Filmrecensie I am Not a Witch

Vanaf de eerste scène tot het schitterende eindbeeld blijft I Am Not a Witch schuren en verrassen (vier sterren)

Grappig, tragisch, absurd en bloedserieus: Rungano Nyoni’s debuutfilm over heksenkampen in Afrika is alles in één.

Margaret Mulubwa in I Am Not a Witch.

Het is een toeristische trekpleister, het Afrikaanse dorp waar de heksen wonen. Je kunt ze bezichtigen van achter een hek. Gevaarlijk is het niet: ze zijn met een lang wit wapperend lint vastgebonden zodat ze niet meer kunnen wegvliegen.

Het beeld is even absurd als mensonterend – iets wat de toeristen aan het begin van I Am Not a Witch niet ­lijken te zien. Ze bekijken de vrouwen alsof het dierentuindieren zijn.

Margaret Mulubwa in I Am Not a Witch.

Is dit nu serieus? Of grappig? Of ­tragisch? En als het alle drie is: kán dat dan? Dat is het knappe van I Am Not a Witch, van debuterend regisseur ­Rungano Nyoni: een film die vanaf de eerste scène tot het schitterende eindbeeld blijft schuren en verrassen.

Het belangrijkste personage is Shula, een 9-jarig, zwijgzaam meisje dat wordt beschuldigd van hekserij. Er komt een sjamaan aan te pas, en een kip, en voor ze het weet zit ze ook aan zo’n lint. Dan mag ze kiezen: verder leven als heks of als geit. Ze kiest uiteraard voor het eerste. Voordeel is dat ze eindelijk geaccepteerd wordt binnen een maatschappij: de oude heksen nemen haar liefdevol op. ­Nadeel is dat ze voortaan ook schuldigen moet aanwijzen bij rechtszaken en desgevraagd moet zorgen voor ­regen.

Beeld uit I Am Not a Witch.

Nyoni, geboren in Zambia en grotendeels opgegroeid in Wales, ­baseerde haar scenario deels op de werkelijkheid: in Ghana en in haar ­geboorteland worden nog steeds vrouwen om het minste of geringste veroordeeld voor hekserij en komen terecht in een soort heksendorpen, getto’s eigenlijk. Toch maakte Nyoni geen sociaal-realistische boze aanklacht. Via magisch absurdisme neemt ze een maatschappij op de hak waarin bijgeloof onwrikbaar aanwezig is, waarin mensen schaamteloos misbruik maken van het geloof van anderen en waarin vrouwen als eerste de dupe zijn zodra er iets misgaat. I Am Not a Witch toont onder meer gekke rituelen, vreemde rechtszaken en ongemakkelijke media-optredens.

I Am Not a Witch
Genre: Drama
Regie: Rungano Nyoni
Met: Margaret Mulubwa, Henri Phiri, Nancy Mulilo.
93 min.
, in 14 zalen.

Het is bovendien een film vol zelfbewuste, eigenzinnige keuzes. Nyoni filmt Afrika in stoffige, zongebleekte kleuren. Ze gebruikt even gemakkelijk Vivaldi’s Vier Seizoenen als Estelle’s American Boy op de soundtrack. Die witte linten, die tijdens het vervoer van de heksen zijn vastgebonden aan klossen op een paal, zijn een schitterende visuele vondst – mooi, grappig, vervreemdend en treurig tegelijk. Net als dat verwassen shirt dat Shula aanheeft, met de tekst #bootycall erop.

Beeld uit I Am Not a Witch.

Actrice Margaret Mulubwa is een meisje waar je naar kunt blijven kijken: dat stuurse, nukkige kind dat een speelbal is van de omstandig­heden en alleen maar een thuis lijkt te zoeken. Want als er een ding is dat I Am Not a Witch niet laat vergeten is dat er onder de sociale satire, de droge grappen en de absurde scènes altijd menselijk drama ligt.

Nyoni weet een ringtone van Old McDonald Had a Farm even meesterlijk te timen als een droeve traan: dat smaakt naar meer.

Beeld uit I Am Not a Witch.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.