Interview Tarik Barri

Van hogeschool voor de kunsten tot visueel muzikant voor Thom Yorke, het is de realiteit van Tarik Barri

Tarik Barri in Londen Beeld Alexander Coggin

Drie dingen vallen op bij een soloconcert van Radiohead-frontman Thom Yorke. Ten eerste: de zanger staat het grootste gedeelte van het optreden achter mengpanelen en computers, in plaats van met een gitaar in zijn handen. Ten tweede: het gebrek aan herkenbare nummers uit de catalogus van de Britse alternatieve rockband – wie hoopt op een toegift met Radiohead-hits als Creep of Everything in its Right Place wacht een teleurstelling. En ten derde: Tarik Barri (38), de derde man op het podium, die naast Yorke en Radiohead-producer Nigel Godrich een eigen mengtafel bedient voor de live visuals van de show.

De naam van de relatief onbekende Barri prijkt eveneens op de poster voor het (binnen luttele minuten uitverkochte) concert in Carré op 4 juni, naast die van Yorke en Godrich. Zijn naam verhult het misschien – Barri heeft Sudanese roots – maar het nieuwe bandlid van Thom Yorke is een Nederlander, geboren in Huissen, een dorp in de buurt van Arnhem.

Tijdens eerdere optredens in onder meer New York, Londen en Parijs zagen tienduizenden fans, achter een in trance ogende of wild dansende Radiohead- zanger, Barri’s decors. Van primaire vormen en kleuren die op de maat van de muziek door het beeld zweven, als een bewegend Picasso-schilderij, tot fel knipperende blauwe tinten die niet zouden misstaan op een technofeest, of sequenties die zo uit 2001: A Space Odyssey zouden kunnen komen. Wie is Tarik Barri en wat bracht hem op het podium van een wereldster?

‘Dit wordt de eerste keer dat we met zijn drieën on the road gaan, we spelen twaalf shows in twintig dagen’, zegt de in Berlijn wonende Barri als hij eind april een week in Nederland is. Hij vind het spannend, voegt hij toe. ‘Tot nu toe traden we sporadisch op. Wat shows voor het album AMOK in 2013, later voor Thoms tweede soloplaat, Tomorrow’s Modern Boxes in 2015.'

Had je Barri acht jaar geleden over deze tour verteld, dan had hij het zelf niet geloofd. Kersvers van de opleiding Muziek en Technologie aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht deed hij als beginnend visueel artiest al wel wat shows met de Duitse elektronische artiest Robert Henke, beter bekend als Monolake. Ondertussen programmeerde hij software om beelden te creëren en geluiden te loopen. De 30-jarige Barri was fan van Radiohead en dagdroomde dat uitgerekend zijn held Thom Yorke met zijn programmatuur zou experimenteren. ‘Dat leek een absurde gedachte’, vertelt hij nu. ‘Elke fan wil met zijn idool samenwerken.’ Maar een bevriende programmeur, tevens Radiohead-fan, moedigde hem aan zich in te spannen in contact te komen met de band.

De Nederlander begon rond te vragen en ontdekte dat een technicus die hij kende ooit had samengewerkt met Andi Watson, de stagedesigner van Radiohead. Watson en Barri raakten via mail in contact. ‘Hij leek geïnteresseerd in mijn werk en kon me misschien ontmoeten na het Radiohead-concert in Berlijn. Dat kwam goed uit, want ik had al een kaartje.’ Na dat optreden belandde Barri met een rugzak vol apparatuur op de afterparty, overdonderd door het idee dat hij in dezelfde ruimte stond als zijn idool, ergens in een hoekje.

Barri vertelt nog steeds vol ongeloof hoe de stagedesigner, die onder de indruk was van Barri’s beelden, zei dat ‘ie Thom erbij ging halen'. ‘Ik kon me niet voorstellen dat hij Thom Yorke bedoelde, maar even later stonden we daar mijn zijn drieën. Ik had een missie en geen tijd om starstruck te zijn, dus liet zien wat ik kon met mijn programma’. Yorke – volgens Barri net als hij een computernerd – stelde technische vragen, maar werd na tien minuten alweer aan zijn mouw getrokken. Kort na de ontmoeting kreeg Barri een mailtje van platenlabel XL Recordings: of hij binnen twee weken een video voor de nieuwe single van Yorkes project Atoms for Peace kon maken.

Dat Barri zelf een computerprogramma had ontwikkeld dat alleen hij kon gebruiken, was en is uniek binnen de scene. Voor zijn 10de begon hij al met programmeren, toen hij nog met zijn ouders in Saudi-Arabië woonde voor het werk van zijn vader. ‘Het was daar te warm om buiten te spelen en omdat mijn moeder me onderwees, was ik steeds binnen een half jaar door mijn lesstof heen. Zoals andere kinderen met lego spelen, begon ik te experimenteren met simpele commando’s voor onze computer thuis.’

Op zijn 30-ste kwam Barri met de eerste versie van het programma dat hij in 2012 in dat achterkamertje in Berlijn aan de Radiohead-zanger liet zien en waarmee hij vervolgens – na initiële vlagen van ongeloof en onzekerheid – de video voor het nummer Judge, Jury & Executioner maakte. Anderhalf miljoen kijkers zagen zijn geometrische figuren die op de maat van de muziek vervormen, zwevende cirkeltjes die als bellenblaasbellen oppoppen, en sepiatinten die in de akoestische brug van het nummer rood kleuren. 

Barri was opgelucht toen Yorke een complimenteuze mail over de clip stuurde  (‘Tarik this is so frikkin cool... Really!.. better than i could have hoped for. I keep watching it over and over.’) maar wederom verbaasd toen even later een tweede bericht volgde. ‘Thom zei dat hij zijn nieuwe album live wilde gaan uitvoeren en dat hij nog aan het uitzoeken was hoe hij dat precies wilde aanpakken – dj’en, mixen, zoiets. Een visuele component leek hem tof; of ik dat misschien wilde doen.’

In een stampvolle concertzaal in Londen stond hij in februari 2013 voor het eerst naast Godrich en Yorke op het podium. ‘Alsof ik door een tijger achterna gezeten werd’, zo herinnert hij zich dat optreden. ‘De tijd leek te vertragen. Bij vlagen kon ik ervan genieten – het was natuurlijk heel bijzonder – maar ik probeerde het vooral niet te verkloten.’ Barri was als de dood dat de computers in het poppodium vroeg of laat zouden crashen door zijn zelfgeprogrammeerde software.

De Nederlander vergelijkt de manier waarop hij beelden maakt, met het spelen van een instrument. Hij prefereert de zelfbedachte term ‘visueel muzikant’ boven ‘vj’, iemand die bestaande beelden met elkaar mixt. ‘Je moet het zo zien: met een joystick in mijn linkerhand en acht sliders aan mijn rechterhand creëer ik, live, een virtuele wereld in 3D. Door de sliders omhoog en omlaag te schuiven, bepaal ik wat er in die wereld gebeurt – of de vormen, lijnen en kleuren agressief of juist dromerig overkomen. Met de joystick bestuur ik een virtuele camera in mijn 3D-wereld; die bepaalt welke delen je te zien krijgt.’ 

Barri ontdekte daarbij dat zijn timing invloed heeft op de reactie van het publiek. ‘Soms hoor ik een golf van gejuich ontstaan. Het publiek juicht dan niet expliciet voor mijn beelden, maar ik weet dan dat er de vorige keer niet zo’n overweldigende reactie kwam, terwijl muzikaal exact hetzelfde gebeurde.’

Inmiddels voelen Yorke en Godrich niet meer als ‘mensen van tv’ of ‘halfgoden’. Barri beschrijft dat als iets waar hij zich bewust overheen moest zetten, om als bandlid te kunnen functioneren en kritisch te kunnen zijn. Zo beslist hij inmiddels mee over de setlists, zodat niet alleen de muzikale maar ook de visuele overgangen in acht worden genomen. Het is mede te danken aan de Nederlander dat de intro’s van nummers nu langer worden uitgesponnen en dat er bij de nieuwe shows ook op muzikaal vlak meer geïmproviseerd wordt. 

Maar ondanks zijn status als bandlid blijft het, zelfs in de aanloop naar deze tour, bijzonder om muziek van Yorke toegestuurd te krijgen, muziek die nog niemand anders heeft gehoord. ‘Meestal vind ik het gaaf en ga ik er op een professionele manier mee aan de slag. Maar soms is een nieuw nummer zo mooi dat ik ervan moet huilen.’

Hoe komt Barri aan zijn plek op het podium van zijn idool en staat hij niet weggemoffeld staat bij de beeldmonitor in het publiek, zoals gebruikelijk is? Omdat hij eerder ‘moeilijke ervaringen’ had met grotere organisaties, liet de artiest zijn onderhandelingen voor zijn eerste concert met Yorke over aan een ‘muziekvriend met goede business-skills’. ‘Die zei gewoon: Tarik moet dit loon hebben, gaat zelf niets opstellen en hij komt op het podium te staan. De lui van Thom Yorke zeiden meteen: oké, doen we. Heel gaaf; dat had ik zelf nooit durven vragen.’ 

Volgens Barri typeert het de houding van de Radioheadzanger. ‘Het laat zien dat hij respect heeft voor medekunstenaars en niet bezig is met hiërarchie. Bij mij keek-ie ook niet of ik de juiste vrienden had of al met andere grote namen had samengewerkt. Hij wist niks van mij, vond mijn werk tof en dacht: laten we het gewoon doen.’

De oorspronkelijk missie die Barri tijdens zijn eerste ontmoeting met de Radiohead-zanger had, kwam pas dit jaar uit. Hij benutte de volledige capaciteit van zijn software toen de twee zich, gewapend met een webcam, een week lang terugtrokken in Yorkes studio in Oxford. Daar namen ze beeld- en stemfragmenten van de zanger op, waar Barri vervolgens audiovisuele loops van maakten. Bezoekers die in maart en april de rondreizende tentoonstelling Hexadome in Berlijn bezochten, zagen en hoorden het gezicht en stem van Yorke op omringende schermen rondzweven, naast installaties van onder meer Brian Eno en Ben Frost. Barri verwacht dat de installatie – ‘hopelijk nog dit jaar’ - ook in Nederland te zien zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.