Van anti-aanrandingsstrip tot onderbroek tegen rugpijn: mode en tech slaan handen ineen

Waar wetenschap en mode de degens kruisen

Ook kleding wordt steeds slimmer. Van een anti-aanrandingsstrip tot ondergoed dat tillen minder pijnlijk maakt: hightechkleding die binnenkort in de winkel kan liggen.

Foto Eline van Strien

Kleding die je lichaam koelt of verwarmt

Voor wie: Ziekenhuispatiënten, ouderen, baby's, sporters, mensen die veel buiten zijn
Wanneer op de markt: Volgend jaar
Door: Pekka Tuomaala, hoofdwetenschapper bij VTT Technical Research Centre, Finland en projectmanager van het Smart Clothing 2.0 project

Te heet bij de bakoven of op het wielerparcours van Abu Dhabi? Een koelvest biedt soelaas, weten menig bakker en topsporter. Wetenschapper Pekka Tuomaala wil nu kleding ontwerpen die continu berekent hoeveel verwarming of koeling nodig is, op basis van de omgevingstemperatuur en lichaamsgegevens als het vetpercentage.

Tuomaala: 'De juiste temperatuur is belangrijk voor je gezondheid en om goed te kunnen werken. Een chirurg kan het tijdens een lange operatie erg warm krijgen en heeft dan behoefte aan koeling. Ziekenhuispatiënten vinden kou na een operatie vaak nog vervelender dan pijn. Welke temperatuur je prettig vindt, is voor iedereen anders. Er zit wel 6 graden verschil tussen. Iedereen heeft een andere lichaamsbouw.'

Pekka Tuomaala Foto .

'In het textiel verwerken we een elektronische laag, zoals bij een elektrische deken. De laag is niet zichtbaar en we kunnen hem in elk soort kleding verwerken. We onderzoeken nog welke kleding we gaan maken. In sommige gevallen is ondergoed het beste, in andere gevallen handschoenen en schoenen. We moeten nog bestuderen hoe we de kleding wasbaar kunnen maken.

'Het project waar we aan werken, is klaar in 2018. We hopen in de tussentijd al kleding op de markt te kunnen brengen. We onderzoeken wat de klant wil, bedenken nieuwe concepten en testen prototypen. Ook zijn we op zoek naar bedrijven die de kleding willen verkopen.'

Anti-aanranding sticker voor op kleding

Voor wie: Iedereen die zich op straat oncomfortabel voelt, of slecht in staat is om terug te vechten zoals kinderen, ouderen en mensen met een handicap
Wanneer op de markt: Onbekend
Door: Manisha Mohan, wetenschapper bij Massachusetts Institute of Technology (MIT), VS

Toen wetenschapster Manisha Mohan in India studeerde, moest ze net als de andere studentes om half zeven 's avonds terug zijn op de universiteitscampus: een maatregel die moet beschermen tegen seksueel geweld. In de Verenigde Staten, waar ze nu werkt, wordt elke twee minuten iemand seksueel lastiggevallen. Vreselijk, vindt Mohan, en dus zocht ze naar een oplossing.

Mohan: 'Vrouwen zeiden dat ze liever een beschermende technologie op hun lichaam hebben dan in hun tas, omdat je daar tijdens een aanval niet bij kunt. Daarom hebben we een strip gemaakt die je op je kleding kunt plakken, bijvoorbeeld op je ondergoed. De strip is vijf centimeter lang en een centimeter breed en plakt op elk materiaal, zonder lijmresten achter te laten. Bovendien is de strip wasbaar.

Manisha Mohan Foto .

'De strip onthoudt hoe je je kleding normaal gesproken uitdoet. Als een dader probeert je kleren los te rukken, registreert de strip dat. Het systeem zendt een bericht naar je telefoon om te vragen of er iets aan de hand is. Als je niet reageert binnen dertig seconden, krijgen vijf contacten een bericht met daarin je locatie. Het systeem belt een contactpersoon en hulpdiensten, er gaat een alarm af om omstanders te waarschuwen en om de dader af te schrikken, en geurcapsules met de stank van rotte eieren barsten. Stank en lawaai hebben een negatief effect op het libido van de dader. Als je het gevaar ziet aankomen, kun je zelf het systeem activeren door op een knop te drukken, zodat alles nog sneller in gang wordt gezet.

'We zijn nu bezig om in contact te komen met bedrijven die de technologie zouden willen ontwikkelen en verkopen. Als dat lukt, kunnen we in de toekomst de anti-aanrandingsticker verkopen voor minder dan 25 euro.'

Manisha Mohan Foto .

Kleding die elektronica oplaadt

Voor wie: Mensen die veel in de natuur zijn, zoals bergbeklimmers of wandelaars, of buiten werken zoals politieagenten en militairen, maar ook voor stadsmensen die veel reizen op een dag
Wanneer op de markt: Naar verwachting 2019
Door: Pauline van Dongen, modeontwerpster, gespecialiseerd in draagbare technologie, Arnhem

Wil je een foto maken op de Mont Blanc en is je telefoon leeg? Dankzij de kleding met zonnecellen van modeontwerpster Pauline van Dongen kun je elektrische apparaten overal opladen.

Van Dongen ontwierp in samenwerking met partners zoals Holst Centre en Blue Loop Originals de 'wearable solar collection'. De collectie bestaat uit een jas, een parka, een jurk en een shirt. De zonnecellen op de kleding kunnen bij volle zon in grofweg twee uur een telefoon volledig opladen. De kleding bevat ook een batterij, die zonne-energie opslaat als er geen apparaat aangesloten is.

Van Dongen: 'Kleding met zonnecellen is voor veel doelgroepen interessant. Voor mensen die veel in de natuur zijn en in geval van nood hun telefoon willen gebruiken, zoals wadlopers en bergbeklimmers. Of voor wie buiten werkt en elektrische apparatuur met zich meedraagt, zoals politieagenten, militairen en mensen die metingen doen op het wad. In de toekomst zullen zij steeds vaker slimme kleding dragen die continu stroom nodig heeft. Maar de kleding is juist ook interessant voor wie in een stad van afspraak naar afspraak gaat en geen tijd heeft om de telefoon ergens op te laden.'

Pauline van Dongen haar slimme kleding. Foto .

'De kleding is nog niet te koop. We moeten de prototypen robuuster maken, en ook kunnen we meer uit de vormgeving van de zonnecellen halen. Veel mensen vinden de technische uitstraling van de zonnecellen niet mooi. We hebben nu voornamelijk met rechthoekige zonnecellen gewerkt, maar we kunnen met geprinte elektronica die we bij het Holst Centre in Eindhoven ontwikkelen ook onze eigen zonnecellen ontwerpen.

'We zijn nu druk bezig met gesprekken met modemerken. We ontwerpen ook nog andere soorten slimme kleding. Ons laatste kledingstuk is een spijkerjas die je gedrag meet gedurende de dag. Als je te veel gedaan hebt, geeft de kleding met vibraties een soort aai over je rug, om je stil te laten staan bij het moment.'

Pauline van Dongens slimme trui.

Ondergoed dat rugpijn voorkomt

Voor wie: Mensen die veel tillen of lang staan, zoals ouders, medici, pakketbezorgers en bouwvakkers
Wanneer op de markt: Enkele jaren
Door: Universitair docent werktuigbouwkunde, biomedische techniek en revalidatiegeneeskunde, Karl Zelik en PhD student Erik Lamers, Vanderbilt University, Verenigde Staten

Last van je rug bij het optillen van je kind? Wetenschapper Karl Zelik heeft een 2-jarig zoontje en maakt dit regelmatig mee. Het team van Zelik ontwierp een technologie om rugpijn te voorkomen die je onder je kleding kunt dragen.

Zelik: 'Het ondergoed bestaat uit twee delen: een vest en een strak broekje. Zodra je iets zwaars gaat tillen, tik je op je borst om het systeem te activeren. Twee elastieken riemen die over je rug lopen, verbinden de twee onderdelen. Als je klaar bent, tik je twee keer op je borst om de riemen weer los te maken. Het ondergoed voelt dan weer aan als normale kleding. Je kunt het systeem ook activeren via een app op je telefoon.

De slimme onderbroek. Foto .

'De kleding werkt als volgt: als je iets tilt of voorover leunt, buigen je heupen en romp. Deze bewegingen rekken de elastieken uit die over je ruggengraat lopen. De elastieken riemen nemen het werk over van je onderrugspieren. Dit voorkomt druk op je lichaam. Acht proefpersonen testten het ondergoed terwijl ze gewichten variërend van ruim 10 tot 25 kilo tilden. Het bleek dat het ondergoed de activiteit van de onderrugspieren verminderde met 15 tot 45 procent.

'De volgende stap is meer onderzoek te doen om het ondergoed te verbeteren. Zo willen we er sensors in maken, die druk op de onderrug kunnen meten en automatisch het ondergoed in werking zetten wanneer nodig. Ook willen we verschillende versies van het ondergoed maken, voor specifieke doelgroepen.'

Het team achter de slimme onderbroek. Foto .

Niet-slijtende kleding

Voor wie: Iedereen
Wanneer op de markt: Over 5 jaar
Door: Filipe Natalio, wetenschapper bij het Weizmann Institute of Science, Israël

Een zwarte broek die grijs wordt na een paar keer wassen? Over vijf jaar is deze ergernis mogelijk verleden tijd dankzij wetenschapper Filipe Natalio. Hij onderzocht hoe katoenplanten katoen maken. Toen hij dit begreep, voerde hij in een laboratorium moleculen met bepaalde eigenschappen toe aan de zaadknop van de katoenplanten. Het bleek dat de zaadknop doorging met katoen maken, maar met daarin de moleculen geweven. Op deze manier is het mogelijk om katoen (slimme) permanente eigenschappen te geven.

Natalio: 'Het is ons gelukt om fluorescerend en magnetisch katoen te maken. In kleding kun je hier niets mee, maar we wilden laten zien dat door moleculen te geven aan de zaadknop het katoen de gewenste eigenschappen krijgt.

Felipe Natalio

'Zo is het in theorie mogelijk elk type molecuul aan een zaadknop te voeren, bijvoorbeeld de kleur blauw. Het blauwe katoen zal dan nooit vervagen, omdat de moleculen in de katoenvezels geweven zitten. Dit in tegenstelling tot bestaande kleding, waar de kleur later is toegevoegd en dus vervaagt. De moleculen zijn chemisch gebonden, dus het katoen is wasbaar. De werking van de moleculen blijft altijd.

'De volgende stap is om de techniek buiten het laboratorium toe te passen op katoenplanten en op andere biologische producten zoals zijde, bamboe of vlas. De techniek is heel eenvoudig, dus dit moet kunnen.

'We zijn nog niet in contact met kledingbedrijven, maar deze techniek is voor hen wel heel interessant. Als bedrijven met ons willen samenwerken, kan er over vijf jaar niet-slijtende (slimme) kleding zijn.'