Van Picasso tot Chagall: wie diepe zakken heeft, kan toeslaan op de Tefaf

Op 's werelds grootste kunst- en antiekbeurs is de keuring streng en zijn de prijzen hoog

Verrassend veel Picasso's, hier en daar een Van Gogh en natuurlijk genoeg privéjets. Kunst- en antiekbeurs Tefaf in Maastricht is begonnen. 'Wilt u een blikje poep zien?'

Tien dagen is Maastricht het toneel van 's werelds grootste kunst- en antiekbeurs, de Tefaf. Foto ANP

Hoeveel het bescheiden schilderijtje Seringen (1887) van Vincent van Gogh moet kosten? Dat bespreekt Howard Shaw alleen in alle discretie met serieuze gegadigden. 'Maar de 22 schilderijen die u in deze stand ziet hangen, zijn samen 90 miljoen euro waard', verklapt de directeur van Hammer Galleries in New York. Iets verderop, bij Dickinson Gallery uit New York en Londen, wordt '4' gevraagd voor een Claude Monet - 4 miljoen euro dus.

Jetset

Tien dagen is Maastricht het toneel van 's werelds grootste kunst- en antiekbeurs, de Tefaf. Van Paul Klee tot Piet Mondriaan, van Marc Chagall tot Albrecht Dürer: wie diepe zakken heeft, kan hier toeslaan. Vorig jaar trok de Tefaf 76 duizend bezoekers, van wie een stuk of honderd met een privéjet arriveerden op Maastricht Aachen Airport.

Voordat de beurs in het MECC donderdag zijn deuren opende voor publiek, zijn alle schilderijen, antiek en haute joaillerie (lees: dure sieraden) onderworpen aan een strenge keuring. Niet minder dan 189 experts hebben onder leiding van Henk van Os, de oud-directeur van het Rijksmuseum, hun oordeel geveld. Bij twijfel over de authenticiteit kan het werk in beslag worden genomen. De kunsthandelaar krijgt het werk pas na afloop van de beurs terug.

Strenge keuring

'Ze waren dit jaar behoorlijk streng. Ik heb heel wat karretjes zien afrijden', zegt Jan Richter. Hij fungeert tien dagen als gids voor journalisten, dagjesmensen en potentiële kopers. 'Ik krijg morgen het Weens Historisch Museum langs, dus bent u dan hier?', vraagt hij aan een kunsthandelaar uit München. Naast elkaar hangen schilderijen van Jan Steen (850 duizend euro) en Derick Baegert (1,4 miljoen euro). 'Het museum komt vast niet alleen om te kijken, want dat kunnen ze thuis ook.'

Het is Richter opgevallen dat dit jaar veel werk van Pablo Picasso wordt aangeboden. 'Iedereen op de Tefaf heeft wel eentje hangen. Picasso heeft natuurlijk waanzinnig veel gemaakt. En dan brengen de erfgenamen het werk nog mondjesmaat op de markt, om de prijzen niet te drukken.'

Pablo Picasso, Les Dormeurs (1965) op Tefaf. Foto ANP

Vervalsingen

Harder zoeken is het naar werk van Andy Warhol. Er zijn zo veel vervalsingen op de markt dat de Warhol Foundation is gestopt om de authenticiteit vast te stellen. Jan Richter: 'Er werden voortdurend rechtszaken aangespannen van eigenaren die het niet konden verkroppen dat hun Warhol niet echt was. Wilt u trouwens een blikje poep zien?'

Bij M&L Fine Art uit Londen staat inderdaad, naast een schilderij van Keith Haring, een werk met de titel Merda d'artista (kunstenaarsstront). In 1961 blikte Piero Manzoni (1933-1963) er 90 in, dit is nummer 17. Het blikje van 4,8 centimeter hoog en een doorsnede van 6 centimeter is 'in good condition', staat op het bordje. De prijs blijft geheim, en bovendien blijkt het werk al op voorhand te zijn verkocht.

Howard Shaw, de New Yorkse kunsthandelaar die behalve de Seringen van Van Gogh ook een Chagall, Renoir en Miró heeft hangen, verwacht veel van de 31ste editie van de Tefaf. 'Het is de beste kunstbeurs in de wereld. De kwaliteit is hoog, ook omdat de keuringscommissie zo streng is. Gelukkig zijn ze voor ons altijd heel aardig.'


Jezus blijkt naakt

'Dit werk zou het knettergoed doen in een modern appartement. Het heeft een enorme wall power.' Sander Bijl van Kunsthandel Bijl-Van Urk zou het middeleeuwse paneel met Christus de Verlosser graag voor 1,4 miljoen euro verkopen aan Formule-1-coureur Lewis Hamilton of een rapper als Jay-Z. 'Al denk ik niet dat zij op de Tefaf komen.'

'Van lijdende Jezus tot stoere gast', dat is de metamorfose die het schilderij volgens Bijl na een grondige schoonmaak- en restauratiebeurt heeft doorgemaakt. Het origineel bleek te zijn overgeschilderd. Vermoedelijk is de extra verflaag zo'n 150 jaar geleden aangebracht. De olieverf eronder is veel verder uitgehard en daarom was de 'nieuwe' laag gemakkelijk te verwijderen. De originele Jezus blijkt geen rood gewaad te dragen, maar is naakt. De neus is niet spartaans recht, maar heeft een knikje. Het spectaculairst vindt Bijl de 'Andy Warhol-achtige pastelkleuren' die op de achtergrond tevoorschijn zijn gekomen: blauw, roze en geel.

Christus de Verlosser (circa 1545) voor restauratie en schoonmaak.

Voordien werd het eikenhouten paneel van 90 bij 60 centimeter toegeschreven aan een onbekende, Italiaanse 16de-eeuwse schilder. Nu schrijven experts het werk toe aan de Antwerpse schilder Jan Sanders van Hemessen, bekend om zijn naakten op groot formaat. Voor de Sint-Jacobskerk in Antwerpen maakte hij een triptiek van het Laatste Oordeel.

Peter van de Brink, directeur van het Suermondt-Ludwig Museum in Aken, beoordeelde als onafhankelijk expert het werk.

'Een rups die in een vlinder verandert', zegt hij.

Christus de Verlosser (circa 1545) na restauratie en schoonmaak.