AchtergrondVersoepelingen per 1 juli

Vanaf woensdag versoepelen de regels voor de cultuursector. Wat kunt u zien – en zijn de zalen er blij mee?

Beeld Sioejeng Tsao

Vanaf woensdag mogen bioscopen, concertzalen en theaters meer bezoekers toelaten. Wat is daar de komende tijd te zien? En hoe hebben musea, die al sinds 1 juni veel meer bezoekers mochten ontvangen, hun heropening ervaren?

Klassieke muziek

Fijn voor het Concertgebouw. Voor hun alternatieve zomerprogrammering (de Bankgiro Loterij Zomersessies), zou de zaal in 1888-stijl worden omgedoopt, met tafeltjes in plaats van stoelenrijen. Maar nu is aangekondigd dat er per 1 juli geen max van 100 bezoekers ligt, zoals het kabinet eerder had bedacht, maar slechts de anderhalvemeterregel geldt, mogen er 350 mensen naar binnen in de Amsterdamse muziektempel. Van de twee stoelenrijen is er één weggehaald.

Het is niet helemaal ‘1888’, maar je hebt wel meer beenruimte en je drankje mag mee de zaal in. De artiesten herhalen hun programma op dezelfde avond. Het blijft een noodoplossing, want rendabel is het bepaald niet. Woensdagavond trappen pianobroers Lucas en Arthur Jussen de serie af. Wat is er verder deze maand zoal te horen in het land? Een korte selectie.

ONS Festival

Musis in Arnhem staat tot en met 12 juli in het teken van het ONS Festival. Woensdag is er eerst een concert van Phion, dat onder meer de Strijkersserenade van Dvorák uitvoert onder leiding van Otto Tausk, daarna speelt Lavalu.

Muziekhaven

De Muziekhaven in Zaandam, een tot kamermuziekpodium omgebouwd kerkje, heeft een uitgebreid zomerprogramma. Op 8 juli blaast Lucie Horsch (blokfluit) het spits af. Verder onder meer rietkwintet Calefax, Quirine Viersen (cello) en Thomas Beijer (piano).

Silhouettes

In de Grote zaal van Muziekgebouw Eindhoven presenteren woensdag Dana Zemtsov (altviool) en Anna Fedorova (piano) hun nieuwe album, Silhouettes, met daarop onder meer de Altvioolsonate van Rebecca Clarke. In de zaal is plek voor honderd man en er zijn zelfs viparrangementen, voor de thuisblijvers is er een livestream.

Orgelconcerten

Vorig jaar waren er in de zomer meer dan 1.850 orgelconcerten. Mogelijk zijn het er dit jaar wat minder, maar nog steeds zijn er kansen te over. Houd de site van Orgelagenda in de gaten voor een actueel overzicht van orgelfeestjes van Groningen tot Terneuzen. Om er toch een uit te lichten: Dirk Luijmes, organist en harmoniumfenomeen, houdt met sopraan Francine van der Heijden een ‘muzikale elfstedentocht’. Overal waar ze komen, spelen ze muziek uit de provincie waar ze optreden. Het eerste concert is zaterdag in de Grote Kerk in Vlaardingen, waar het onvolprezen Van Peteghemorgel huist.

Goldbergvariaties

In elf dagen speelt Hannes Minnaar negen keer Bachs Goldbergvariaties. Op piano weliswaar, maar dat is hem vergeven. De tour start in Zwolle.

Stemming

Het duurt nog even, en vrolijke afleiding zal het zeker niet opleveren. Van 20 tot en met 31 juli zal in de Grote Kerk van Breda worden stilgestaan bij de slachtoffers van covid-19. Aan de voorstelling Stemming werken onder meer vocaal ensemble Cappella Pratensis, organist Aart Bergwerff en componist Daan Manneke mee.

Zomerzang

Donderdag is je laatste kans om een recital bij te wonen in de serie Zomerzang van Nationale Opera & Ballet in Amsterdam. Sopraan Lenneke Ruiten zingt, dus wij zouden het wel weten.

Nieuwe regels

Bioscopen, concertzalen en theaters mogen met ingang van woensdag meer mensen toelaten. Als reservering verplicht is, vooraf een gezondheidscheck plaatsvindt en iedereen een vaste zitplaats krijgt, dan wordt het maximum aantal mensen in de zaal alleen bepaald door de voorgeschreven 1,5 meter afstand. Is er geen reservering en gezondheidscheck dan mogen er maximaal 100 mensen worden toegelaten, mits ze een vaste zitplaats hebben. Voor evenementen buiten geldt: maximaal 250 mensen zonder vaste zitplaats. Bij meer dan 250 mensen zijn reservering, gezondheidscheck en vaste zitplaats verplicht. Musea hebben eigen protocollen die bepalen hoeveel bezoekers ze mogen ontvangen.

Popmuziek

Beeld Sioejeng Tsao

De deuren van de poppodia gaan iets verder op een kier, al blijft het behelpen in het nieuwe normaal. Het aanbod van de podia is de komende maanden beperkt. In de Nederlandse poppodia staan in normale tijden vooral veel buitenlandse bands, uit met name Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Die zijn momenteel natuurlijk niet op tournee, en het lijkt er ook niet op dat ze dat binnenkort wel zullen doen. Wat er dus aan bands of artiesten in de heropende zalen verschijnt, is van eigen bodem. En hoe goed dat aanbod ook is, het maakt de spoeling dunner.

Toch gebeurt er de komende weken wel wat – al zijn veel concerten al uitverkocht. De vraag naar kaarten voor het Utrechtse initiatief Walk the Line was groot, en de kaarten voor aanstaande zaterdag en zondag zijn al op. Bij Walk the Line loopt het publiek in een groep door het zalendoolhof van TivoliVredenburg om daar vier uiteenlopende, korte shows te zien. Voor de editie van zaterdag 11 juli, met onder andere de bands Yin Yin, Naive Set en Personal Trainer, zijn nog kaarten. Ook Eindhoven organiseert trektochten langs bandjes. In het Muziekgebouw kan het publiek zaterdag 11 juli langs I Am Oak, Pitou en Joe Buck wandelen, bij een Reis in 80 minuten.

De Ziggo Dome in Amsterdam gaat op donderdag 9 juli open voor een nieuwe serie van concertorganisator Mojo. In het concept Larger Than Live treden een aantal grote Nederlandse artiesten op, van De Jeugd van Tegenwoordig tot Maan en De Staat, voor een beperkt publiek plus kijkers thuis. De liveshows worden ter plaatse gemonteerd en gestreamd, voorzien van allerlei technische snufjes. De reeks wordt afgetrapt door zanger Nielson.

Musea

Beeld Sioejeng Tsao

Vanaf vandaag kunt u weer spontaan een museum binnenlopen. Online reserveren is niet meer altijd en overal verplicht en de gezondheidscheck vervalt bijna altijd uit het ­bezoekprotocol. Het zijn net aan­gekondigde versoepelingen waarmee brancheorganisatie Museum­vereniging hoopt dat velen zich weer vrij voelen om een museum te bezoeken, zegt directeur Mirjam Moll. 

Wel blijft de anderhalvemeterregel van kracht en is er zo nog altijd een maximum aantal bezoekers.

In het Fries Museum in Leeuwarden blijven ze voorlopig nog werken met reserveringen om te voorkomen dat er te veel mensen tegelijk komen. De anderhalve meter is in de zalen goed te handhaven, maar de toegangshal is wat krap. Nu de gezondheidscontrole niet meer hoeft, geeft dat daar een beetje lucht, zegt directeur Kris Callens. ‘We hebben de afgelopen weken gemerkt dat bezoekers echt blij zijn dat ze weer mogen: onze waarderingscijfers zijn zelfs beter dan voor corona. Ze houden zich goed aan de regels, en spreken ons er ook op aan.’

Sinds de musea op 1 juni de deuren openden, is er geen stormloop op gang gekomen. Musea waren vanwege de reisbeperkingen afhankelijk van bezoekers uit de buurt. Ondanks dat koningin Máxima het goede voorbeeld gaf door op de fiets naar het Kunstmuseum in Den Haag te gaan, hield dat niet over. ‘Musea die in die eerste weken nauwelijks bezoek trokken, hebben de openingstijden weer moeten beperken’, zegt Moll.

Het waren vooral millennials en gezinnen met kinderen – vaak ook nog Museumkaarthouders – die eropuit gingen. Ouderen bleven thuis. Of de ‘vraaguitval’, zoals het teruggelopen bezoek in economisch jargon heet, herstelt, is de grote vraag. In 2019 ­kregen de ruim vierhonderd Nederlandse musea samen 33 miljoen ­bezoekers over de vloer. Voor de tweede helft van 2020 rekent de ­Museumvereniging op slechts 20 procent van het normale bezoek, ook voor 2021 zijn de verwachtingen ­somber.

De Museumvereniging verwacht dat in 2021 gemiddeld uitkomt op 40 tot 50 procent van de normale ­bezoekcijfers, zegt Moll. ‘Uit de nasleep van de financiële crisis weten we dat we sector zijn die laat herstelt. Behalve onzekerheid over gezondheid, speelt ook onzekerheid over koopkracht een rol of mensen geld uitgeven om een dag eropuit te gaan.’

Het Fries Museum had wat vet op de botten door de Escher-tentoonstelling van 2018, toen Leeuwarden Cul­turele Hoofdstad was, zegt directeur Callens. ‘Maar open zijn is momenteel duurder dan gesloten zijn. We werken op 20 procent van onze normale bezoekcapaciteit. Wellicht kunnen we profiteren van de binnenlandse vakanties deze zomer. Ik hoor dat er al geen bootje meer te huur is in Friesland.’

Minister Ingrid van Engelshoven van Cultuur (D66) woonde op 1 juni de ‘heropening’ bij in Museum de Fundatie in Zwolle. Tot nu toe is er één dag geweest dat het museum de maximumcapaciteit van vijfhonderd bezoekers naderde, zegt directeur Ralph Keuning. ‘Normaal komt de helft van ons bezoek uit Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Dat is nu nog maar een kwart.’

Zelfs als de versoepelingen leiden tot een grotere toeloop, is de openstelling op anderhalve meter niet rendabel. Voor de coronacrisis haalde De Fundatie op goede dagen 1.000 tot 1.500 bezoekers. ‘Wij verdienen ­normaliter tweederde van onze inkomsten zelf.’ Nu dat lang niet wordt gehaald, komen investeringen in nieuwe tentoonstellingen in gevaar, zegt Keuning, ‘alsmede opdracht ­geven voor nieuw werk van kunstenaars.’

Film

Beeld Sioejeng Tsao

De Amerikaanse filmzomer werd deze week ontmanteld als een drietrapsraket. Eerst was er het uitstel van Christopher Nolans sciencefictionthriller Tenet, wéér twee weken later. Toen verschoof Disney de liveactionversie van animatiehit Mulan, ook pas op z’n vroegst te zien in augustus. En ten slotte was er de aankondiging van AMC, de grootste en financieel zwaar getroffen bioscoopketen in Amerika (2 miljard dollar in de min): voorlopig blijven de deuren van de theaters dicht. Zo vervliegt geleidelijk de hoop dat de filmzomer zou worden ‘gered’ door die twee ‘postquarantaine blockbusters’.

Ook de grote Nederlandse bioscoopketens – Pathé, Kinepolis, Vue – hebben vers blockbustervuurwerk nodig om de opgelopen verliezen nog enigszins binnen de perken te houden. Zolang de besmettingsgolf in de Verenigde Staten niet afneemt, houdt Hollywood de nieuwe waar droog.

De aanleveringsschaarste vanuit Hollywood biedt wel kansen voor de weinige titels die toch uitgaan. ‘Theaters zijn echt op zoek’, zegt Hein van Joolen, eigenaar van de Nederlandse distributeur Gusto Entertainment. De door hem uitgebrachte horrorthriller I See You staat momenteel in de top-5 van meest bezochte films. ‘Voor we het wisten waren er 95 bioscopen die de film wilden vertonen. We zitten nu al op 52 duizend bezoekers. Het is een prima film, goeie recensies ook, maar in een normale zomer had ik voor deze titel ongeveer op de helft gerekend.’

Ook Dutch Filmworks scoort naar omstandigheden goed. Met drie titels staat de distributeur in de top-5, met helemaal bovenaan de Nederlandse komedie Rundfunk: Jachterwachter, ruim vijftigduizend bezoekers in twee weken.

Van Joolens Gusto Entertainment bracht tegelijk met I See You ook Filles de joie uit. Met 2.500 bezoekers is het Franse arthousedrama nog geen hit. ‘In de kleinere filmhuizen is het heel lastig; de film draait ook in zalen waar met de anderhalve meter beperking nog maar zes bezoekers tegelijk in mogen.’

Met het loslaten van het maximaal aantal bezoekers verandert daar niks aan. ‘In Frankrijk werken ze nu met 50 procent bezetting. ‘Dat zou voor de Nederlandse bioscopen helpen. Met mondkapjes op kun je prima film kijken. Wat is het verschil met twee uur in de trein zitten, of in het vliegtuig?’

Theater en dans

Beeld Sioejeng Tsao

In het jeugdtheater is het feest, want kinderen hoeven zich inmiddels aan vrijwel geen enkele coronamaatregel meer te houden. Maar ook in het ‘volwassenentheater’ mag er steeds een beetje meer. Een aantal groepen en locaties broedde al op nieuwe opstellingen om theaterbezoek coronabestendig te maken, en dat levert creatieve theatervormen op, in een nieuwe, intieme setting of op een bijzondere locatie. Hier valt deze zomer weer volop van theater te genieten, met (iets) meer dan dertig man, maar nog altijd op veilige afstand van elkaar.

Peepshow Palace Festival, De Warme Winkel i.s.m Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond

Wat een ‘magere culturele zomer’ dreigde te worden, krijgt onverhoopt ‘toch vlees op de botten’, schrijft theatergroep De Warme Winkel zinnelijk bij de aankondiging van het Peepshow Palace Festival. Het indoorzomertheaterfestival staat in een dubbellaagse peepshowopstelling, met een arena in het midden en twee verdiepingen met privécabines in een cirkel eromheen. Verwacht acts van Urland, Dood Paard en kunstenaarscollectief Sexyland. Levert dat nare virus toch nog iets spannends op.

5/7 t/m 31/8, Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond.

Theater en dans in het Amsterdamse Bos

En wat te denken van het Amsterdamse Bos Theater? Die sprookjesachtige plek in het Amsterdamse Bos is – althans, bij mooi weer– de geschiktste locatie: een ruim opgezet amfitheater in de openlucht. In dit fraaie buitentheater speelt vanaf 1 juli onder meer de bejubelde productie Ilias van het jonge muziektheatergezelschap Konvooi, is er dans van Conny Janssen en verzorgt Orkater een reeks avonden met de veelbelovende titel Zwoele zondagen.

1/7 t/m 29/8, Bostheater in het Amsterdamse Bos.

Samen, in Theater Carré

De directeuren van Carré, Bellevue en De Kleine Komedie bundelden al vroeg tijdens de crisis de krachten, en bedachten een programma met kleine producties, die in Carré met zijn 1.700 stoelen royaal de ruimte konden krijgen. Met inachtneming van de anderhalve meter afstand kon er 450 man in, becijferden ze. Per 1 juli mag dat dan eindelijk toch. In een romantische opstelling met rode love seats tussen kamerplanten, kunnen toeschouwers genieten van een gevarieerd programma met onder anderen Freek de Jonge, Michelle David, S10, Daniël Arends en Wende.

Vanaf 2/7, Theater Carré, Amsterdam.

U bevindt zich hier, Dries Verhoeven

Deze theatrale installatie uit 2007 heeft nu een geheel nieuwe betekenis gekregen. Verhoeven plaatste veertig toeschouwers elk in een piepklein hotelkamertje, met alleen een bed en een spiegelplafond. Maar aan het eind schuift langzaam het plafond omhoog, en zie je niet meer alleen jezelf, maar ook de andere bezoekers, klein en eenzaam op hun bed, net als jij. Allemaal alleen en toch onderdeel van een groep, samen en op afstand. Hoe actueel.

8 t/m 18/7, Werkspoorkathedraal, Utrecht en 6 t/m 16/8, Brabanthallen, Den Bosch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden