AchtergrondRelaties in tijden van Tinder

Van kwarrel tot rela en andere relatiestadia

Jongeren nemen onder druk van sociale media een steeds langere aanloop naar een vaste relatie, met allerlei tussenfasen die hun eigen jargon hebben. 

Linda de Munck (25), schrijfster van het boek Seksleven en seksinfluencer, en Jesse de Boer (26), designer & developer uit Groningen. Ze hebben een relatie.Beeld Hilde Harshagen

Stel je voor: je bent al vier maanden aan het daten. Jullie hebben elkaars vrienden ontmoet tijdens een feestje-op-afstand in het park, slapen drie keer per week bij elkaar, zoenen wat af en hebben al naar elkaar uitgesproken dat jullie elkaar leuk vinden. Als je aan moeder vertelt over je kwarrel, je kwaliteitsscharrel,  zegt ze verbaasd: ‘Wat? Hebben jullie niet gewoon een relatie?’

Studenten gebruiken vaak afkortingen, afko’s, voor hun relatiestadia, blijkt uit een studie van Tess van der Zande, die in 2015 namens het Meertens Instituut onderzoek deed naar de Leidse studententaal. Zij stelde vast dat studenten vooral op het gebied van eten, drinken en seks afkortingen gebruiken: van biba (bitterbal) en AVG’tje (aardappels-vlees-groente) tot kwarrel en prela.

Dat het modern relatiejargon zijn oorsprong vindt in het studentenleven, denkt ook Timo Harmelink, een van de makers van de podcast Datevermaak, over daten in de 21ste eeuw. ‘Ik vermoed dat studenten bij een vereniging het hebben bedacht. De labels worden in elk geval veel gebruikt, en niet alleen meer door studenten.’

Modern relatiejargon

Onenightstand: een eenmalige vrijpartij. Er worden geen vervolgafspraken gemaakt en geen telefoonnummers uitgewisseld.

Friends with benefits: iemand met wie je bevriend bent en seks hebt, zonder dat het een relatie is.

Twarrel, ook wel dwarrel: een twijfelachtige scharrel. Je hebt met elkaar gezoend of seks gehad, maar je weet eigenlijk niet wat je van elkaar bent. Jullie hebben af en toe contact. Het zou mogelijk een scharrel kunnen worden. Jullie zijn een beetje aan het ‘dwarrelen’.

Scharrel: iemand met wie je regelmatig, maar vrijblijvend afspreekt.

Kwarrel: een kwalitatieve scharrel. Dat is een scharrel waar potentieel een relatie uit voort zou kunnen komen. Jullie gevoelens beginnen te groeien.

Prela: de periode voor een relatie. Je doet alles wat je in een relatie ook al zou doen en gaat na of je echt verliefd op elkaar bent.

Ignorela: afkorting voor ignore rela, genegeerde relatie. Eigenlijk hebben jullie een relatie. Iedereen in jullie omgeving weet het, en jullie weten het zelf eigenlijk ook. Toch noemen jullie het niet zo.

Rela: de relatie.

‘Veel jonge mensen willen geen relatie’, schrijft journalist Colin van Heezik in een essay in de Volkskrant. ‘Of ze experimenteren met nieuwe varianten. De tussenvormen variëren van scharrel en kwarrel (kwaliteitsscharrel) tot prela (pre-relatie) en Netflix and chill (soort van friends with benefits maar dan meestal ontstaan uit een Tinderdate).’ Uit cijfers van Rutgers, een Nederlands kenniscentrum voor seksualiteit, blijkt dat het aantal jongeren in Nederland met een relatie sterk is gedaald. In 2005 gaf 76 procent van de 20- tot 24-jarige meisjes tegenover 63 procent van de jongens van die leeftijd aan een vaste relatie te hebben. In 2017 was dit slechts 37 procent van de jongeren in deze leeftijdscategorie.

Maar waarom wachten jongeren tegenwoordig massaal met het doorhakken van de relatieknoop? Sociale media spelen een belangrijke rol, stelt Yuri Ohlrichs, seksuoloog bij Rutgers. ‘In ons hoofd moet een relatie perfect zijn, nu we zo veel foto’s op Instagram zien langskomen van mensen die smoorverliefd zijn. Daarom zijn we veel onzekerder: wat nou als wat ik heb toch niet zo perfect is?’

Ook datingapps hebben invloed op het uitstellen van relaties, vertelt Tila Pronk, sociaal psycholoog op het gebied van liefde aan de Universiteit van Tilburg. ‘Het aantal potentiële partners is exponentieel gegroeid door datingapps als Tinder. Twintig jaar geleden wist je wie er in je omgeving vrijgezel waren en kon je je opties afwegen. Nu is de keuze zo groot, dat veel mensen het gevoel hebben dat ze zichzelf aan het inperken zijn als ze voor één iemand kiezen: the sky is the limit.

Een gemakkelijke manier om de keuze tussen relatie of geen relatie te ontwijken is door het samenzijn te labelen als scharrel, kwarrel of prela, denkt Pronk. ‘Daarmee zeg je: we wachten nog even, kijken eerst of we elkaar echt leuk vinden. Een relatie kan voor veel jongeren een te heftige stap zijn. Het gras is namelijk altijd groener bij de volgende swipe op Tinder.’

Een andere reden dat veel twintigers die labels hanteren is omdat alle stappen die je maakt op het relatievlak door sociale media veel zichtbaarder zijn. Ohlrichs: ‘Informatie wordt heel snel verspreid, want een foto via WhatsApp is zo gestuurd. Je kunt daardoor minder experimenteren, terwijl dat vroeger vrijblijvender kon. Iedereen weet vandaag de dag veel sneller dat je aan het daten bent en heeft er een mening over klaar.’

Door een label op je seksuele relatie te plakken, dek je jezelf in, vertelt Ohlrichs. ‘Daardoor maak je meteen aan je omgeving duidelijk wat je aan het doen bent. Bovendien voelt het veilig: door te zeggen dat je een kwarrel hebt, bouw je een soort van verontschuldiging in. Als het over drie maanden uit is, kun je zeggen: ach, het was maar een scharrel die ik wat vaker zag.’

Linda de Munck en Jesse de Boer waren al tien jaar bevriend voordat ze begonnen met scharrelen.Beeld Hilde Harshagen

Linda de Munck (25), schrijver van het boek Seksleven en seksinfluencer, en Jesse de Boer (26), designer & developer uit Groningen. Hebben een relatie.

Linda: ‘We zijn eigenlijk al tien jaar bevriend, maar toen we twee jaar geleden weer eens met elkaar afspraken, hadden we die avond gelijk seks. Na een week was al duidelijk dat we friends with benefits zouden worden. Dat hebben we toen ook naar elkaar uitgesproken. We verlangden naar elkaar, maar puur op een seksueel level.’

Jesse: ‘Meer hoefde het voor mij toen ook echt niet te zijn. Ik kwam net uit een relatie en, dus wilde nog geen nieuwe.’

Linda: ‘Na twee maanden merkte ik dat ik weleens jaloers werd als hij op stap ging. Ik heb toen die jaloerse gevoelens naar hem uitgesproken en toegegeven dat ik hem wel leuk vond.’ Jesse: ‘Ik wilde het toen nog rustig aan doen voordat ik me weer in een relatie stortte.’ Linda: ‘Dat was het moment dat we van friends with benefits naar een prela-fase gingen.’ Jesse: ‘We liepen hand in hand over straat, gingen naar restaurantjes. Maar we ontkenden heel sterk dat het een relatie was, naar elkaar en naar onze vrienden.’ Jesse: ‘We kregen na drie maanden ongeveer een relatie. We lagen knuffelend in bed, en ik zei: laten we het toch maar proberen. Anders blijven we in deze prela-fase hangen.’

Linda: ‘We hebben uiteindelijk heel bewust gekozen voor een monogame relatie, omdat we daar allebei toch wel heel sterk behoefte aan hadden. Maar als ik nog verliefd zou worden op een andere jongen, of een ander meisje, dan zou ik daar eventueel iets mee op kunnen bouwen zonder dat dit het einde betekent van mijn relatie met Jesse.’

 Jesse: ‘Alles is bespreekbaar, maar als een van ons het niet wil, gaat het niet door.’

Richard Nobbe (27) uit Groningen, dichter en barmedewerker. Heeft drie scharrels.

‘Ik heb nu drie scharrels. Dat is puur voor de fun. Ik ken ze alle drie via Tinder. Op die manier contact leggen, gaat toch een stuk makkelijker dan in de kroeg. Een scharrel is voor mij iemand met wie ik een fysieke, maar geen sociale relatie heb. We komen bij elkaar langs, eten wat, hebben seks en gaan dan weer naar huis. Of soms blijven we bij elkaar slapen.

‘Waarom ik scharrels heb? Dat is voor mij een manier is om de eenzaamheid te verdrijven. Op het moment dat je bij een scharrel bent, zit je even samen in een bubbeltje. We hebben het niet met elkaar over eventuele andere bedpartners. Mijn policy is: don’t ask, dont tell. Ik hoef dat niet te weten.’

Richard Nobbe.Beeld Hilde Harshagen

‘De exclusiviteit is voor mij een wezenlijk verschil tussen een relatie en een scharrel. Ik weet dat dat vrij traditioneel is, maar naar mijn mening ga je in een relatie alleen met elkaar. Met een scharrel is dat niet zo. Ook is de interactie met een scharrel voor mij heel anders dan met mijn partner. Ik zou niet snel huilen bij een scharrel, dat is een moodkiller. Met een scharrel deel je alleen lief, met je relatie ook leed.

Ik heb nog nooit naar die vrouwen uitgesproken dat we scharrels zijn. Het is zo’n rare term om tegen iemand te zeggen, dat voelt gewoon niet fijn. Naar de buitenwereld gebruik ik de term wel, omdat het zo’n afgebakend woord is waarvan iedereen wel ongeveer weet wat het betekent. Dan hoef je naar vrienden toe niet de hele tijd uit te leggen hoe je liefdesleven in elkaar zit.’

Toby (24), masterstudent ruimtelijke ontwikkeling uit Groningen. Had geen behoefte aan labels, maar zijn ex-partner wel.

‘Merel was de scharrel van mijn huisgenoot. We raakten een keer aan de praat en het klikte heel goed. Toen het klaar was tussen haar en mijn huisgenoot, kwamen we elkaar een keer tegen in de kroeg. We hebben toen nummers uitgewisseld en afgesproken.

‘Daarna heb ik haar een tijd niet gezien. Het voelde niet goed, want mijn huisgenoot had nog gevoelens voor haar. Toch kwamen we elkaar constant weer tegen: in de kroeg, of op straat. Daardoor gingen we toch weer afspreken. Dat moesten we stiekem doen, zodat mijn huisgenoot er niet achter kwam. Zij noemde het toen een scharrel, omdat we elkaar regelmatig zagen, maar het was toen nog wel vrijblijvend. Ik had er helemaal geen behoefte aan er een label op te plakken. Maar zij voelde zich prettig bij zo’n label, dus ging ik er in mee.

Toby sprak af met de ex-scharrel van zijn huisgenoot.Beeld Hilde Harshagen

‘Na een maand daten werden we ongeveer exclusief. Ik besloot aan mijn huisgenoot te vertellen dat we aan het daten waren, wat echt een lastig gesprek was. Vanaf dat punt kwam onze relatie eigenlijk in een neerwaartse spiraal. Ik vond dat we een relatie hadden. We vonden elkaar leuk en we waren exclusief. Maar zij vond dat we een prela hadden. Ze vond het woord relatie een te heftige lading hebben.

‘Blijkbaar hadden we een totaal andere visie op onze relatie. Ik merkte dat ik dat irritant vond. Deze zomer ging ze op vakantie, en kregen we ruzie over de telefoon, omdat ik vond dat ze dramatisch deed over kleine dingen. Ze vond het bijvoorbeeld niet leuk als ik op stap ging. Ik werd boos, want ik dacht: jij wilt toch geen relatie? Ik merkte dat mijn gevoelens wegebden door hoe ze zich gedroeg. Na vijf maanden daten hebben we het toen afgekapt. Dat was de makkelijkste weg.’

Op verzoek van de betrokkenen zijn de namen Toby en Merel gefingeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden