Van der Heijden wil wereld uitbreiden

A.F.Th. van der Heijden..

Arjan Peters

amsterdam Het tochtje dat A.F.Th. van der Heijden gisteravond laat maakte, van Hotel De Keizerskroon naar Paleis Het Loo, om daar te worden gekroond tot winnaar van de AKO Literatuurprijs 2007, was een barok sluitstuk van een evenement zoals dat deze auteur is toevertrouwd. In De Keizerskroon had hij de avond met zijn gezelschap doorgebracht, omdat hij niet in één ruimte wilde dineren met Arnon Grunberg, een van de andere zes genomineerden.

De twee voeren de laatste tijd een polemiek, waarvoor de geïnteresseerde zowel moet letten op Humo en Het Parool (daar begon Grunberg met plaagstoten), HP/De Tijd (daar vlamde Van der Heijden terug), opnieuw Het Parool (daar zette Grunberg een tandje verder), en de Volkskrant (daar betitelde Van der Heijden de filippica’s als ‘reutelende gierspuiterij’). Een rel leek geboren, al begrijpt niemand waar het precies over gaat.

Dat is met polemieken, als met andere oorlogen, wel vaker zo. De ordinairste verklaring is dat deze ruzie draait om jaloezie: Arnon Grunberg (Amsterdam, 1971) is de jonge bestsellerauteur, die er een handje van heeft zijn medemens te tarten, met een uitgestreken Buster Keaton-blik. Adri van der Heijden (Geldrop, 1951) heeft na zijn grote romancyclus De Tandeloze Tijd (1983-1996) geen groot succes meer gehad, en was bovendien nooit concurrentie gewend. Van zijn twee talentvolle generatiegenoten met wie hij ooit in één adem werd genoemd ging er een vroeg dood (Frans Kellendonk) en de ander viel jarenlang stil (Oek de Jong). En dan komt vanaf 1994, toen Grunberg debuteerde, zo’n snotneus langszij.

Zinvoller is het, in Grunberg en Van der Heijden twee onverenigbare schrijverstypes te onderscheiden. Grunberg is de watervlugge humorist met een zwart wereldbeeld, die altijd probeert iets van de illusies van mensen af te halen. Van der Heijden is de serieuze literator die als dirigent van een reuzenorkest (zijn oeuvre, opgesplitst in satellietdelen en cycli, uitgebreid met intermezzi en epilogen) de hele wereld nog eens verder uitbreidt. Hij voegt er een illusie aan toe, door te geloven dat de kunst het leven kan corrigeren, of althans meer glans kan geven.

In zijn cyclus De Tandeloze Tijd lukte dat magistraal, door het verhaal over zijn eigen jeugd en studiejaren te verbinden met historische gebeurtenissen, zoals de dood van de kraker Hans Kok en de rellen bij de kroning van Beatrix.

Sinds 2003 is hij echter ook bezig met een nog weidser roman- en novellenproject, Homo Duplex, thans vier delen, waarin hij de actualiteit een artistiek-klassieke injectie wil geven, door zich een modern Oedipus-verhaal voor te stellen. Megalomaan als dit klinken moge, onder Van der Heijdens handen kan het meeslepend zijn. Hoe hij in Het schervengericht de roemruchte moord die bendeleider Charles Manson in 1969 liet plegen op de actrice Sharon Tate en vier anderen inpast in zijn romanproject, heeft sommige lezers sceptisch doen lachen. Maar voor hen zijn er andere schrijvers.

Arjan Peters

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden