Van faalfitness tot 'zwelgplekjes'; bij het Faal Festival in Utrecht worden fouten gevierd

'We moeten falen omarmen als iets wat ook bij het leven hoort'

Wie de sociale media gelooft, denkt dat gans de wereld een vrolijk, succesvol leven leidt. Niets is minder waar. In tijden dat de wereld naar perfectie streeft, klinkt in Utrecht een tegengeluid: mens, durf te falen.

De Zwelgplek van Eefje Suijkerbuijck (r) tijdens het Faalfestival in Tivoli Utrecht. Beeld Freek van den Bergh

Remco (40) klautert met een opgelucht gezicht van de scheidsrechtersstoel. Hij heeft zojuist een briefje geschreven over 'iets in mijn relatie waar ik niet zo blij mee ben'. Dat papiertje verdween in een zwarte doos, waaruit hij een briefje viste met de ellende van een ander. Onder het motto 'Ruil je rampspoed' biedt Eefje Suijkerbuijck bezoekers van het Faal Festival zaterdagavond de gelegenheid zich te laven aan elkaars misère.

'Ik hoop vooral dat mensen herkenning bij elkaar vinden', zegt Suijkerbuijck. 'Zodat je weet: ik ben niet de enige loser.'

Ze kwam op het idee voor een 'zwelgplek' toen ze zelf door een diep dal ging. 'En als je jezelf zo ongelukkig zit te voelen, ga je vaak op sociale media de leuke levens van anderen zitten bekijken en voel je je nóg triester.' Wat ze miste was een website om moeilijke emoties te delen. Daarom lanceert ze 21 maart bij de Vpro een 'online zwelgplek'.

Er is behoefte aan een tegengeluid in tijden waarin de hele wereld lijkt te streven naar perfectie, zegt Remko van der Drift. Hij is zelfbenoemd 'faalkundige' en organisator van dit eerste Faal Festival in Tivoli Vredenburg in Utrecht, waar fouten, ongeluk en mislukkingen worden gevierd met voordrachten van bekende en minder bekende falers. Kunstenares Tinkebell spreekt over haar naaktkalender die niemand wilde hebben, ex-dakloze Wim Eickholt haalt herinneringen op aan zijn alcoholverslaving en cabaretier Soundos El Ahmadi vertelt hoe zij online werd afgemaakt als huiscomedian bij De Wereld Draait Door. 'Gelukkig weet iedereen nu wel hoe je mijn naam uitspreekt.'

Op Instagram en Facebook lijkt het of iedereen een topleven leidt, zegt Van der Drift. 'Met alleen maar mooie vakanties en gelukkige relaties. Je móet succes hebben, en als je faalt, zul je dat wel aan jezelf te danken hebben. Mensen krijgen een burnout doordat zij niet kunnen voldoen aan dat ideaal.'

Ontkrampen

Met trainingen voor bedrijven en particulieren en nu dus ook met een festival probeert Van der Drift mensen te leren met een andere blik naar imperfecties te kijken. 'We moeten ontkrampen met zijn allen. Ik moedig mensen aan hun falen te omarmen als iets wat ook bij het leven hoort.'

Met zijn invalshoek raakt hij een snaar bij in elk geval de jongere bezoekers. Die zeggen grote vermoeidheid te voelen bij de constante perfectiedrang. 'Er is een enorme behoefte bij mensen om te horen dat we ons niet zo druk hoeven maken', zegt Maya Theunissen (27). 'De grote vraag is: hoe? Ik neem me soms 's ochtends voor mijn werk die dag wat minder serieus te nemen. In de middag zit ik dan alweer tot over mijn oren in de stress.'

Bij het 'Pop Up Museum voor Gefaalde Voorwerpen' - van een niet-functionerende 'onderkintrainer' tot een verwelkte kamerplant - staat Leonie Hommes (26). 'Het is vermoeiend dat we met zijn allen die schijn van spannende levens hoog houden op sociale media', zegt ze. 'Terwijl iedereen van binnen eigenlijk hetzelfde is. De meeste mensen liggen waarschijnlijk net als ik vier avonden per week op de bank tv te kijken.'

Nep

Haar vriendin Juliske Hummel (25) zegt dat het 'ook wel weer een trend is' om te klagen over de nep op sociale media. 'Maar die tegenbeweging is wel goed. Want als we zo doorgaan, maken we onszelf kapot.'

De succesvolste faler van de avond is wetenschapsfraudeur Diederik Stapel, voor wie de deuren moeten sluiten omdat er in de zaal niemand meer bij kan. Zesenhalf jaar nadat uitkwam dat hij als hoogleraar sociale psychologie op grote schaal onderzoeksdata verzon, loopt Stapel nog altijd met zijn ziel onder de arm. Op gympjes en in blauwe hoodie vertelt hij hoe het leven van hem een tijdlang niet meer hoefde. Nu houdt hij zich staande in zijn 'kleine wereld' van vrouw en kinderen. 'Degenen die het dichtst bij me staan, waren de eersten die me konden vergeven. Voor hen ben je meer dan alleen die ene grote fout.'

De wetenschapper Diederik Stapel werd in 2011 geschorst voor grootschalige wetenschapsfraude. Beeld anp

Na afloop klinkt een kritische stem vanaf het balkon: 'Doe je nu niet precies hetzelfde wat je eerder deed? Maak je er nu niet weer een mooi verhaal van, om er zelf goed uit te komen?'

Stapel, licht geërgerd: 'Ik ben blij dat je het in ieder geval een mooi verhaal vond.'

Dat is nog een beetje een contradictie in de 'faalkunde', geeft organisator Remko van der Drift toe: als de fout leidt tot een goed verhaal waaruit een wijze les wordt getrokken, gaat falen indirect toch weer over succes. 'De volgende stap is dat je kunt zeggen dat je hebt gefaald, zonder dat je er een positieve draai aan hoeft te geven. Ik heb gefaald. Punt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.