Van Gogh Museum publiceert prentencollectie online

De enorme collectie van 1.738 Franse prenten van het Van Gogh Museum zijn nu door eenieder thuis te bekijken. 'Tijdens het fin de siècle ontstond een ware 'affichomanie'.'

Het grootste affiche Beeld null
Het grootste affiche

'Weet je wat het is met Van Gogh? Hij stierf te vroeg', zegt Fleur Roos Rosa de Carvalho, conservator prenten en tekeningen van het Van Gogh Museum. Ze doelt dit keer niet op de jonge leeftijd waarop de schilder stierf, ze bedoelt: hij ging dood in 1890, aan het begin van het fin de siècle (ca. 1890-1905). En juist in die periode kwam de prentkunst in en rondom Parijs tot grote bloei.

Rosa de Carvalho onderzoekt al vijf jaar de enorme collectie Franse prenten van het museum. Inmiddels hebben de 1.738 litho's, etsen en houtsneden een eigen website gekregen, waar de collectie is te doorzoeken op maker, onderwerp, techniek, stijl of tijd.

De conservator licht toe: 'Parijs was een snelkookpan. En Van Gogh behoorde tot de avant-garde van die tijd, was bevriend met Henri de Toulouse-Lautrec en met Paul Gauguin, die beiden in onze prentencollectie zijn vertegenwoordigd.'

Inzoomen tot op de papiervezel

Bovendien verzamelde Van Gogh ook prenten en hij stond daarin zeker niet alleen. Tijdens het fin de siècle ontstond er een ware 'affichomanie', vertelt Rosa de Carvalho. In korte tijd werd prentkunst hot binnen de kunstscene.

Het is onmogelijk werken op papier permanent tentoon te stellen: 'We kunnen ze door lichtgevoeligheid en ruimtegebrek zelden op zaal tonen. Daarom is het zo mooi dat ze nu op de website vindbaar zijn en dat je kunt inzoomen tot op de papiervezel.'

Bovendien werden allerlei categorieën toegevoegd. Zo blijkt een romantische kleurenlitho tot de categorie 'erotiek' te behoren. Met één klik zijn de 213 andere prenten in die categorie te bekijken. Dit categoriseren leverde ook ontdekkingen op: 'Ik had nooit verwacht dat ik wel 55 keer een clown zou tegenkomen, of dat de categorie 'dood' 73 prenten zou bevatten', zegt Rosa de Carvalho, 'en wij maar denken dat we zo'n vrolijke collectie hebben!'

Voor de Volkskrant koos Fleur Roos Rosa de Carvalho drie bijzondere prenten en gaf een toelichting.

Bloeiende prentkunst
Prentkunst is een verzamelnaam voor verschillende druktechnieken. Het gaat om kunstwerken op papier die in oplage gemaakt worden, zoals lithografieën (steendrukken), houtsnedes of etsen. In het fin de siècle in Parijs maakte prentkunst een grote bloei door. In 1890 was er een grote expositie in de Académie des beaux-arts van Japanse prenten. Het kleurgebruik, maar ook de voorstellingen van die houtsnedes waren van enorme invloed op Franse makers.

Het grootste affiche

Théophile-Alexandre Steinlen

'Dit reclame-affiche is gigantisch, wel 3 meter breed. We verwierven het in 2013 en zullen het volgend jaar voor het eerst in een tentoonstelling laten zien. Affiches waren een soort fresco's voor de massa. Dat zie je hier mooi in de voorstelling: het is een ontmoeting tussen verschillende stedelingen. Je ziet een rijke Parisienne, maar ook een wasvrouw, op gelijke hoogte afgebeeld.

Onverwacht duister

Jean-René Carrière

'Mensen denken bij prentkunst aan kleurige scènes, maar in het symbolisme zat een duistere kant. Die kunstenaars wilden in de krochten van hun onderbewustzijn kruipen. Dit is het zoontje van de kunstenaar. Dat verwacht je niet, dat je je eigen kind zo onaards afbeeldt. Als je inzoomt, zie je dat hij in de inkt op de steen heeft gekrast.'

Onverwacht duister Beeld null
Onverwacht duister

Wasvrouw

Henri de Toulouse-Lautrec (recente aankoop)

'Toulouse-Lautrec kende alle mensen die hij afbeeldde. Hij leefde in het nachtleven in Montmartre, waaraan hij uiteindelijk ook ten onder ging. Deze clown was een lesbische dame, ze heette Cha-u-kao. Ze staat er heerlijk stoer bij. Het is een heel verfijnde kleurenlitho. De spettertechniek had Toulouse-Lautrec perfect onder controle, dat zie je als je inzoomt op haar oogschaduw. Ook bijzonder: Toulouse-Lautrec was door een erfelijke aandoening ongewoon klein, ik vind dat je dat aan het perspectief in deze prent kunt zien. We verwierven deze extreem zeldzame prent eind vorig jaar.'

Zelf zoeken en zoomen? Klik hier.

Wasvrouw Beeld null
Wasvrouw
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden