Review

Van straatjochie tot drugskoning

Goed ingevoerd in de grootste sloppenwijk van Rio en wars van sentimentaliteit schildert journalist Misha Glenny het verhaal van Nem.

Het beroep 'drugskoning' wordt vaker geassocieerd met psychopaten dan met huisvaders getroffen door het noodlot. Maar stel dat het in 1999 geboren dochtertje van Antonio Francisco Bonfim Lopes alias 'Nem' niet aan de zeldzame ziekte histiocytose X had geleden - dan had deze zorgzame vader zich waarschijnlijk niet ontpopt als drugskoning van de grootste sloppenwijk van Rio de Janeiro.

Deze papa was dan vermoedelijk teamleider gebleven bij een tijdschriftendistributiebedrijf. Helaas: het salaris van papa Nem bleek onvoldoende voor de peperdure medische behandelingen van zijn babydochter. De enige manier om haar leven te redden, was een smak geld te lenen. Een gewone jongen uit een sloppenwijk kon voor zo'n bedrag niet terecht bij de bank. De enige die soelaas kon bieden, was de plaatselijke drugskoning. Toen Nem met lood in de schoenen de gang naar de villa van 'Don Lulu' maakte, wist hij nog niet dat in de sterren stond geschreven dat hij hem ooit zou opvolgen.

Het vergt een groot auteur om begrip te kweken voor een drugskoning van een Braziliaanse favela zonder een moment te vervallen in sentimentaliteit of het vergoelijken van diens activiteiten. De Britse onderzoeksjournalist Misha Glenny (1958) werd een kwart eeuw geleden als Balkancorrespondent beroemd met zijn standaardwerk The Fall of Yugoslavia, het afgelopen decennium schreef hij over mondiale misdaad en cybercriminaliteit. Typerend voor Glenny is dat hij zich de materie waarin hij zijn tanden zet volledig eigen maakt. Of zijn hoofdpersonen nu Servische nationalisten of hackers zijn - Glenny is behalve een boeiende ook altijd een geloofwaardige auteur.

Misha Glenny

Nemesis - De slag om Rio
Non-fictie
Uit het Engels vertaald door Willem en Catalien van Paassen.
Ambo/Anthos; 302 pagina's; euro 19,99.

Voor Nemesis bracht hij veel tijd door in Rio's grootste sloppenwijk Rocinha. Zijn hoofdpersoon Nem woonde daar niet meer: Glenny sprak hem veertig uur in de zwaar bewaakte gevangenis waar Nem sinds 2011 verblijft. Nem had het voor een straatarm jochie uit een sloppenwijk al ver geschopt vóór hij op het foute pad belandde. Ook Don Lulu, de drugskoning die hem geld leende, zag meteen zijn talenten. Met Nem haalde hij zowel een bekwaam manager, organisator als boekhouder binnen.

Acht jaar na de noodlening bereikte Nem de top in de verkeerde branche. Inwoners van Rocinha bewaren goede herinneringen aan zijn heerschappij: het was een periode van relatieve welvaart, stabiliteit en veiligheid. Als er één les uit Nemesis te leren valt - behalve die dat geen oorlog tegen drugs te winnen valt - , dan is het dat de persoon van de drugskoning belangrijk is voor elke favela. Is de don een losbol, dan lijdt iedereen, is de don verstandig, dan profiteert iedereen. Nem was een meester in het onderhouden van goede relaties - ook met de politie. Op een keer vroeg hij de politie een verkrachter in Rocinha te arresteren. De politie wilde dat alleen doen als Nem 10.000 real betaalde. 'In wat voor wereld leven we als je de politie moet betalen om criminelen te arresteren?', vraagt Nem zich tegenover Glenny af. Lezers van Nemesis formuleren die vraag net wat anders: wat is dat voor een land waar de drugskoning de politie moet betalen om criminelen te arresteren?

De arrestatie van Nem in 2011.Beeld afp
Sloppenwijk Rochina in Rio de Janeiro.Beeld Hollandse Hoogte
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden