'Van binnen blijf ik altijd Huub'

Hij speelde in vele films maar heeft na een burn-out drie jaar geleden de zaken op een rijtje gezet. Huub Stapel is teruggekeerd naar het toneel....

Marian Buijs

'Dat ik bij Cosmic een hoofdrol teruggaf, lag aan het script, dat wasbaarlijke nonsens. En dat ik er bij Hollandia uit stapte, had niks met deproductie te maken, we waren juist heel goed aan het werk. Maar met mijging het niet goed. Te pas en te onpas begon ik te huilen. In een weekendleerde ik mijn tekst, om wat zekerder te zijn. Ik kwam maandag aan, webegonnen te repeteren, maar ik herkende de mensen bijna niet meer, kon geenletter tekst terughalen. De dokter zei dat ik onmiddellijk moest stoppen.'

Het leverde Huub Stapel (1954) de reputatie op lastig te zijn. Dat hijvorig seizoen de hoofdrol in Catwalk bij Cosmic weigerde, haalde allekranten - hij was immers twee jaar eerder ook al opgestapt uit DeOnverschilligen van Hollandia. 'Bij Cosmic ging het me puur om het script.En ik kreeg gelijk. Alle critici waren het erover eens dat dit een hopeloosstuk was. Maar bij Hollandia moest ik stoppen vanwege een burn-out.'

Zes maanden zat hij thuis, deed niets anders dan wandelen en slapen. Hetis inmiddels drie jaar geleden. Sindsdien is hij opgehouden met een aantalnevenactiviteiten: kleine filmrolletjes, zijn autoprogramma Stapel opauto's. En het belangrijkste: hij doet niet meer alles door elkaar. 'Somskwam ik om drie uur 's nachts thuis van televisie-opnamen in Duitsland ende volgende ochtend om zeven uur stond ik weer mensen te entertainen op defilmset.' Nu richt hij zich op één ding tegelijk. Hij heeft alles op eenrijtje gezet en is teruggekeerd naar het toneel. 'Tenslotte is dat mijnvak.'

Vanaf morgen is hij te zien als Willy Brandt bij het Nationale Toneel.In Democraten van Michael Frayn, van wie eerder in Nederland het stukKopenhagen succes oogstte. Het nieuwe stuk is al een hit in Londen. Hetgaat over de val van de Duitse bondskanselier in 1974, toen werd ontdektdat zijn privé-secretaris een spion van de Stasi was. Brandt kon nietanders dan aftreden. 'Het is veel meer dan een politiek stuk. Het laatmeedogenloos zien hoe mensen ook in het gewone leven met elkaar omgaan. Hetgebeurt toch vaak dat mensen elkaar omarmen en elkaar het volgende momentals een zak stront laten vallen? Allebei volledig gemeend. Dat gebeurt nietalleen in de politiek.'

Brandt was een populaire politicus, vredesduif en socialist, een man meteen ongebreideld charisma. 'Mensen voelden zich opgetild door hem. Maar hijdraaide zich om en was je zo weer vergeten. Hij was het kind van eenongehuwde moeder, zijn hele leven heeft hij naar een vader gezocht. Hij wasmanisch-depressief, lag vaak weken in bed. En hij hunkerde naar liefde,maar zelf kon hij die niet geven. In een documentaire die ik zag, zegt zijnzoon dat hij de nabijheid van een vader nooit heeft gevoeld. Hij was eenechte womanizer. Er zijn hele lijsten van vrouwen met wie hij iets had. Dathield zijn secretaris allemaal bij. Zoiets was natuurlijk uitstekendspionnenmateriaal. De band tussen die twee mannen was heel heftig. Diesecretaris ging uiteindelijk zo van Brandt houden dat hij in gewetensnoodkwam. Hij kon met die spionage-opdracht niet meer uit de voeten.'

De rol is zwaar. Als mens staat Brandt ver van hem af. Zelf komt hij uiteen warm nest en maakt hij deel uit van een hecht gezin. 'Zonder mijn vrouwen kinderen zou ik me geen raad weten.' Dat Brandt in één klap allesverloor, kan hij zich voorstellen. Toen zijn kinderen er nog niet waren,is hij zelf een poos bij zijn vrouw weg geweest. 'Ik voelde me verloren.Dat gevoel komt nu terug door deze rol. Soms vliegt het me midden in derepetitie aan.' De tranen schieten hem in de ogen, maar 'beter nu danstraks in de voorstellingen. Nu kan ik een manier vinden om dat tebeheersen. Tranen die je niet laat zien, zijn spannender op het toneel.'

Op de Toneelschool in Maastricht werd hij geschoold in de psychologischeaanpak. 'Maar zonder al die Stanislavskiaanse onzin. Ik heb nog nooitiemand in de huid van een ander zien kruipen. Van binnen blijf ik altijdHuub. Met je eigen bagage moet je het rooien, maar je moet wel de moedhebben om erin te grasduinen, om bepaalde gevoelens naar boven te halen.Ook als ze minder aangenaam zijn.'

De tranen komen later af en toe terug. 'Na mijn burn-out huil ik bijnaelke dag. Dat is in dit vak een prettige eigenschap. Ik ben mijn gênekwijt geraakt. Als acteur moet je de beschikking hebben over het helearsenaal emoties, die moet je kunnen tonen, je moet in je hart latenkijken. Dan is het de moeite waard.' Ging hij daarom terug naar hettheater? 'Toneel is de moeder van het vak. Je krijgt nergens zo de kans ende tijd om uit te zoeken wat acteren is. Film moet snel, draaidagen zijnduur. Maar ondanks dat heb ik me in de afgelopen vijftien jaar tochontwikkeld. Toen ik twee jaar geleden voor het eerst weer speelde in Etenmet vrienden had ik tien jaar niet op het toneel gestaan.' Hij werd voorzijn rol genomineerd voor de prestigieuze Louis d'Or en kreeg de smaak weerte pakken.

Toneel wisselt hij af met film. Om en om, niet tegelijk. Onlangs moesthij Zwartboek van Paul Verhoeven afzeggen omdat de opnamen onverwachtwerden uitgesteld. 'Ik vond het doodzonde.' Maar hij heeft geen secondeoverwogen om Democraten te laten vallen. 'Kennelijk gaat toneel nu voor.Ik had me hier al zo op voorbereid. Veel gelezen. Naar video's gekeken. HoeBrandt loopt, praat, beweegt, speecht.' Net als hij deed voor de rol vanEd van Thijn, waarvoor hij uitvoerig werd geprezen, in de televisieserieRetour Den Haag. 'Vier maanden lang heb ik toen zitten kijken. Enmeepraten, almaar meepraten. Brandt had een beetje een slis, op film zouje dat kunnen gebruiken, op toneel werkt dat niet. Paul Groot bijKopspijkers, die is ongelofelijk, hij doet Jan Wolkers beter dan Wolkerszelf. Daar kijk ik met afgunst naar. Mij kost dat vijf maanden.'

Zijn ouders hadden een snoepwinkel in Tegelen. 'Dat klinkt romantisch,maar dat was maar schijn. Mijn vader speelde piano, viool, accordeon en konprachtig zingen. Na de hbs was hij klaar om naar het conservatorium tegaan, maar hij mocht niet. Mijn moeder had de kweekschool gedaan. Door eenspeling van het lot leenden ze in het jaar van mijn geboorte 12 duizendgulden en begonnen een snoepwinkel, God beter 't. Drie weken voor hijplotseling dood viel, hij was pas 62, had mijn vader de laatste tweehonderdgulden afgelost. Zijn hele leven is hij bezig geweest om financiële gatente dichten.'

Met zijn eerste salaris verdiende hij meer dan zijn vader ooit hadverdiend. 'We waren met zes kinderen, dan kun je je voorstellen dat hetsappelen was.' Zelf heeft hem het spookbeeld van armoe lang dwars gezeten,terwijl hij altijd omkwam in het werk. Regelmatig kon hij in paniek raken,vrezen dat het allemaal op zou houden, dat hij zou moeten verhuizen, deauto verkopen. 'Dat had te maken met de angst van mijn vader. Die moest metzijn accordeon het café in als er geen geld was. Die angst kom ik sterktegen in deze rol - Brandt die ineens alles uit zijn handen liet vallen.Dat is het mooie van toneel, je krijgt alle kans je angsten te overwinnen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden