Klassiek

Van de Geneefse psalmmelodieën, unisoon gezongen door zulke goede stemmen van het Gesualdo Consort, krijg je direct kippevel★★★★☆

De afwisseling met het orgel, gespeeld door Matthias Havinga, hield de oren fris.

Het Gesualdo Consort met (vooraan) Harry van der Kamp. Beeld Allard Willemse
Het Gesualdo Consort met (vooraan) Harry van der Kamp.Beeld Allard Willemse

Natuurlijk kon het Schnitger Festival niet anders beginnen dan met Sweelinck. Zaterdag was het 400 jaar geleden dat Jan Pieterszoon Sweelinck overleed, de ‘Orpheus van Amsterdam’, die vaak voor Nederlands grootste componist wordt gehouden (en geef die mensen eens ongelijk). Sweelinck gold in zijn tijd als de ‘organistenmaker’ en gaf les aan mensen die weer van invloed waren op, om eens iemand te noemen, Johann Sebastian Bach.

Laat het Groningse Schnitger Festival nou net het orgel vieren. Bij de opening donderdag in de Martinikerk was het een verre opvolger van Sweelinck die op het wereldberoemde orgel mocht spelen: Matthias Havinga is een van de organisten van de Oude Kerk van Amsterdam. Een dwarsdoorsnede van Sweelincks werk voor klavier werd afgewisseld met vocale muziek door het Gesualdo Consort.

Wat fijn om het Gesualdo Consort weer te horen. Het was deze club, onder leiding van de onvolprezen Harry van der Kamp, die in 2014 Het Sweelinck Monument voltooide. Dat is zonder overdrijven de mooiste muziekuitgave van Nederlandse bodem van deze eeuw: een serie van acht boeken en 23 cd’s met het volledige werk. Hierdoor werd het beeld van een componist voor toetsinstrumenten bijgesteld: Sweelincks magnum opus was zijn verzameling meerstemmige zettingen van alle Geneefse psalmen.

Het Gesualdo Consort donderdag in de Groningse Martinikerk. Beeld Jan Pruim
Het Gesualdo Consort donderdag in de Groningse Martinikerk.Beeld Jan Pruim

Daar zong het Gesualdo Consort (in meest uitgebreide vorm achtstemmig) er vijf van, drie keer voorafgegaan door de gegeven melodieën waarop Sweelinck zich baseerde. Als je die melodieën unisono hoort, gezongen door zulke goede stemmen, krijg je direct kippevel door de puurheid ervan. Soms is er in de langere psalmen wat scherpteverlies, maar de intonatie is altijd uitstekend, de open klank raakt en de madrigalismen, de woordschilderingen (bijvoorbeeld Sweelincks verklankingen van de genoemde muziekinstrumenten in psalm 150) worden subtiel uitgelicht.

De afwisseling met het orgel hield de oren fris. Wel is het de vraag of Sweelinck en Havinga de beste match zijn. Te vaak had je het idee dat je naar een Sweelinck luisterde in het keurslijf van een moderne editie: alles iets te recht, te gecontroleerd, elk nootje uit de dalende chromatische lijn van de Fantasia cromatica krijgt evenveel gewicht. Havinga hield het Martiniorgel, misschien wel het beste in zijn soort voor de generatie van ná Sweelinck, klein, alsof de zangers niet mochten worden weggeblazen.

In het laatste orgelstuk, de variaties op Des boosdoenders wille seer quaedt, liet hij het orgel toch nog van de muur komen, waardoor iedereen weer even in Groningen was in plaats van vroeg-17de-eeuws Amsterdam. Lekker, hoor.

Schnitger Festival

Klassiek

★★★★☆

Door het Gesualdo Consort en Matthias Havinga (orgel)

14/10, Martinikerk, Groningen. Het Gesualdo Consort toert met muziek van Sweelinck t/m 24/10.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden