Van vlees, bloed en een korrel zout

Een loopje met de koninklijke geschiedenis? Moet kunnen...

Mateloos ergert Cees Fasseur zich aan de scène uit de tv-serie De Troon die in de Rode Hoed zojuist is vertoond. Koning Willem I en diens zoon hebben, na het achterover slaan van glaasjes wodka, onbedaarlijke ruzie over machtsfantasieën. ‘Het lijkt wel een scene uit Keetje Tippel’, fulmineert de biograaf van koningin Wilhelmina. De historicus begrijpt dat generatieconflicten een dankbaar onderwerp zijn voor een scenarist. ‘Maar kan het niet wat minder plat. De tv-kijker blijft in verwarring achter. Dit is het einde van de geschiedenis.’

Scenarist Ger Beukenkamp riposteert: ‘Ik maak drama. De feiten laat ik aan historici over.’ Hij heeft de tv-serie gebaseerd op de kroniek Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren van Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra. Hij schaamt zich er niet voor dat hij bij bepaalde scènes zijn fantasie de vrije loop heeft gelaten. Fasseur gruwt: ‘Maar zo wordt mist verspreid over de vaderlandse geschiedenis.’

Is het erg dat een kloof bestaat tussen beeld en werkelijkheid van het koningshuis? Die vraag stond gisteren centraal in het Volkskrant op Zondag-debat. Historici Fasseur, Hooghiemstra en Jeroen Koch (biograaf van Willem I), Volkskrant-redacteuren Jan Hoedeman en Remco Meijer (auteurs van Koning Willem IV) en scenarist Beukenkamp kwamen niet tot overeenstemming. Volgens Hooghiemstra is er niets mis mee dat koninklijke figuren worden neergezet als mensen van vlees en bloed. Dat daarmee soms een loopje wordt genomen met de geschiedenis, neemt ze op de koop toe. Alles langs de historische meetlat leggen is een heilloze exercitie, vindt Beukenkamp. ‘Het eindigt er nog mee dat ik moet uitzoeken of Willem I nu links- of rechtsdragend was.’

Bovendien brengen historici ook niet de naakte waarheid. Daarvoor zijn volgens Koch de magie van de hermelijnen mantel en het menselijke karakter van een koninklijke figuur te zeer verweven.‘Ook historici interpreteren.’

Zo zeer dat twee biografieën over prins Bernhard haaks op elkaar staan. Annejet van der Zijl schildert Bernhard in Een verborgen geschiedenis als een opportunist, die de integriteit van het koningshuis ernstig heeft geschaad. Terwijl Fasseur in zijn Bernhard en Juliana betoogt dat de prins de monarchie juist heeft gered.

Wat is waar? Allebei, meent Fasseur. De historici hebben slechts een andere invalshoek gekozen. Hoewel: ‘Van der Zijl moraliseert. Ik oordeel meer rationeel. Wellicht speelt gender hierbij ook een rol.’

Tv-series over het koninklijk huis halen steevast hoge kijkcijfers. De mensen thuis voor de buis willen geen gewone mensen zien, oppert een vrouw in de zaal. ‘Onze illusie mag niet kapot worden geslagen.’

Volgens Koch is het een slag ingewikkelder. Kroonprins Willem-Alexander moet tegelijkertijd zowel gewoon doen als op een voetstuk staan. ‘Willem I, II en III hoefden niet ook je buurman te zijn.’

Dat wordt, meent Hooghiemstra, de grote uitdaging voor het koninklijk huis in de toekomst: de verzoening van de rol van half mens en half instituut.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden