profielSigourney Weaver

Van ‘ongebruikelijke keuze’ in Hollywood tot inspiratiebron voor superheldactrices

Sigourney Weaver is al decennialang ‘de ongebruikelijke keuze’ in Hollywood, maar als zodanig werd ze wel een rolmodel. Aan de Volkskrant vertelt de Amerikaanse actrice waarom ze bijvoorbeeld nooit voor de rol van ‘het liefje’ werd gecast.

My Salinger Year Beeld
My Salinger Year

Computers komen er niet in. Het mag dan ergens in de jaren negentig zijn, maar in het New Yorkse kantoor van literair agent Margaret lijkt de tijd te hebben stilgestaan, met bruine lambrisering en meubels die in de jaren vijftig al ouderwets waren. Terwijl ze haar nieuwste medewerker Joanna een rondleiding geeft – sigaret in de ene hand, asbakje in de andere – legt ze uit waarom: ‘Computers leveren iedereen meer werk op. Tijdsverspilling.’ De verbijsterde Joanna mag het doen met een typemachine.

My Salinger Year is een coming-of-agefilm. Over Joanna gaat het, die een schrijfcarrière ambieert maar op het kantoor de fanmail voor de legendarische, teruggetrokken schrijver J.D. Salinger moet beantwoorden.

De 71-jarige Sigourney Weaver schittert als Joanna’s excentrieke baas Margaret. ‘Het is een film die de liefde voor lezen toejuicht’, vertelt ze op het filmfestival van Berlijn, waar de film in wereldpremière ging. ‘Het gaat over dromen, en over een jong meisje dat een mentor vindt in een oudere vrouw. Dat gebeurt heel vaak, maar in films zie je het zelden. Het gaat altijd maar over mannen die volwassen worden. Het is zo heerlijk om ook ónze verhalen op het scherm te zien.’

Weaver is perfect gecast als Margaret. Ze kent de culturele wereld van New York: ze groeide er op, met een moeder die actrice was en een vader die NBC’s Tonight Show bedacht. Maar het is vooral het type vrouw dat zo goed bij haar lijkt te passen: krachtig, wereldvreemd, maar nooit onsympathiek. Zo een die je niet durft tegen te spreken, al kan niemand precies uitleggen waarom.

Sigourney Weaver in Working Girl. Beeld
Sigourney Weaver in Working Girl.

Het zijn de rollen waarvoor Weaver vaak wordt gecast – stevige (carrière)vrouwen die je niet zomaar om krijgt. Zoals Katharine Parker in Working Girl, zoals dr. Grace Augustine in Avatar. Logisch lijkt het, waarschijnlijk omdat Weaver nooit los te zien is van de rol die haar wereldwijd beroemd maakte: die van luitenant Ellen Ripley in Alien. Ripley werd een nieuw archetype, een vrouw die de hoofdrol kan hebben in een horror-scififilm zonder dat een plichtmatig liefdeslijntje haar aanwezigheid hoeft te verklaren. Een vrouw die als overlever een held is en geen slachtoffer. Vraag de actrices die nu superhelden spelen wie hun inspiratiebron is, en steevast noemen ze Weavers naam. Dit werd nog eens onderstreept toen ze anderhalf jaar geleden een Oscar mocht uitreiken met Gal Gadot (Wonder Woman) en Brie Larson (Captain Marvel), die haar aankondigden als ‘de vrouw die onze wegbereider was’.

Ze werd een icoon, maar heeft Alien haar carrièremogelijkheden misschien ook beperkt? Integendeel. ‘Het heeft juist deuren geopend’, zegt ze. ‘In die tijd was ik helemaal niet geïnteresseerd in film, ik wilde het theater in. Over franchises en sequels dacht niemand na. Alien heeft me per ongeluk allemaal filmkansen gegeven. En ik denk dat het vooral te wijten is aan mijn lengte dat ik bijvoorbeeld amper in liefdesverhalen heb gespeeld, terwijl ik daar heel goed in ben.’

Weaver was in haar puberteit ongelukkig met haar 1 meter 83. Ze voelde zich ‘een grote spin’, vertelde ze eerder in interviews, en het was de reden dat ze haar naam op haar 14de veranderde van Sue in Sigourney. Zo’n korte naam paste niet bij haar verschijning, vond ze. ‘Toen mijn carrière een vlucht nam, torende ik boven de meeste producers uit. En als die ‘het liefje’ moesten casten, kwamen ze eerder uit bij een klein blond vrouwtje met blauwe ogen. Je moet een originele denker zijn om mij te vragen voor dat soort rollen. Ik denk dat geen enkele regisseur ooit dacht: Sigourney Weaver, díé moeten we hier per se voor hebben. Ik was altijd de ongebruikelijke keuze.’

Sigourney Weaver als Ellen Ripley in Alien.  Beeld Getty
Sigourney Weaver als Ellen Ripley in Alien.Beeld Getty

Niet erg: het allerliefst speelt ze in komedies, bekent Weaver, die zichzelf onlangs meesterlijk parodieerde in de Franse serie Dix pour cent. Ze vindt het leuk om ook haar serieuze rollen te verlichten met komedie. Het maakte haar bijvoorbeeld de perfecte keuze voor de door een demon bezeten Dana Barrett in Ghostbusters. En de pinnige Margaret in My Salinger Year is óók grappig – Weaver speelt haar zo onderkoeld dat je nooit honderd procent zeker weet of ze nu een grap maakt of sociaal onaangepast is. ‘Ik hou van haar droogheid. Ze gebruikt humor als wapen, om mensen op afstand te houden. Of ik dat ook doe? Een beetje, maar bij mij is het geen scherp wapen. Het is een klein stokje. Ik vind gewoon dat er niet genoeg te lachen valt in deze wereld.’

Dat ze nooit een sekssymbool is geworden, is misschien wel de reden dat ze nog steeds een carrière heeft, suggereerde ze ooit. Daardoor staat ze nog steeds als 71-jarige op de set, bij de nieuwste Avatar bijvoorbeeld, bij Ghostbusters: Legacy, en bij abortusdrama Call Jane. Of ze zichzelf dan ook opwerpt als mentor? ‘Zoiets gaat ongemerkt, denk ik. Tijdens mijn eerste betaalde baan werkte ik met Ingrid Bergman. En achteraf gezien was ik blij dat ik tegenover een grote ster stond die zo professioneel, zo getalenteerd, zo genereus en zo leuk was. Ik leerde al van haar door gewoon in haar buurt te zijn. En ik denk dat acteurs van mijn leeftijd, de oudsten op de set, die rol kunnen vervullen voor de nieuwe generatie, dat dat voor hen van waarde is. Maar we leren allemaal van elkaar. Ik heb net gespeeld met een 8-jarige en die was zo moedig in alles wat ze deed. Enorm inspirerend.’

Pretpark

‘De superheldenblockbusters van nu zijn geen cinema, maar pretparkattracties’, stelde Martin Scorsese een jaar of twee geleden. Is Weaver het daarmee eens? ‘Het klopt dat een film als My Salinger Year – klein, gedreven door de personages – steeds moeilijker te maken is. Zelf ga ik niet vaak naar superheldenfilms, de verhalen lijken steeds zo op elkaar. Captain Marvel, die vond ik wel leuk. Maar je moet een excellente acteur zijn om erin te kunnen spelen, hoor. Als ik zie wie ze casten, denk ik: ja, dat is ook nodig voor zo’n rol. Je vliegt rond, sommige dialogen zijn echt heel moeilijk. Dan moet je je hart en ziel er echt volledig in kunnen stoppen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden