Van rups naar vlinder: schilderij Jezus ondergaat metamorfose na schoonmaak

Een schilderij van Jezus onderging na een schoonmaakbeurt een metamorfose. 'Een krankzinnige ontdekking', vindt kunsthandelaar Sander Bijl. Hij biedt het voor 1,4 miljoen euro te koop aan.

Het schilderij van Jezus Christus voor en na de schoonmaakbeurt. Beeld Kunsthandel Bijl-Van Urk

Vandaag begint in Maastricht de Tefaf, 's werelds grootste kunst- en antiekbeurs. Van Piet Mondriaan tot Paul Klee, van Marc Chagall tot Albrecht Dürer: wie diepe zakken heeft, kan hier toeslaan.

Bij kunsthandel Bijl-Van Urk is niet het duurste, maar misschien wel het meest verrassende werk te koop. Een schilderij van Jezus Christus ziet er na een schoonmaakbeurt totaal anders uit. Het originele werk uit 1545 blijkt anderhalve eeuw geleden te zijn overgeschilderd.

Blauw, roze en geel

De origineel geschilderde Jezus blijkt geen donkerrood gewaad te dragen, maar is naakt. De originele neus is niet Spartaans recht, maar heeft een knikje. Het meest spectaculair zijn de Andy Warhol-achtige pastelkleuren die op de achtergrond tevoorschijn zijn gekomen - blauw, roze en geel. Het lijkt wel alsof de uit de dood herrezen Jezus koketteert met zijn wonden - waaronder de messteek in zijn borstkas waarmee de Romeinen controleerden of een ter dood veroordeelde écht gestorven is.

'Het is een krankzinnige ontdekking', vindt kunsthandelaar Sander Bijl zelf. 'Als ik de foto van het niet schoongemaakte werk in een catalogus had gezien, was ik doorgebladerd. Nu blijf ik ernaar kijken. Dit werk zou het knettergoed doen in een modern appartement. Het heeft een enorme wall power.' Hij zou het middeleeuwse paneel met Christus de Verlosser graag verkopen aan Formule 1-coureur Lewis Hamilton of een rapper als Jay-Z. 'Al denk ik niet dat zij op de Tefaf komen.'

Een rups die in een vlinder verandert

Vermoedelijk is de extra verflaag er zo'n 150 jaar geleden overheen geschilderd - de olieverf eronder is veel verder uitgehard en daarom was de 'nieuwe' laag gemakkelijk te verwijderen. Voordien werd het eikenhouten paneel van 90 bij 60 centimeter toegeschreven aan een onbekende, Italiaanse 16de eeuwse schilder. Halverwege de schoonmaakbeurt stuurde de eigenaar foto's door aan Bijl. 'Dat werk werd zó radicaal anders, zó mooi! Mijn vader is restaurator. Hij heeft de werkzaamheden overgenomen.'

Nu schrijven onafhankelijke experts het werk toe aan de Antwerpse schilder Jan Sanders van Hemessen, bekend om zijn naakten op groot formaat. Voor de Sint-Jacobskerk in Antwerpen maakte hij een triptiek van het Laatste Oordeel. Tijdens een bezoek aan Rome raakte Van Hemessen in de ban van Italiaanse meesters als Michelangelo en Raphael.

'Een rups die in een vlinder verandert', zo oordeelt Peter van de Brink, directeur van het Suermondt-Ludwig Museum in Aken en oud-curator van het Bonnefantenmuseum in Maastricht. De universiteit van Hamburg oordeelde dat het eikenhout uit 1545 stamt. De strenge keuringscommissie van de Tefaf heeft het werk toegelaten op de beurs.

Vorig jaar trok de Tefaf 76 duizend bezoekers, van wie een stuk of honderd met een privéjet arriveerden op Maastricht Aachen Airport. De 31ste editie van de beurs is dit jaar open tot en met 18 maart.

De gerestaureerde Jezusfiguur. Beeld Kunsthandel Bijl-Van Urk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.