Van der Wal treft de tijdgeest van links bolwerk Amsterdam uitstekend

De uitgever van links Nederland had vooral een scherp koopmansinstinct en gevoel voor de tijdgeest, blijkt uit zijn biografie. Geke van der Wal, die zoals velen gecharmeerd was van Rob van Gennep, spaart hem niet.

Rob van Gennep in 1968. Beeld ANP

Een hockeyjongen was het, uit het keurige Wassenaar. Robert Onslow van Gennep was goedgebouwd, donkerharig en zeer in trek bij de meisjes. Op het gymnasium deed hij niet erg zijn best, hij hing liever rond op feestjes met verkeerde vrienden. Zijn vader was een succesvol ondernemer, en de familie hoorde tot het patriciaat. De zegelring met het familiewapen zou Rob van Gennep toen hij in Amsterdam woonde afdoen of kwijtraken. Zoiets droeg de uitgever van links Nederland, het zinnebeeld van al wat 'krities', 'socialisties' en onburgerlijk was, natuurlijk niet.

Degelijk politiek onderlegd was hij niet - dat is een van de verrassingen van de biografie die Geke van der Wal over hem schreef. En veel gevoel voor literatuur had hij evenmin. In Amsterdam hield hij de studie politieke en sociale wetenschappen al snel voor gezien. Hij was een dichter, vond hij, maar hij kreeg die gedichten nergens geplaatst. Alleen Johan Polak prees ze de hemel in, zoals hij alles wat 'Robbie' deed zou toejuichen. Want Johan, die zichzelf 'lelijk als een aap' vond, was verliefd op de jongen die jarenlang zijn compagnon-uitgever zou zijn.

Eigenlijk, laat Van der Wal zien, had Van Gennep vooral een goed gevoel voor de tijdgeest en een scherp koopmansinstinct. Hij gaf linkse boeken uit, over Mao, apartheid, Angola en Cuba, boeken die in de jaren zestig en zeventig door studenten werden verslonden, maar voor zware communistische kost moest je elders zijn. Hij had een voorkeur voor leesbaar en populair links, zoals de dagboeken van Che Guevara, het pamflet van Nieuw Links en de tekeningen van Peter van Straaten. Hij was bepaald geen feminist - de secretaresses moesten hun plaats kennen - maar hij rook meteen dat De schaamte voorbij van Anja Meulenbelt een seller zou worden. Hijzelf kwam erin voor, als een van de onuitstaanbare linkse baasjes die af en toe Meulenbelts bed aandeden.

Van Gennep was getrouwd met documentairemaakster Hedda van Gennep, een communiste met een groot huis in Amsterdam-Zuid. Hij had kinderen en een druk gezinsleven, maar bewoog zich ook soepel in een groot netwerk van minnaressen. Dat moest kunnen. Oud werd hij niet. Op zijn 57ste overleed hij aan ALS.

Non-Fictie

Geke van der Wal

Rob van Gennep - Uitgever van links Nederland

Atlas Contact; 342 pagina's; €24,99.

Hij komt in deze biografie naar voren als een ijdele, autoritaire en nogal van zichzelf vervulde man, die iedereen om zijn vingers wond en wie veel werd vergeven. Klanten liepen met hem weg, maar hij besteedde niet veel aandacht aan zijn auteurs, of ze moesten buitenlands en beroemd zijn, zoals György Konrád en Breyten Breytenbach. De biografe is kritisch, maar ook zij is duidelijk van hem gecharmeerd.

Ook op de zaak was hij het prinsje. Hij was het gezicht van de uitgeverij, flamboyant, luidruchtig, charmant. Voor de lastige zakelijke en menselijke klussen had hij Jaap Jansen, die naar eigen zeggen 'zijn knechtje én zijn kompaan' was, 'betrouwbaar én ongevaarlijk'.

Beeld .

Johan Polak bleef tot 1969 compagnon. Het was een wonderlijk duo, de linkse, slordig geklede (maar toch ook wel chique) Van Gennep en de wereldvreemde, ietwat conservatieve estheet die hield van auteurs uit de klassieke oudheid en die met liefde de onverkoopbare gedichten van Boutens en Leopold uitgaf. De loyaliteit van die twee mannen is ontroerend neergezet. Van Gennep had ook baat bij de vriendschap: dankzij het familiekapitaal van Polak bleef het bedrijf overeind.

Hun voorkeuren gingen eind jaren zestig wel heel erg uiteenlopen en er werd besloten tot een boedelscheiding. Polak hield boekhandel Athenaeum op het Spui en uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep; Van Gennep en Jansen gingen uitgeverij Van Gennep en enkele linkse boekhandels bestieren. Het bedrijf werd bestuurd als een collectief, maar toch niet helemaal, want de bazen bleven de baas. Dat leidde tot verbeten vergaderingen en een hoop geruzie en slaande deuren - pagina's waaruit de sfeer van de jaren zeventig je tegemoet walmt. Geke van der Wal heeft de tijdgeest van links bolwerk Amsterdam uitstekend getroffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.