Postuum René Daalder (1944-2019)

Van waanzinnige explosies tot gevoelige liedteksten: weinig oeuvres zijn zo bont als dat van René Daalder

vlnr, linksboven: Rem Koolhaas, René Daalder, Jan de Bont, Frans Bromet, Samuel Meijerink.

Hij draaide een waanzinnige, bijna twintig minuten durende, met explosies en spiegelwerelden gevulde videoclip voor Supertramps Brother Where You Bound. Hij schreef gevoelige liedteksten voor Boudewijn de Groot en maakte met Habitat (1997) een maffe post-apocalyptische scifihorrorfilm waarin een wetenschapper transformeert tot een zwermende wolk pollen. Weinig oeuvres zijn zo bont, gedreven en curieus als dat van cineast en schrijver René Daalder

Daalder, die leed aan een agressieve combinatie van alzheimer en de ziekte van Parkinson, stierf in de avond van 31 december 2019 in Ventura County, Californië. Hij werd 75 jaar oud.

René Daalder Beeld YouTube

Daalder werd op 3 maart 1944 geboren op Texel. Tijdens zijn opleiding aan de Nederlandse Filmacademie, halverwege de jaren zestig, vormde hij met studiegenoten Frans Bromet, Rem Koolhaas, Samuel Meijering en Jan de Bont de 1,2,3 Groep: vijf jonge honden die ageerden tegen de alleenheerschappij van de regisseur. Die houding zou Daalder zijn hele leven trouw blijven. ‘René had geen specifieke film waar hij het meest tevreden over was’, aldus Daalders weduwe Bianca Daalder-van Iersel. ‘Hij was altijd het trotst op dat waarmee hij bezig was en haalde enorm plezier uit het samenwerken met anderen. Terugkijken op zijn leven was niet zijn forte. Hij had iets van een anarchist.’

Na enkele kortfilms maakte Daalder zijn speelfilmdebuut met De blanke slavin (1969), een thriller rond een schimmige schoonheidskliniek waar de ene na de andere vrouw verdwijnt. De film was een kritische en commerciële flop, waarna Daalder besloot zijn geluk in de Verenigde Staten te beproeven. ‘Op mijn 8ste wist ik al dat ik niet in Nederland wilde blijven’, aldus Daalder in 1997, in een interview met tijdschrift de Filmkrant. ‘Ik kom van Texel en dan deugt het vasteland sowieso niet.’

In Amerika raakte Daalder bevriend met B-filmkoning Russ Meyer, een cineast die hij zeer bewonderde en die hem aan zijn eerste Amerikaanse klus hielp: Massacre at Central High (1976), waarin een stel pestkoppen op een middelbare school op inventieve wijze wordt omgelegd. Zoals wel vaker wist Daalder een ultrakrap budget te koppelen aan geweldige ideeën en een maximale inzet, zoals in de maffe scène waarin een deltavlieger op elektriciteitsmasten te pletter vliegt. 

Massacre at Central High groeide met de jaren uit tot een heuse cultklassieker, net als de punkmusical Population: 1 (1985), Habitat en de gekkenhuis-horror Hysteria (1997). Een volkomen andere toon sloeg Daalder aan in Here Is Always Somewhere Else (2010): een sobere, melancholieke en persoonlijke documentaire over de in 1975 spoorloos verdwenen kunstenaar en geestverwant Bas Jan Ader. De film was bedoeld als startpunt voor een documentaire-drieluik, maar na Terrestrials (2010), over de ruimtevaart, de liefde en LSD-goeroe Timothy Leary, wist Daalder het derde deel nooit te verwezenlijken. Ook werkte hij jarenlang aan Strawberry Fields, een 3D-animatiefilm rond 40 Beatles-liedjes. Hij kocht de rechten van de liedjes, Michael Jackson nam een van de covers op en de financiering was rond, maar Daalders ziekte maakte de realisatie van zijn droomproject uiteindelijk onmogelijk.

Naast zijn filmwerk richtte Daalder samen met Folkert Gorter en Josh Pangell de avontuurlijke online-platforms Space Collective en Cargo Collective op, en schreef hij breeduit over de nieuwsgierigheid en het ongeduld waarmee hij de mogelijkheden van het digitale tijdperk tegemoet zag. Dat deed hij bijvoorbeeld in zijn vele columns voor filmblad Schokkend nieuws, waar hij in 2003 ook nog eens uitlegde wat hij als Nederlander in Amerika te zoeken had. ‘Van Russ leerde ik dat het maken van films gelijk staat aan het opwekken van energie’, aldus Daalder, ‘en dat het nastreven van dat soort filmische vitaliteit Hollywoodfilms die speciale kracht geeft die je in de Europese cinema maar zelden aantreft.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden