Review

Van Tilburg geeft een duizelingwekkend overzicht van ruiterbeelden

Kees van Tilburg is een serieuze liefhebber van ruiterstandbeelden. Hij fotografeerde ze overal ter wereld en vertelt er bevlogen over.

Beeld RV

In Queen Street in Glasgow staat een maf monument. Het dateert uit 1844 en verbeeldt de hertog van Wellington, de militaire strateeg die in 1815 Napoleon versloeg. Het maffe bevindt zich op het bronzen hoofd van de hertog: jaren geleden zette een onverlaat er een rood-wit gestreepte verkeerspyloon op. De gemeente haalde het ding weg, beschonken Glaswegians zetten het 's nachts terug en zo begon een kat-en-muisspel dat de stad zowaar een blijvende toeristische attractie opleverde, compleet met geinige aanbeveling in de Lonely Planet-gids.

Kees van Tilburg, From Marcus Aurelius to Kim Jong-il, non-fictie
Uitgave in eigen beheer; 424 pagina's; euro 90.

In From Marcus Aurelius to Kim Jong-il, een duizelingwekkend overzicht in woord en beeld van 1.154 ruiterstandbeelden over de hele wereld, behandelt schrijver-fotograaf Kees van Tilburg de traffic cone hat tradition in Glasgow in brommerige termen, onder het kopje 'vandalisme'. Vanzelfsprekend toont de bijbehorende foto de hertog zonder feestmuts; het gaat Van Tilburg niet om de Schotse stadsfolklore, maar om het meesterschap waarmee beeldhouwer Carlo Marochetti man en paard in één vloeiende vorm vatte.

Van Tilburg is een serieuze liefhebber, iemand die gerust duizenden kilometers aflegt om dat ene bijzondere standbeeld in Nieuw-Zeeland of Turkmenistan vast te leggen. From Marcus Aurelius to Kim Jong-il is een boek van superlatieven - er is geen aspect van het ruiterstandbeeld dat niet uitputtend wordt behandeld. De ontwikkeling van het genre (het oermodel blijft de bronzen Marcus Aurelius te paard, uit de eerste eeuw), de grootste kunstenaars in het genre, favoriete paardentypes (91 procent is hengst), de jongste aanwinst (anno 2015: het 24-karaats vergulde heldenbeeld van Goerbangoely Berdymoechamedov, alleenheerser van Turkmenistan).

Hernando de Soto in Barcarrota, Spanje Beeld RV

Toch is het boek meer dan een verzameling weetjes (nog één dan: de meest verbeelde historische figuur is niet George Washington of Jeanne d'Arc, maar de 17de-eeuwse hindoestrijder Shivaji Bhosle), de bevlogen teller en lijstjesmaker blijkt allerminst blind voor de cultuurhistorische en politieke dimensies van zijn onderwerp. Droogweg merkt hij op dat heel wat helden te paard dubieuze of misdadige figuren waren. 'Een verhoor door het Internationaal Strafhof zouden ze niet overleven.'

Intrigerend is Van Tilburgs constatering dat er veel meer is verdwenen dan er bewaard is gebleven. Marcus Aurelius' beeld op de Capitolijnse heuvel in Rome dankt zijn faam aan zijn zeldzaamheid: er moeten tientallen soortgelijke exemplaren uit de Romeinse tijd zijn vernietigd. Door latere heersers die hun voorgangers uit de geschiedenis wilden wissen, of door christenen die dachten af te rekenen met heidense idolen. Ironie van de geschiedenis: het beeld van Marcus Aurelius is lange tijd aangezien voor dat van Constantijn, de eerste christelijke keizer, en om die reden gespaard.

Mooi ambigu ook is het lot van het eerste ruiterstandbeeld in de Verenigde Staten. Het eerbetoon aan de Britse koning George III uit 1770 werd zes jaar later al bij de Amerikaanse Declaration of Independence gesloopt. Uit het metaal werden kogels gegoten waarmee de soldaten van het voormalige moederland werden bestookt.

Ruiterstandbeeld van Prithviraj Chauhan in New Delhi Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden