Van Russische oligarchen, Chinese investeerders of toeristen die steden koloniseren

City for Sale is de titel van het Architectuur Filmfestival Rotterdam 2017, dat op 4 oktober van start gaat. Van wie is de stad? Dat is de vraag waar deze editie om draait.

Enkele 'cholets' uit de openingsfilm Cholets, the work of Freddy Mamani. Zie ook de foto's rechts.

'Ik heb een klant uit Londen die twee appartementen wil kopen', kakelt de Berlijnse makelaar tegen zijn collega's. 'Vraagt-ie: waarom zijn ze zo goedkoop, zijn ze radioactief of zo? Haha!' De scène komt uit de documentaire De stad als buit van de Duitse filmmaker Andreas Wilcke, vertaald als City for Sale. In deze beklemmende film laat hij zien hoe na Londen en New York nu ook in Berlijn gebouwen bij bosjes worden opgekocht om buitenlands geld in te 'parkeren'. Door de dalende spaarrente vloeit steeds meer geld richting steen, terwijl door de exploderende huurprijzen de oorspronkelijke bewoners langzaam de stad uitgedreven worden. Maar de Berlijners pikken het niet langer en komen in opstand tegen de uitverkoop van hun stad.

City for Sale

City for Sale is ook de titel van het Architectuur Filmfestival Rotterdam 2017, dat op 4 oktober van start gaat. Van wie is de stad? Dat is de vraag waar deze editie om draait, zegt architect en filmmaker Jord den Hollander, die het festival in 1999 oprichtte en het programma samenstelt. 'Van Russische oligarchen en Chinese investeerders? Of van toeristen, die steden als Barcelona, Venetië en Amsterdam koloniseren?'

De middenklasse groeit wereldwijd en daarmee de vrijetijdsindustrie. Gestimuleerd door goedkope vluchten, handige boekingssites en diensten als Airbnb trekken we er massaal op uit. Den Hollander: 'Betaalbaar overnachten, terwijl de huiseigenaar of huurder wat bijverdient: het klonk zo sympathiek, maar we lijken een Paard van Troje binnengehaald te hebben. Al die dagjesmensen dreigen een te grote belasting te worden voor steden. Ook deze vorm van exploitatie stellen we tijdens het festival aan de kaak.'

Isomorfie

Een ander gevolg van mondialisering is dat steden meer op elkaar gaan lijken. We gaan af op de iconische architectuur - de piramides, de Eiffeltoren. We zoeken bijzondere plekken maar treffen uiteindelijk in elke stad dezelfde vliegvelden, hotels en winkelcentra. De openingsfilm Cholet, the Work of Freddy Mamani gaat over de zoektocht naar eigenheid in een wereld die steeds meer hetzelfde oogt. Met zijn Cholets, zoals Mamani's psychedelisch-barokke gebouwen worden genoemd, veroverde de Boliviaanse architect - autodidact - zijn thuisstad El Alto. Al meer dan zestig van dit soort toverbal-bouwwerken heeft hij gerealiseerd. Wereldwijd geniet hij bekendheid.

Zijn aanpak is vergelijkbaar met de 'nieuw-Zaanse' bouwstijl die architect Sjoerd Soeters voor het centrum van Zaandam bedacht en lokt dezelfde heftige reacties uit. De een vindt het kitsch, de ander authentiek. Den Hollander is er nog niet uit. 'Is het gevelarchitectuur? Is het een manier om in een land dat in hoog tempo moderniseert, de bouwtraditie van de Azteken voort te laten bestaan? Of is het een briljante marketingtruc?' Feit is dat het goed verkoopt. Kirsten Hannema

Architectuur Filmfestival (AFFR) Rotterdam 2017: City for Sale, 4 t/m 8/10, LantarenVenster.


Vier aanraders uit de bijna honderd films die worden vertoond tijdens AFFR

The Novgorod Spaceship

De Sovjetarchitectuur was lange tijd belast met het verleden van een onderdrukkend regime. Nu herontdekt een nieuwe generatie Russen de indrukwekkende modernistische bouwwerken die in de jaren zeventig en tachtig werden gebouwd. In The Novgorod Spaceship onderzoekt regisseur Andrei Rozen de relatie van de bewoners met de brute betonnen schouwburg, die als een verlaten ruimteschip in Novgorod staat.

Bowlingtreff

Las Vegas in de DDR, dat was Bowlingtreff in Leipzig, gebouwd in 1987. Het betekende een kleine revolutie in de Oost-Duitse stad Leipzig: een monumentaal bowlingcentrum, gebouwd in postmoderne stijl, met parket op de vloer, een glazen dak en roze pilaren. De ambitie van de DDR om erbij te horen krijgt in deze onthullende film een bijna aandoenlijk karakter.

Serpentine Pavilion & Francis Kéré: An Architect Between

Architect Diébédo Francis Kéré won de Prins Claus Prijs 2017 en kreeg dit jaar de prestigieuze opdracht om het zomerpaviljoen voor de Serpentine Gallery in Londen te bouwen. Twee films tonen het werk van de architect( 1965, Burkina Faso). Kéré volgde een opleiding in Duitsland en combineert in zijn werk westerse bouwtechnieken met Afrikaanse materialen. Zijn gebouwen worden geroemd om hun sensibiliteit en duurzaamheid.

Relics of the Future

Documentaire over het werk van de Nederlandse, in Canada gevestigde fotograaf Toni Hafkenscheid. Hij wil de wereld vastleggen zoals hij die als kleine jongen zag, in het boek Wonders of the World en de televisieserie Thunderbirds. Hij zoekt het optimistische futurisme dat spreekt uit architectuur als die van Marina City in Chicago en het woningbouwproject Habitat 67 in Montreal. Regisseur Rob Lindsay volgt hem op fotojacht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden