Van 'homopropaganda' tot de 'slechtste Nederlander': deze 18 dingen moet je weten over FIFA 18

Voetballende vrouwen, spelers zonder hoofd en IJsland: ze zitten allemaal in deze voetbalgame

Sinds een kleine twee weken zijn miljoenen gamers wereldwijd in de weer met FIFA 18, de editie voor de komende twaalf maanden van 's werelds bekendste voetbalsimulator. Wat is het geheim van FIFA's succes? Een alternatieve recensie, in achttien bedrijven.

Beeld EA Sports

1. Niemand zat op FIFA te wachten

FIFA is een uitgave van Electronic Arts, de op een na grootste gamesmaker ter wereld. Het Amerikaanse bedrijf zag destijds geen brood in een computersimulatie van een sport die de meeste Amerikanen geen zier interesseerde. Die speelden al twee jaar een ijshockeygame (NHL) en sinds 1988 Madden NFL (American football).

Uit marktonderzoek bleek dat Europese gamers wel te porren waren voor een voetbalgame. Vooruit dan, zei EA, en gaf groen licht. De uitgever rekende op een totale flop. FIFA International Soccer werd met een half miljoen exemplaren de bestverkopende game van 1993.

2. FIFA is een jaarlijkse bestseller

Nog steeds is FIFA elk jaar een van de bestverkopende games, met een oplage die de laatste vijf jaar tussen de 16 en 18 miljoen exemplaren ligt. Dat lijkt niet veel, maar er zijn maar weinig titels die het in een enkel jaar zo goed doen. En FIFA verschijnt elk jaar, met een frisse editie om de veranderingen in competities te weerspiegelen: transfers van spelers, het ontslag van trainers en gesloopte stadions. FIFA 17 leverde EA ruim 1 miljard euro op. Nog eens bijna 700 miljoen euro omzet boekte de gamesuitgever vorig jaar met extra content, die spelers tegen betaling kunnen downloaden. Gamers geven steeds meer uit aan die uitbreidingen.

Beeld EA Sports

3. FIFA wordt gemaakt in Burnaby

Burnaby? Als in Burnaby, British Columbia, Canada? Canada? Dat zich alleen ooit kwalificeerde voor het WK van 1986? Ja. EA had in 1993 niet alleen in voetbalhemel Engeland, maar ook elders in Europa geen ontwikkelstudio die de klus kon klaren. De kluif kwam terecht op het bordje van EA Vancouver, dat al ervaring had met sportspellen (NHL), maar ook met de racegamereeks Need For Speed. En ook omdat de medeoprichter van die studio, Bruce McMillan, een fervent supporter was van de Britse voetbalclub Chelsea. EA Vancouver is met 1300 werknemers een van de grootste studio's ter wereld.

4. Profvoetballers léren ook van FIFA

Veel voetballers zijn grote fan van EA's voetbalgame. Neem Andrea Pirlo. De Italiaanse middenvelder onthulde in zijn autobiografie uit 2015 dat hij tijdens de WK-finale van 2006 in Berlijn de middagen doorbracht voor een tv met een PlayStation. Tijdverdrijf is niet de enige reden waarom profs de game spelen. Ze léren er ook van. Aan doelman Marco Amelia van Parma werd gevraagd hoe hij in 2008 een penalty tegenhield van niemand minder dan Ronaldinho. 'Het leek net alsof ik tegen hem speelde op de PlayStation. Hij nam dezelfde aanloop als in de game. Het was heel gek.' Alex Iwobi van Arsenal gebruikte in het begin van zijn carrière FIFA om zijn directe tegenstander in te schatten. 'Ik probeerde me te herinneren hoe goed hij in FIFA was', aldus Iwobi tegenover The New York Times.

Beeld EA Sports

5. De slechtste Nederlander speelt bij NAC

Jammer voor de Bredase club, maar zijn Bodi Brusselers kreeg dit jaar in FIFA 18 van alle Nederlandse profs de laagste score toegekend: 56 punten (Cristiano Ronaldo staat bovenaan met 94). De nummer 17 van NAC had gewoon pech. EA baseert zijn beoordeling op een analyse van de verrichtingen van spelers op het echte veld. De 18-jarige Brusselers speelde vanwege een blessure het afgelopen seizoen maar vijf wedstrijden. De middenvelder is niet echt rouwig om zijn lage score, zo tekende Omroep Brabant op: 'Het is leuk dat je zelf in zo'n game zit. Dat kan dan nog wel een reden zijn om het spel alsnog een keer te kopen.'

6. FIFA beïnvloedt het echte voetbal

Hoe dan? Let op de komende maanden: er zullen opvallend veel spelers proberen om een 'El Tornado' uit te voeren. Wat dat is? Een spectaculaire manoeuvre waarbij de speler de bal omdraait met zijn voet, die omhoog wipt en hem in de lucht een knoeperd richting doel verkoopt. Er zijn nu maar een paar profs die dit kunstje in FIFA kunnen flikken: Cristiano Ronaldo, Antoine Griezmann, Dele Alli en Roberto Carlos. Pas als de profs van vlees en bloed deze beweging in het echt tot stand weten te brengen, zal EA die beweging ook 'ontsluiten' voor hun virtuele verschijningen.

7. IJsland doet mee

Het nationale team van IJsland is nooit verschenen in een van de vorige 24 afleveringen van FIFA, omdat ze nooit de kwalificatieronden van een EK of WK haalden. Maar de IJslanders ontbraken ook in FIFA 17, terwijl ze dé verrassing waren van het UEFA-toernooi in 2016. Daarin speelden ze gelijk tegen Hongarije en Europees kampioen Portugal en versloegen ze de Oostenrijkers en nota bene de Britten. De reden? Electronic Arts moet de nationale voetbalbonden betalen om hun teams op te kunnen nemen in FIFA. De Amerikanen zouden de IJslanders met een fooi hebben afgescheept - naar verluidt slechts 15.500 euro. Voor FIFA 18 is die ruzie beslecht.

Beeld EA Sports

8. Er zit basketbal in FIFA 18

De beroemdste voetballer waarvan je nog nooit hebt gehoord, maakt opnieuw zijn opwachting in FIFA. Alex Hunter was in FIFA 17 de ster van The Journey, waarin het verhaal wordt verbeeld van een 18-jarige amateur uit Londen die wordt ontdekt als het jongste voetbaltalent. In het vervolg, The Journey: Hunter Returns, maakt Hunter internationaal carrière. Hij loopt onder meer Cristiano Ronaldo, Antoine Griezmann en Thierry Henry tegen het lijf, en zelfs een Amerikaanse basketbalprof, James Harden. Het scenario van Hunter Returns is een tikkeltje voorspelbaar, maar in dit tweede seizoen kunnen we het uiterlijk aanpassen - tot en met het kapsel van Paul Pogba tijdens zijn verblijf bij Juventus.

Beeld EA Sports

9. Een golf aan goals

Wie naar een televisie kijkt waarop een potje FIFA wordt gespeeld, kan gemakkelijk denken dat hij een echte wedstrijd ziet. Er zijn twee elementen die het computerspel verraden. Een: duels duren vaak niet langer dan tien tot vijftien minuten. Twee: er wordt meer gescoord dan in het betaalde voetbal gebruikelijk is. Berekeningen uit 2015 wijzen uit dat in een wedstrijd in FIFA 14 gemiddeld 5,5 doelpunten vallen, tegen 1,8 in een gemiddeld duel in de Duitse Bundesliga. Over die goals: volgens sommige gamers vallen in FIFA opvallend veel doelpunten in de 90ste en in mindere mate in de 45ste minuut van een wedstrijd. De website FUTfacts.com onderzocht het en concludeerde: het is een mythe.

10. Zondag is FIFA-dag

Hoe kan dat? Je zou verwachten dat de voetballiefhebber zondag zijn televisie afstemt op de zenders die rechtstreeks verslag doen van de wedstrijden in de top van het betaald voetbal, en vooral van hun cluppie. Maar zondag is juist de drukste dag van de week in de virtuele voetbalwereld: op die dagen worden er wereldwijd meer dan 200 miljoen wedstrijden gespeeld in FIFA. Volgens statistieken die het bedrijf over FIFA 14 bekendmaakte, worden elke negentig minuten 459 duizend wedstrijden gespeeld, waarvan er 338 duizend eindigen in een zege. De virtuele keepers houden in die anderhalve uur 1,9 miljoen ballen uit het net. De man met het hoogste aantal doelpunten eind 2013 was Christiano Ronaldo. Hoeveel? 35,2 miljoen.

Beeld EA Sports

11. FIFA als propagandamiddel

Tenminste: volgens sommige Russen. Nog preciezer: volgens sommige Russische parlementsleden. Zij schreven eind vorig jaar in een brief aan premier Vladimir Poetin dat FIFA 17 in hun ogen de wet overschreed door spelers toe te staan hun team in regenboogtenue te laten aantreden. Electronic Arts had deze outfit geïntroduceerd als steunbetuiging aan Stonewall, een Britse organisatie die ijvert voor gelijke rechten voor homo's en lesbiennes, biseksuelen en transgenders. Propaganda voor homoseksualiteit is in Rusland verboden. Tot een verbod kwam het niet.

12. Ballen en bugs

Een computerspel verschilt in wezen niet veel van andere softwareprogramma's, zoals je browser of je tekstverwerker. Ook games bevatten net als Chrome en Word onvermijdelijk bugs. Maar FIFA 18 heeft meer last van weeffouten vanwege de complexiteit van de game, want de computer moet 22 individuele personages tegelijkertijd besturen. In geen enkele game zijn de mankementen vermakelijker: spelers zonder hoofd, een scheidsrechter die door het net heen loopt of dwars door tribunes en spelers die op bizarre wijze in elkaar verstrengeld raken. Tik op YouTube 'FIFA' en 'glitches' in en je hebt voor uren vermaak.

Deze speler heeft iets anders aan zijn hoofd. Beeld EA Sports

13. Hé scheids! #&#@!%!

In FIFA 13 leek het er even op dat als je verwensingen naar het hoofd van de virtuele scheidsrechter slingerde, je een gele kaart kon krijgen. Dat werd in elk geval gesuggereerd in een presentatie van EA tijdens de E3-gamesbeurs in Los Angeles voor Xbox 360-spelcomputers uitgerust met een Kinect. Dat is een sensor die bewegingen, maar ook gesproken reacties van spelers kan oppikken. Het probleem waar ontwikkelaars evenwel mee worstelden, is dat de Xbox tijdens games met meerdere spelers niet kan uitmaken wie er loopt te vloeken. Dus bleef de sanctie beperkt tot een verbale berisping van een van de ingebakken tv-commentatoren.

14. Football of soccer?

In 1993 hadden de Amerikanen amper belangstelling voor wat zij zien als 'soccer': football reserveren de yanks voor het American football (dat meer gelijkenis vertoont met rugby). Toch is de belangstelling voor voetbal in de VS toegenomen. Waarom? Onder meer vanwege de sensationele prestaties van het nationale team bij het WK van 2014. Maar ook dankzij FIFA. Een op de drie Amerikaanse kopers valt na het spelen van de game als een blok voor het voetbal, aldus een peiling uit 2015 van de sportzender ESPN.

Ook Amerikanen kunnen voetballen. Let ook op de persfotograaf en zijn tweelingbroer in de achtergrond. Beeld EA Sports

15. Exit Lionel Messi

Hij is de speler met de hoogste score in FIFA 18, maar de beeltenis van Lionel Messi prijkt niet op de doosjes van de voetbalgame. De aanvaller van FC Barcelona stond wel van 2012 tot 2016 op de verpakkingen, maar in dat laatste jaar liep het contract af dat Messi had gesloten met Electronic Arts. Het gerucht ging dat Messi werd afgedankt omdat hij in een belastingschandaal verwikkeld was geraakt. Een meer prozaïsche reden is dat de Argentijn vermoedelijk te veel geld vroeg voor de verlenging van het contract. Zijn plek is op FIFA 18 ingenomen door Cristiano Ronaldo.

Beeld EA Sports

16. Nu ook met voetbalvrouwen

Wat? Zitten de vrouwen van beroemde spelers ook in FIFA 18? Is de game zo realistisch? Nee. Maar in FIFA vinden we wel voetballende vrouwen. Daar heeft de wereld lang op moeten wachten. Pas in FIFA 16, dat eind 2015 verscheen, werden de nationale vrouwenteams van onder meer Duitsland, de VS, Engeland en China geïntroduceerd. De Oranje Leeuwinnen traden aan in FIFA 17. Net als in de editie van dit jaar.

Beeld EA Sports

17. De gele kaart

Scheidsrechters komen er maar bekaaid vanaf in FIFA. Vorig jaar dreven ze tot wanhoop, omdat de virtuele arbiters omstreden beslissingen namen. EA Vancouver zegt dat dit euvel in FIFA 18 is verholpen. Het leek er even op dat bekende scheidsrechters net als de coaches van grote teams dit jaar voor het eerst ook hun beeltenis zouden terugvinden in de voetbalsimulator. Helaas: niet in FIFA 18. Dus Pierluigi Collina, de markante Italiaan, blijft de enige arbiter die herkenbaar in een game is geweest. Dat was in 2003 en 2004 op het doosje voor Pro Evolution Soccer, de concurrent van FIFA.

18: De twaalfde man

FIFA is zo invloedrijk geworden, dat professionele clubs nu ook gamers in dienst nemen die hun eer in onlinetoernooien verdedigen (en de positie in dat virtuele klassement). Feyenoord mag dan officieel landskampioen wezen, in de e-divisie ging Ajax er dit jaar met de hoogste prijs vandoor. Ajax' e-sporter Dani Hagebeuk bleef zeventien ronden ongeslagen, in een competitie die werd uitgezonden door Fox Sports. Daar zagen ruim 429 duizend toeschouwers een deel van de duels, maar dezelfde wedstrijden van twee keer zes minuten werden op YouTube 4 miljoen keer aangeklikt.

Nu ook (weer) voor Nintendo

Twee jaar lang hebben de bezitters van Nintendo-spelcomputers het moeten doen zonder de populairste voetbalgame. Electronic Arts bracht FIFA 16 en FIFA 17 niet uit voor de Wii U en de portable 3DS. Met de editie van dit jaar komt daar verandering in: er is een speciale uitvoering verschenen voor Nintendo's nieuwe spelcomputer, die de Wii U (en eigenlijk ook de 3DS) heeft vervangen.

De Switch is te gebruiken als mobiele spelcomputer, met zijn ingebouwde beeldscherm, en op een televisie. Dankzij de portable variant biedt de Switch de beste manier om onderweg FIFA te spelen, en de enige manier om in de trein of in de tent met een vriend FIFA te spelen. De beelden zijn behoorlijk scherp en de game reageert vlotjes genoeg. Niet alle elementen uit de versies voor de grote consoles hebben het gehaald in de Switch-versie. Er zijn wat online-opties gesneuveld. Een ander 'gemis' is The Journey: Hunter Returns, waarin de speler in de schoenen stapt van een jong, Brits voetbaltalent die internationaal doorbreekt.
Voor de rest zit FIFA 18 voor de Switch even vol mogelijkheden als de grotere uitvoeringen. Bijkomend voordeel voor novicen: de besturing is simpeler op de Switch en onhandige keepers laten nogal wat ballen doorglippen. Dat is fijn, frustratievrij scoren voor iedereen die zich voor het eerst aan een FIFA-spel zet.

FIFA 18 is verschenen voor Windwows-pc's, de Xbox One, PlayStation 4 en Switch. Een 'legendary'-versie is verkrijgbaar voor Xbox 360 en PlayStation 3: grotendeels dezelfde uitvoering als FIFA 17, maar wel met alle transfers, trainerswisseling en nieuwe competitiesamenstelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.