Van losbandigst meisje tot deugdzaamste vrouw

‘Perlouse’ zou je vrij kunnen vertalen met ‘pareltje’, ‘glimmertje’. In dit geval zijn het mooi vormgegeven boekjes met teksten uit de moderne en klassieke Franse literatuur....

De vertalers, Martin de Haan, Rokus Hofstede en Jan Pieter van der Sterre, werken nauw samen om met enige regelmaat een nieuwe drieling – de perlouses verschijnen steeds met drie tegelijk – ter wereld te brengen.

De jongste drie zijn van een 18de-, 19de- en 20ste-eeuwse schrijver: respectievelijk Sade, Balzac en Kundera. In elk van de drie teksten gaat het om de schijn van het wezen. Alles draagt het andere, de tegenpool, in zich. Jong en oud, vrouw en man, mooi en lelijk, het ik en de ander.

In Het brute gebaar van de schilder vertelt Milan Kundera over Francis Bacon. Een schilder met wie de schrijver zich verwant voelt vanwege hun beider zoektocht naar de grenzen van het ‘ik’. En vanwege het gemeenschappelijke gevoel dat ze aan het einde van een tijdperk staan.

In Sarrasine van Honoré de Balzac worden de grenzen van het ‘ik’ op een lichamelijker vlak afgetast. Het is een wervelend verhaal over de liefde van een getalenteerde beeldhouwer voor een bloedmooie zangeres. Die blijkt echter niet te zijn wat ze lijkt, en de beeldhouwer moet zijn liefde met de dood bekopen. Een soort geestverschijning van een stokoude man op een bal in Parijs is de aanleiding voor dit verhaal. Het wordt verteld door een jongeman die daarmee een knappe maar harteloze jongedame wil imponeren. De oude man is graatmager, heeft een knobbelig gezicht vol rimpels, waarop rode en witte schmink glanst, ‘en voor iemand die treurig werd bij de aanblik van zoveel aftakeling was het prettig dat de kadavereuze schedel verborgen bleef onder een blonde pruik, waarvan de talloze krullen een overdaad aan ijdelheid verrieden’.

Gedaanteverwisselingen zijn ook het onderwerp in het grappige envreemd moralistische verhaal van Markies de Sade: Augustine de Villeblanche of Liefdes list. Mademoiselle De Villeblanche begint met een lofrede op de homoseksualiteit, in lange, prachtige zinnen waartegen niets in te brengen valt. ‘Een mens kan niets dwazers doen dan zich schamen voor de aandriften die de natuur hem heeft geschonken’, vindt ze, en ze geeft zich geestdriftig aan haar neigingen over. Op een gemaskerd bal valt De Villeblanche echter voor de charmes van een als meisje verklede jongeman; deze slaagt erin om van haar, ‘het losbandigste meisje’, ‘de zedigste en deugdzaamste vrouw te maken’. De dialoog die eraan voorafgaat, bijna een toneeltekst, is ontzettend goed geschreven, en grappig. Het nawoord, in de vorm van een brief aan De Sade, is gepast origineel.

Een nieuwe drieling, waarmee de serie op vijftien deeltjes komt, is inmiddels in de maak.

Wineke de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden