terug in de combinatie van een citroengeel overhemd met een gebreide wollen spencer – zo’n spencer die nu weer helemaal terug is in het modebeeld, en vooral voor vrouwen niet is aan te slepen.

Op de dag voor het concert zien we McCartney in een ogenschijnlijk licht ontvlambare polyester blouse met een patroon van zwartroze golven en stippen. Tijdens het concert draagt hij een klassiek zwart pak met daaronder een gestreept overhemd met open kraag.

John Lennon in babyblauw overhemd met regenboogstreepjes en halve knoopjessluiting.  Beeld
John Lennon in babyblauw overhemd met regenboogstreepjes en halve knoopjessluiting.

John Lennon

Lennon lijkt in smaak de eeuwig zoekende, van teddyboy (geïnspireerd op de kledingstijl van dandy’s uit begin 20ste eeuw) tot kunstacademiestudent. Hij minacht mode uit de Verenigde Staten en vindt dat Amerikanen vijf jaar achterlopen op het Verenigd Koninkrijk. Hij draagt hoeden en petten om zich te onderscheiden van de andere bandleden, in de hoop dat de pers in hem de leider van de band ziet.

Zijn stijl in Get Back weerspiegelt zijn verwijdering van The Beatles: zijn haar wordt steeds langer – in tegenstelling tot de anderen draagt hij het op één lengte. Hij gaat ongeschoren door het leven (hoewel we op een van de dagen rond de adamsappel een wondje ontwaren).

Lennon lijkt zich in Get Back nauwelijks om mode te bekommeren. Als enige kleedt hij zich niet om voor het concert. We zien hem vooral in Henley-shirts in felle kleuren met daarover, jawel, een zwart gilet. Lennon en zijn bontjas zijn onafscheidelijk, de jas gaat uiteindelijk zelfs mee het dak op. Gedurende de opnamen lijkt hij steeds verder te op te schuiven richting de dress code van Yoko Ono, die altijd of geheel in zwart of geheel in wit gekleed gaat.

Een juweeltje onder de Get Back-outfits van Lennon is het babyblauwe overhemd met regenboogstreepjes en halve knoopjessluiting. Uitgerekend die dag is Lennon opvallend vrolijk en ontspannen.

Ringo Starr en George Harrison (met Tibetaanse laarzen) in ‘Get Back’. Beeld
Ringo Starr en George Harrison (met Tibetaanse laarzen) in ‘Get Back’.

George Harrison

George Harrison is de dagelijkse traktatie van Get Back. Hij draagt skinny jeans, bont gebloemde blouses, roze coltruien en felgekleurde kostuums. Het verhaal gaat dat in de vroege jaren van The Beatles schoenen van corduroy hoog op zijn wensenlijstje staan, die nergens verkrijgbaar zijn. Pas als hij wereldberoemd is, worden de schoenen speciaal voor hem ontworpen en gemaakt.

Op dag 1 van de opnamen én tijdens het rooftopconcert zien we Harrison in een ruige zwarte Mongoolse bontjas. Harrison is de Beatle met de grootste interesse in oosterse religie en mystiek, en dat zien we terug in zijn geweldige Tibetaanse laarzen. Ook een knaller: het zuurstokroze pak in krijtstreep, met daaronder een knalpaars overhemd met ruches.

Links: George Harrison in zuurstokroze pak met krijtstreep, met daaronder een knalpaars overhemd met ruches. Beeld
Links: George Harrison in zuurstokroze pak met krijtstreep, met daaronder een knalpaars overhemd met ruches.
Rechts: Ringo Starr in gebloemde blouse. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.  Beeld
Rechts: Ringo Starr in gebloemde blouse. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.

Ringo Starr

Op de vraag of hij een rocker is of een mod, antwoordt Ringo in 1964: ‘Een mocker.’ Starr lijkt soms ruiger dan de andere bandleden en meet zich graag het ongelikte image aan van de working class. Toch weerhoudt hem dat er in die gure januaridagen van 1969 niet van om zich te hullen in opvallende, vrouwelijke blouses in kleurrijke, gebloemde en bijna hallucinerende patronen.

Op dag 4 verschijnt Starr in een koningsblauwe double-breasted jas met zwart fluwelen kraag. Hetzelfde blauw zien we later terug in een alledaagse gebreide trui. Ook draagt Starr een dichtgeknoopt, glanzend rood satijnen overhemd onder een zwarte blazer. Zijn opvallendste outfit is een wijde, vrouwelijke blouse met paisleymotief met daarover een grove linnen waistcoat met knopen en een mao-kraag. Tijdens de inspectie van het dak trekt hij daar tegen de koude een blauwe gestreepte blazer over aan – een eclectische mix van stijlen dus. Op de dag dat het rooftopconcert de finish nadert, draagt Ringo Starr een limoengroen corduroy pak met daaronder een donkergroen overhemd met ruches – George Harrison, eat your heart out. Tijdens het concert kiest hij voor een glanzend rode regenjas.

Rechts: geluidstechnicus Glyn Johns in zijn witte bontjas. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.  Beeld
Rechts: geluidstechnicus Glyn Johns in zijn witte bontjas. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.

Glyn Johns

De absolute ster van de show is geluidstechnicus Glyn Johns. Wat een stijlicoon! Zijn evenwichtige aanwezigheid is een constante factor tijdens de opnamen, hij is de man op de achtergrond die ongemerkt rust brengt. Die rust staat haaks op zijn tenues – vooral zijn witte bontjas springt in het oog. Tegen The New York Times zei hij onlangs dat hij zich de jas alleen nog kan herinneren vanwege de stank, vooral als het regende.

Anders dan bij de bontjassen van The Beatles zelf is Johns één met zijn look: geen samenraapsel van stijlen, maar een uitgesproken keuze voor absolute coolness. De bontjas combineert hij met een grote ronde zonnebril met donkergroene glazen, zijn effen overhemden met een bonte sjaal. Of hij kiest een roze, gebloemde secretary blouse en maakt die in een klap uniseks. Ook zijn zwarte lakleren jas van krokodillenleer, die hij naar eigen zeggen kreeg van Keith Richards, mag er zijn.

Glyn Johns met zijn grote ronde zonnebril. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.  Beeld
Glyn Johns met zijn grote ronde zonnebril. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.
Billy Preston in okergele blazer. Beeld
Billy Preston in okergele blazer.

Billy Preston

In Get Back zijn de donkere wolken boven The Beatles nooit ver weg. Gezellig wil het vaak maar niet worden en de jamsessies lijken bij vlagen zielloos. Ineens is daar de Amerikaanse soulpianist Billy Preston, bij gelegenheid in Londen en uitgenodigd voor een bezoekje aan de bevriende band. Hij lijkt de missing link, de schakel, het extraatje dat The Beatles nodig hadden om het plezier terug te vinden. Preston neemt strak gekleed in een okergele blazer plaats achter de piano en speelt mee met The Beatles alsof hij nooit anders heeft gedaan.

Linda Eastman, in gebloemde rok met kniekousen en loafers. Beeld
Linda Eastman, in gebloemde rok met kniekousen en loafers.

Linda Eastman

De grote liefde van Paul McCartney is op de set aanwezig als fotograaf – in maart 1969 trouwen ze. In een subtiel gekabelde trui – kleur: taupe – verstopt ze zich achter de lens van haar Nikon-camera en legt ongemerkt de laatste maanden van The Beatles vast. De trenchcoat die ze draagt is tijdloos, het gebloemde rokje met kniekousen en loafers zijn terug in het modebeeld.

Yoko Ono in zwart, met bijpassend golvend zwart haar. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.  Beeld
Yoko Ono in zwart, met bijpassend golvend zwart haar. Bij een aantal beelden uit de documentaire ‘Get Back’ zocht de Amsterdamse vintagekledingzaak Indianaweg op ons verzoek uit haar eigen collectie gelijkende stijlen.

Yoko Ono

Yoko Ono blijkt helemaal niet die vervelende vrouw te zijn die Beatles-fans altijd gevreesd hebben. Yoko Ono ís gewoon, in zwart of in wit, met bijpassend golvend zwart haar.

The Beatles: Get Back is te zien op Disney Plus.

The Fool

In 1967 waagden The Beatles zich aan de detailhandel, eerst met de Apple Boutique in Baker Street en later met het kortstondige Apple Tailoring aan King’s Road in Chelsea. In de Apple Boutique hingen weelderige, excentrieke ontwerpen van het Nederlandse ontwerpduo The Fool van Simon Posthuma (de vader van zanger Douwe Bob) en Marijke Koger. Zij beschilderden ook de Rolls-Royce van John Lennon in paisleymotief, dat regelmatig terugkeert in de blouses die The Beatles dragen in Get Back.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden